Το μήνυμα που ερμήνευσαν λάθος από την κάλπη των ευρωεκλογών και η αλλαγή πορείας
Το βράδυ των ευρωεκλογών του 2024 ήταν ασυνήθιστο σε σχέση πάντοτε με προηγούμενες εκλογικές αναμετρήσεις. Στο άκουσμα των ποσοστών που κατάφερε να πάρει ο 24χρονος τότε Φειδίας Παναγιώτου τα παραδοσιακά κόμματα εμφανίστηκαν αμήχανα μπροστά στη νέα πραγματικότητα. Κοινός παρονομαστής στις δηλώσεις σχεδόν όλων των πολιτικών δυνάμεων εκείνο το βράδυ ήταν ότι «πήραμε το μήνυμα και από αύριο αρχίζουμε δουλειά για αλλαγή». Μάλιστα δια των εκπροσώπων τους δήλωναν ότι «αν δεν αλλάξουμε, θα βουλιάξουμε», με αναφορές ακόμα και στην οριζόντια ψηφοφορία από κόμματα τα οποία μέχρι τότε ούτε συζήτηση δεν άνοιγαν για αυτό το θέμα. Ήταν οι πρώτες αντιδράσεις στον απόηχο της δυναμικής εισβολής ενός νέου youtuber που διακήρυττε και τότε ότι ήταν πολιτικά αδαής μέσα από σύντομα βιντεάκια στα social media.
Πώς τελικά άλλαξαν τα κόμματα;
Από την επομένη κιόλας μέρα ξεκίνησαν να κινητοποιούνται οι μηχανισμοί, όμως με διαφορετικό τρόπο από αυτό που αναμενόταν. Κόμματα εγκαινίασαν μια νέα πολιτική στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης χορεύοντας σε ρυθμούς social media. Οι πολιτικοί αρχηγοί και τα μέλη των πολιτικών δυνάμεων έδειχναν να κάνουν μια στροφή στο πιο αυθόρμητο επικαλούμενοι εντονότατες προσπάθειες να απαλλαγούν από την ξύλινη γλώσσα και το στημένο προφίλ. Μερικοί μάλιστα ξεκίνησαν να βγάζουν τις γραβάτες ενώ τα μικρά βιντεάκια λανσάρονταν ως μια νέα τάση από τα γραφεία τύπου. Στόχος, να κατέβουν στη βάση, να δείξουν ένα πιο ανθρώπινο και προσιτό πρόσωπο μέσα από στιγμές της καθημερινότητας με την αίσθηση ότι με αυτό τον τρόπο ικανοποιούν τις απαιτήσεις μιας επαναστατικής πλέον κοινωνίας.
Τελικά όμως ποιο μήνυμα πήραν τα κόμματα το βράδυ των εκλογών;
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Πέρασαν δύο χρόνια και βαδίζουμε στο τελευταίο μίλι άλλης μιας ιδιάζουσας και τοξικής εκλογικής αναμέτρησης. Aυτό που παρατηρείται είναι ότι δεν άλλαξαν και πολλά στην πολιτική νοοτροπία τους, πέραν από μια στροφή που έγινε στο κομμάτι της επικοινωνιακής πολιτικής τους.
Αυτό που μέσα σε δύο χρόνια ενδεχομένως να άλλαξε σε ένα μεγάλο βαθμό είναι ο τρόπος με τον οποίο τα μηνύματά των κομμάτων φτάνουν στον πολίτη, όχι όμως ο πυρήνας του προσώπου και της εικόνας τους.
Ευλογία ή κατάρα;
Πολιτικοί διεθνώς πάντως έχουν καταφέρει με επιτυχία να πάρουν πόντους μέσα από τη δράση τους στα social media, φροντίζοντας όμως εκ των προτέρων η δράση αυτή να βασίζεται σε μια πραγματικά ανανεωμένη πολιτική εικόνα. Για παράδειγμα η εβδομαδιαία ανασκόπηση του Κυριάκου Μητσοτάκη στην Ελλάδα φαίνεται ότι έχει έρεισμα στη νέα γενιά και πολλές φορές γίνεται αντικείμενο πολιτικού διαλόγου στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, είτε υπερ είτε εναντίον του Έλληνα Πρωθυπουργού. Κάτι ανάλογο πράττει και ο Βρετανός Πρωθυπουργός Στάρμερ ο οποίος κατάφερε να ενσωματώσει το σοβαρό του προφίλ σε σύντομα βιντεάκια από τα οποία προβάλλει και τις πολιτικές του θέσεις. Το ίδιο και ο Μακρόν αλλά και η Τζόρτζια Μελόνι οι οποίοι συνδυάζουν ταυτόχρονα χαλαρές και πολιτικές στιγμές της μέρας σε μερικά κλιπς.
Είναι και ο Ντόναλτν Τράμπ ο οποίος χωρίς ιδιαίτερη προσπάθεια, ανακοινώνει τις αποφάσεις του με απλές αναρτήσεις, χωρίς μοντάζ και επεξεργασία οπτικοακουστικού υλικού.
Στην Κύπρο δεν θα έλεγε κανείς ότι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας ακολουθεί μια ανάλογη τακτική παρόλο που τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης του, τα οποία ο ίδιος διαχειρίζεται, κατακλύζονται από στιγμές της μέρας του.
Σε ένα πιο συντηρητικό «καλούπι» στο διαδίκτυο κινείται ο γ.γ. του ΑΚΕΛ, καταφέρνοντας ωστόσο να επικοινωνεί τις θέσεις του κόμματος του.
Άλλοι πολιτικοί αρχηγοί καταγράφουν μειωμένη εως ανύπαρκτη παρουσία με πρωτογενές περιεχόμενο, στα social media όπως για παράδειγμα ο Νικόλας Παπαδόπουλος και ο Χρίστος Χρίστου.
Στον ΔΗΣΥ η Αννίτα Δημητρίου ακολουθεί μια άλλη τακτική τις τελευταίες βδομάδες βάζοντας τους ακόλουθούς της μέσα στο πρόγραμμα της μέρας της, με μια φωνή να την «καλημερίζει» και την ίδια να προσπαθεί να προωθήσει το πως η Πινδάρου κινείται λίγες μέρες πριν τις εκλογές. Η αρχή βέβαια έγινε στις 30 Νοεμβρίου 2024 όταν κόπηκε το «κολάνι» του λεωφορείου που τους μετέφερε στον Απόστολο Ανδρεά, με την πρόεδρο της παράταξης να συμμετέχει σε χιουμοριστικό βίντεο γνωστοποιώντας μας το περιστατικό.
Επικέντρωση στο φαίνεσθαι
Δεν είναι χωράνε όλοι στα παπούτσια των social media, ή στα «πρωτόκολλά» συμπεριφοράς που τους επιτάσσουν. Για κάποιους πολιτικούς ή υποψήφιους ίσως να αποτελεί το δυνατό χαρτί, άλλους όμως τους παίρνει βήματα πίσω, αφού χωρίς να το θέλουν, εγκλωβίστηκαν σε μια απολιτικ εικόνα, την στιγμή που είναι παραδεκτό ότι τα κόμματα τους έχουν να ξεδιπλώσουν θέσεις και προτάσεις στην πολιτική ζωή του τόπου, απλά δεν έχουν τρόπο να τις επικοινωνήσουν σωστά.
Διακρίνεται, συχνά από παραδοσιακά κόμματα και στελέχη τους, μια αποτυχημένη προσπάθεια μιμητισμού του ίδιου του Φειδία Παναγιώτου με αποτέλεσμα τα σύντομα βιντεάκια ή τα stories, να επικεντρώνονται όχι στην επικοινωνία των θέσεων ενός κόμματος, αλλά στην αναπαραγωγή εύηχων συνθημάτων και επιτηδευμένων λαϊκίστικων καθημερινών φράσεων. Στην προσπάθεια τους να φτάσουν κοντά στην κοινωνία φλερτάρουν με την γελοιοποίηση, αφού δείχνουν ένα πρόσωπο, το οποίο δεν τους ταιριάζει και ίσως και να τους αδικεί.
Πίσω από τις νέες επικοινωνιακές τακτικές και την πλασματική δημοφιλία του διαδικτύου, δείχνουν να βρίσκονται ακόμα σκουριασμένοι μηχανισμοί οι οποίοι λειτουργούν ως σύνδρομα σε πολιτικές παρατάξεις του τόπου.
Όπως για παράδειγμα τα μπαράζ τηλεφωνημάτων και μηνυμάτων ακόμα και την μέρα των εκλογών για επηρεασμό, η αντίληψη ότι μπορούν να επηρεαστούν ψηφοφόροι από την κατάθεση στεφάνων σε πένθιμα γεγονότα, οι ψυχρές χειραψίες, τα κεράσματα και διάφορα άλλα τα οποία εκνευρίζουν μέρος της κοινωνίας η οποία επιλέγει να τάσσεται υπερ μιας ομάδας ανθρώπων που, χωρίς να υπόσχεται ή να κερνά, εξακολουθεί να δηλώνει επιδεικτικά ότι δεν γνωρίζει αλλά θα μάθει.
Δύο χρόνια μετά λοιπόν, τα μηνύματα φαίνεται ότι δεν λήφθηκαν τελικά και αυτό αποδεικνύεται από την απορρόφηση μεγάλου μέρους των πολιτικών δυνάμεων σε ένα αγώνα επικράτησης στην φούσκα των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Η εικόνα επομένως παραμένει η ίδια, άλλαξε απλώς γήπεδο.
Το βράδυ των εκλογών θα ακούσουμε πάλι το γνωστό, ότι «πήραμε το μήνυμα και από αύριο αρχίζουμε δουλειά για αλλαγή». Αλλαγή η οποία δύσκολα θα φανεί αν πρώτα δεν ιεραρχήσουν το είναι πιο ψηλά από το φαίνεσθαι.
