ALPHA της Κυριακής

Το κοφτό «όχι» της κοινοπραξίας ΕΝΙ – TotalEnergies για επαναδιαπραγμάτευση των όρων του συμβολαίου ανάπτυξης του κοιτάσματος

Στις 17 Φεβρουαρίου ο Υπουργός Ενέργειας δήλωνε ενώπιον της αρμόδιας κοινοβουλευτικής επιτροπής και αργότερα ενώπιον των δημοσιογράφων ότι περί τα τέλη Μαρτίου αναμενόταν η κρίσιμη τελική επενδυτική απόφαση της κοινοπραξίας ΕΝΙ – TotalEnergies για την εμπορική εκμετάλλευση του φυσικού αερίου στο κοίτασμα Κρόνος, στο τεμάχιο 6 της Κυπριακής ΑΟΖ. Ο Μιχάλης Δαμιανός δήλωνε συγκεκριμένα πως «προχωράνε οι διαδικασίες και οι συζητήσεις με την κοινοπραξία της ΕΝΙ με την ΤΟΤΑΛ. Όσον αφορά τις ίδιες τις συμφωνίες με στόχο το FID περί τα τέλη Μαρτίου ή στο επόμενο χρονικό διάστημα».

Με αυτή του τη δήλωση επιβεβαίωνε τα ρεπορτάζ που έκαναν λόγο για ανακοίνωση από μέρους της κοινοπραξίας. Μία ανακοίνωση, που θα έδινε το πράσινο φως να προχωρήσει με την εκμετάλλευση του κοιτάσματος στο περιθώριο του Egypt Energy Show που ολοκληρώθηκε την περασμένη Τρίτη. Κάτι τέτοιο όμως δεν έγινε. Πέραν από τη μη δεσμευτική Συμφωνία Πλαίσιο με την Αίγυπτο, αυτό που διαπιστώνεται, μάλλον χωρίς να το θέλει ούτε η κυβέρνηση, αλλά ούτε και η κοινοπραξία, είναι το τέλμα στο οποίο βρίσκεται η διαδικασία ανακοίνωσης της τελική επενδυτικής απόφασης.

Στο περιθώριο της μεγάλης ενεργειακής έκθεσης της γειτονικής μας χώρας, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας και ο Υπουργός Ενέργειας συναντήθηκαν με τον Διευθύνοντα Σύμβουλο της Γαλλικής TotalEnergies. Η συνάντηση έγινε μάλιστα υπό τη σκιά της ηχηρής απουσίας του ομολόγου του της Ιταλικής ΕΝΙ. Η απουσία του Claudio Descalzi, κρίνεται ως ηχηρή επειδή η τελευταία, επίσημη πληροφόρηση, έκανε λόγο για ανακοινώσεις από τους δύο κολοσσούς. Αντ’ αυτού αποκαλύφθηκε το τέλμα στο οποίο βρίσκεται η διαδικασία.

Ο Διευθύνοντας Σύμβουλος της Total, ενημέρωσε την Κυπριακή αντιπροσωπεία ότι η κοινοπραξία δεν προτίθεται να επαναδιαπραγματευτεί το συμβόλαιο μεταξύ Κύπρου και ΕΝΙ-Total για την ανάπτυξη του κοιτάσματος. Πρόκειται για αναφορά που επιβεβαιώνει προ ημερών δημοσίευμα του Middle East Economic Survey (MEES). Σε αυτό αναφέρεται η παύση στη διαδικασία της ΕΝΙ για τη λήψη της τελικής επενδυτικής απόφασης λόγω διαφωνιών με την κυπριακή κυβέρνηση γύρω από συμβατικές επιβαρύνσεις που σύμφωνα με τη θέση της Λευκωσίας αυξάνει τους κινδύνους σμίκρυνσης των εσόδων από την εκμετάλλευση του κοιτάσματος.

Στα πλάνα της συνάντησης που στάλθηκαν σε τηλεοπτικούς σταθμούς από την Αίγυπτο ο Πατρίκ Πουγιανέ της TotalEnergies αναφέρει ορθά κοφτά στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας τα εξής:  «Καταλαβαίνω ότι η ομάδα σας θέλει να ανοίξει ξανά τη συζήτηση για το συμβόλαιο. Για να είμαι ειλικρινής, και θα είμαι πολύ σαφής και ειλικρινής μαζί σας, δεν θα διαπραγματευτούμε το συμβόλαιο. Η προσφορά μας είναι στο τραπέζι, και ισχύει μέχρι το Μάιο». Η συνήθης πρακτική στην αποστολή πλάνων για συναντήσεις του Προέδρου της Δημοκρατίας περιλαμβάνουν σύντομες αναφορές και από τον ίδιο, ωστόσο κάτι τέτοιο δεν ισχύει και στα συγκεκριμένα πλάνα. Μάλιστα, συνεχίζοντας την αναφορά του, ο Διευθύνοντας Σύμβουλος του γαλλικού κολοσσού, υπογραμμίζει ότι «είμαι Διευθύνων Σύμβουλος εδώ και 11 χρόνια, εργάζομαι πολύ για να φτάσει αυτή η διαδικασία στο τέλος της […] εργάστηκα με τον Αιγύπτιο Υπουργό (Πετρελαίων και Ορυκτών Πόρων) για να διευκολύνω τη διαδικασία. Πρώτη φορά στην καριέρα μου». Τα πλάνα κάπου εκεί σταματούν.

Όπως αναφέρει το εξειδικευμένο σε ενεργειακά θέματα MEES, ενώ Κύπρος και κοινοπραξία έδωσαν τα χέρια για το σχέδιο ανάπτυξης του κοιτάσματος Κρόνος, εσχάτως η κυβέρνηση αποφάσισε να ανοίξει ξανά τις συζητήσεις, αναζητώντας πιο ευνοϊκούς όρους. Μιλώντας με ειδικούς επί του θέματος, ο «Alpha της Κυριακής» έμαθε ότι η επαναδιαπραγμάτευση όρων σε τόσο προχωρημένο στάδιο δεν είναι συνηθισμένη πρακτική, εξού και η διακοπείσα αναφορά του CEO της Total. Οι ίδιες πηγές, εξήγησαν ότι είναι επίσης ασυνήθιστο μια χώρα να αρνείται να αποδεχθεί την επιβάρυνση με οποιαδήποτε επιπρόσθετα και απρόβλεπτα έξοδα πέραν αυτών που προβλέπονται από μία συμφωνία σχεδίου ανάπτυξης.

Η προθεσμία και τα συμφωνηθέντα

Μετά από αυτή την εξέλιξη, η κυβέρνηση πλέον δεν κρύβει τις προθέσεις της για επαναδιαπραγμάτευση συγκεκριμένων όρων του συμβολαίου με την κοινοπραξία. Κυβερνητική πηγή στον «Alpha της Κυριακής» επιβεβαίωσε του λόγου το αληθές, χωρίς να δίνει περισσότερες λεπτομέρειες. Ο δε Κυβερνητικός Εκπρόσωπος, Κωνσταντίνος Λετυμπιώτης, ερωτηθείς από δημοσιογράφους κατά τη διάρκεια ενημέρωσης την Τρίτη, παραδέχθηκε ότι γίνονται συζητήσεις χωρίς να μπει σε λεπτομέρειες. Πρόσθεσε ωστόσο, ότι τα χρονοδιαγράμματα δεν έχουν αλλάξει. Ήτοι, σύμφωνα τόσο με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας όσο και με τον Υπουργό Ενέργειας, την εξόρυξη φυσικού αερίου από τον «Κρόνο» περί τα τέλη του 2027 ή το πρώτο εξάμηνο του 2028.

Τα χρονικά περιθώρια ωστόσο στενεύουν επικίνδυνα λαμβάνοντας υπόψη την ανακοίνωση αποτελεσμάτων της ΕΝΙ για το πρώτο τρίμηνο του 2025. Σε αυτήν, ο Chief Operating Officer της Eni, Guido Brusco, εξηγεί ότι από τη στιγμή της επίσημης ανακοίνωσης της τελικής επενδυτικής απόφασης, ο απαιτούμενος χρόνος για την έναρξη εργασιών εξόρυξης κυμαίνεται μεταξύ 2 και 2,5 χρόνια. Άρα, ακόμα και στην περίπτωση που η κυβέρνηση δεν εξαντλήσει την προθεσμία της κοινοπραξίας και πει το «ναι» ακόμη και σήμερα, στην καλύτερη των περιπτώσεων οι εξορύξεις θα ξεκινήσουν τον Απρίλιο του 2028, και στη χειρότερη γύρω στον Οκτώβριο του 2028. Κάτι που σημαίνει ότι, σύμφωνα και με τα λεγόμενα του Διευθύνοντα Συμβούλου της Total, η κυπριακή κυβέρνηση βρίσκεται κάτω από ασφυκτική πίεση, και από την πλευρά της Αιγύπτου, να κλείσει το κεφάλαιο επαναδιαπραγμάτευση και να συναινέσει το συντομότερο δυνατό.

Πηγές με γνώση επί του θέματος, εξήγησαν στον «Alpha της Κυριακής» ότι η συμφωνία μεταξύ Κύπρου και κοινοπραξίας προβλέπει οριακά κέρδη. Και επειδή δεν υπάρχουν υποδομές στην Κύπρο και την ΑΟΖ της, η κοινοπραξία πρότεινε, και η Κύπρος δέχθηκε, όπως το φυσικό αέριο από το κοίτασμα Κρόνος να διοχετεύεται με υποθαλάσσιο αγωγό μήκους 110 χιλιομέτρων ο οποίος μέσω του αιγυπτιακού κοιτάσματος Ζορ θα φτάνει στο τερματικό εξαγωγής της Νταμιέτα. Σημαντική λεπτομέρεια που αξίζει να σημειωθεί είναι ότι το εν λόγω τερματικό είναι ένα από τα δύο που διαθέτει η Αίγυπτος, διαχειρίστρια εταιρεία είναι η ΕΝΙ, η οποία μέσω θυγατρικής είναι και ο μεγαλύτερος μέτοχος της υποδομής.

Βάσει της συμφωνίας στην οποία είχαν καταλήξει εδώ και μήνες κυβέρνηση και ΕΝΙ-Total, οι δύο πλευρές θα μοιραστούν 50-50 τα έξοδα για τέλη αγωγών, διόδια, δασμούς, υγροποίηση και έξοδα μεταφοράς προς τους προορισμούς εξαγωγής. Τα συγκεκριμένα έξοδα, δεν αμφισβητούνται από την κυπριακή κυβέρνηση, παρά το ότι μαζί με άλλες παραμέτρους σμικρύνουν κατά πολύ το περιθώριο κέρδους.

Η διαφωνία και οι επιλογές της κυβέρνησης

Η κυπριακή πλευρά θεωρεί δεδομένο ότι ακόμη και η διοχέτευση του φυσικού αερίου του «Κρόνος» στην Αίγυπτο ενδεχομένως να μην αυξάνει το περιθώριο κέρδους. Για αυτό τον λόγο, παρά το ότι η Λευκωσία πείστηκε από την κοινοπραξία να εξάγει το φυσικό αέριο από την Νταμιέτα με ένα 20% να διοχετεύεται στην Αίγυπτο, πλέον διατυπώνει διαφωνίες για το διαμοιρασμό του ρίσκου σε περίπτωση που κάτι πάει στραβά. Όπως καταγράφεται στο MEES, «η Κύπρος επιμένει ότι οι ΕΝΙ και Total πρέπει να αναλάβουν το ρίσκο για τις όποιες υπερβάσεις κόστους του έργου, καθώς και για τυχόν υποχρεώσεις που σχετίζονται με την ενδεχόμενη μη τήρηση των συμβατικών δεσμεύσεων για την προμήθεια φυσικού αερίου».

Με αυτή της τη στάση η Λευκωσία υποδεικνύει στην κοινοπραξία ότι τα ήδη στενά περιθώρια κέρδους ενδεχομένως να εκμηδενιστούν στην περίπτωση που, παραδείγματος χάρη, κληθεί να υποστεί ζημιές για τη μείωση του ρυθμού εξόρυξης και εξαγωγής φυσικού αερίου λόγω βλάβης στις εγκαταστάσεις της ΕΝΙ στο κοίτασμα Ζορ ή το τερματικό εξαγωγής. Η επιλογή της κυπριακής κυβέρνησης να πιέσει για αλλαγές φοβούμενη τη μείωση των κερδών της λόγω απρόβλεπτων εξόδων ή εξελίξεων που δεν ελέγχει, κρίνεται από ειδικούς του κλάδου ως λογική. Οι επιλογές της όμως δεν είναι άπειρες.

Εφόσον η Λευκωσία επέλεξε αυτό το δρόμο, δύο είναι οι πιθανότητες. Η μία, και σύμφωνα με τελευταίες πληροφορίες η πιο πιθανή, είναι η κοινοπραξία να αποδεχτεί τις ανησυχίες της κυβέρνησης υπό τη σκιά της ανάγκης της ΕΝΙ να επαναφέρει το τερματικό της Νταμιέτα σε πλήρη λειτουργία. Σημειώνεται ότι η ανάγκη αυτή προκύπτει από το γεγονός ότι στο πρόσφατο παρελθόν η ιταλική εταιρεία αναγκάστηκε να διακόψει τη λειτουργία του τερματικού της λόγω προβλημάτων, και παρόλο που επανήλθε μερικώς σε λειτουργία η υποδομή, ενδεχόμενη επαναδραστηριοποίηση της θα στείλει θετικά για εταιρεία μηνύματα στις αγορές. Για τη Λευκωσία, αυτό είναι και το ιδανικό σενάριο, διασφαλίζοντας τα μέγιστα δυνατά κέρδη και στέλνοντας το μήνυμα προς πάσα κατεύθυνση ότι η Κύπρος είναι και επίσημα ενεργειακός κόμβος.

Στην περίπτωση που οι δύο πλευρές επιμένουν στις θέσεις τους, η προθεσμία του Μαΐου που έθεσε η κοινοπραξία εκπνέει, κάνει πράξη την απειλή της και αποχωρεί από τη συμφωνία με αποτέλεσμα η Κύπρος να επιστρέψει στο σημείο μηδέν. Κάτι τέτοιο θα καθιστούσε το «Αφροδίτη» το επόμενο προς εξόρυξη χρονικά κοίτασμα με ορίζοντα εκμετάλλευσης και πρώτων εσόδων για τα κρατικά ταμεία τη δεκαετία του 2030.