ALPHA της Κυριακής

Η οριοθέτηση με το Λίβανο, οι τελευταίες εξελίξεις για τα κοιτάσματα Κρόνος και Αφροδίτη και οι βλέψεις για νέο γύρο αδειοδοτήσεων για τα αδιάθετα τεμάχια

Η δήλωση εμπορευσιμότητας 7 tcf (τρισεκατομμύρια κυβικά πόδια) φυσικού αερίου στα κοιτάσματα Πήγασος και Γλαύκος του τεμαχίου 10 της κυπριακής ΑΟΖ, τα καθιστούν και επισήμως τα πιο πλούσια σε υδρογονάνθρακες που ανακαλύφθηκαν στις θάλασσες μας. Την ίδια ώρα, το Υπουργείο Ενέργειας ετοιμάζεται να κλείσει την υπόθεση Κρόνος, ενώ και σε ό,τι αφορά το κοίτασμα Αφροδίτη, οι διαδικασίες είναι σε προχωρημένο στάδιο αν και υπάρχει ακόμη δρόμος. Πρόσφατα τέθηκε σε πλήρη ισχύ η συμφωνία οριοθέτησης των ΑΟΖ Κύπρου και Λιβάνου, σε μια συγκυρία που επισφραγίζει τις άριστες σχέσεις των δύο χωρών. Με τις μεγαλύτερες και πιο σημαντικές εκκρεμότητες να προχωρούν αργά -έστω- προς την εμπορική εκμετάλλευση, το 2027 ενδέχεται να είναι και η χρονιά η Κύπρος θα προχωρήσει σε νέο γύρο αδειοδοτήσεων για τα αδιάθετα τεμάχια της ΑΟΖ της.

Πήγασος-Κρόνος

Στις 30 Μαρτίου η κοινοπραξία των ExxonMobil-Qatar Energy προχώρησαν στην ανακοίνωση εμπορευσιμότητας (declaration of commerciality) των δύο σημαντικών κοιτασμάτων φυσικού αερίου στο τεμάχιο 10 της κυπριακής ΑΟΖ. Η εν λόγω ανακοίνωση κήρυξε με κάθε επισημότητα ότι συνολικά 7 tcf φυσικού αερίου στο τεμάχιο είναι εμπορεύσιμα, με την επιβεβαιωτική γεώτρηση να εκκρεμεί για τον Πήγασο και την ExxonMobil να την έχει προγραμματίσει για το 2027. Συγκεκριμένα, η κοινοπραξία πιστοποίησε ότι το κοίτασμα Γλαύκος περιέχει 4.5 tcf, καθιστώντας το τη μεγαλύτερη επισημοποιημένη ανακάλυψη στην κυπριακή ΑΟΖ, ενώ το κοίτασμα Πήγασος περιέχει άλλα 2.5 tcf. Για σκοπούς σύγκρισης, στο τεμάχιο 6 όπου βρίσκονται τα κοιτάσματα Κρόνος και Δίας, οι συνολικές ποσότητες φτάνουν τα 5 tcf. Τα 2.5 tcf στον Κρόνο έχουν επιβεβαιωθεί, ενώ εκκρεμεί η επιβεβαιωτική γεώτρηση για το κοίτασμα Δίας.

Πλέον, η αρμόδια υπηρεσία του Υπουργείου Ενέργειας περιμένει από την κοινοπραξία του τεμαχίου 10 την υποβολή του concept select, τον Προκαταρκτικό Μηχανολογικό και Τεχνικό Σχεδιασμό (pre-FEED), με τον οποία η κυβέρνηση θα ενημερωθεί τόσο για τις εμπορικές προθέσεις της κοινοπραξίας όσο και την τεχνική υλοποίηση τους. Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι η πρόθεση των ExxonMobil-QatarEnergy είναι η διοχέτευση και αυτών των κοιτασμάτων μέσω Αιγύπτου. Ανοικτό παραμένει τόσο το εάν η διοχέτευση θα γίνει για εξαγωγή προς την Ευρώπη ή εγχώρια κατανάλωση, όσο και για το ποιες υποδομές θα χρησιμοποιηθούν, με το Ζορ να καθίσταται επιλογές λόγω της εγγύτητάς του με το τεμάχιο 10.

Κρόνος ώρα μηδέν

Την περασμένη βδομάδα γράφαμε για τα εμπόδια που υψώθηκαν το τελευταίο διάστημα στην προσπάθεια της κυβέρνησης να διασφαλίσει την καλύτερη δυνατή συμφωνία για το κοίτασμα Κρόνος. ΕΝΙ-TotalEnergies και κυβέρνηση. Όπως κατέγραφε ο «Alpha της Κυριακής», είχαν φτάσει κοντά ακόμη και στο αδιέξοδο, όταν η Λευκωσία ζήτησε όπως η κοινοπραξία αναλάβει το ρίσκο για υπερβάσεις κόστους ή τυχόν υποχρεώσεις για ενδεχόμενη μη τήρηση συμβατικών δεσμεύσεων. Νέες πληροφορίες που κατέχει ο «Alpha της Κυριακής» αναφέρουν ότι η ευτυχής κατάληξη δεν είναι πλέον τόσο μακριά.

Παρά το ότι οι συζητήσεις συνεχίζονται, πηγές αναφέρουν ότι η κοινοπραξία κατανοεί πλέον τη θέση της Λευκωσίας να προχωρήσει σε αναπροσαρμογή των συμφωνηθέντων. Οι ίδιες πηγές σημείωσαν ότι βρίσκεται σε εξέλιξη νομική προεργασία, με την Υπηρεσία Υδρογονανθράκων να αναμένει από μέρα σε μέρα την αποστολή του τελικού κειμένου συμφωνίας μεταξύ Κύπρου και κοινοπραξίας. Με τα χρονικά περιθώρια να στενεύουν επικίνδυνα, αν το final draft της συμφωνίας ικανοποιήσει την κυπριακή πλευράς, τότε θα ακολουθήσουν οι υπογραφές, οι οποίες σχεδόν αυτόματα θα φέρουν και τις επίσημες ανακοινώσεις. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, αν δεν προκύψει οτιδήποτε απρόοπτο, οι ENI και Total αναμένεται να προβούν στην τελική επενδυτική απόφαση (Final Investment Decision) το αργότερο εντός Μαΐου. Ειδικοί επί του θέματος πάντως, υπέδειξαν πάντως στον «Alpha της Κυριακής» ότι το δύσκολα θα επιτευχθεί το ορόσημο εμπορευματοποίησης το 2028.

Σε αναμονή για το Αφροδίτη

Ακόμα ένα κοίτασμα, το φυσικό αέριο του οποίου θα διοχετευθεί από την κυπριακή ΑΟΖ στην Αίγυπτο. Η ανακοίνωση προέκυψε τη Μεγάλη Παρασκευή από την Ισραηλινή NewMedEnergy, βάσει της νομοθεσίας της χώρας για τις εισηγμένες στο χρηματιστήριο εταιρείες, που τις υποχρεώνει να ανακοινώνουν κάθε τους ενέργεια. Όπως γνωστοποίησε η εταιρεία και δημοσίευσε ακολούθως και το Bloomberg, υπογράφτηκε μεταξύ των Ισραηλινών, των Αμερικανών της Chevron, των Βρετανών της Shell και των Αιγυπτίων της Egyptian Natural Gas Holding Company σχετική συμφωνία διοχέτευσης όλου του φυσικού αερίου του Αφροδίτη στη γειτονική χώρα για εγχώρια κατανάλωση.

Σύμφωνα με το Bloomberg, η ανάπτυξη του κοιτάσματος αναμένεται γύρω στο 2031, με τις πληροφορίες του Alpha της Κυριακής, να σημειώνουν ότι μετά και από αυτή τη συμφωνία η ολοκλήρωση του Προκαταρκτικού Μηχανολογικού και Τεχνικού Σχεδιασμού βρίσκεται ένα βήμα πιο κοντά. Οι ίδιες πηγές σημείωσαν ότι η τελική επενδυτική απόφαση των εταιρειών να αναμένεται να ανακοινωθεί μέσα στο πρώτο εξάμηνο του 2027. Όπως μάλιστα σημειώνει το διεθνές πρακτορείο, «το Κάιρο και οι εταίροι του Aphrodite θα συστήσουν στην Αίγυπτο εταιρεία με την επωνυμία Aphrodite Midstream Company, η οποία θα αναλάβει την υλοποίηση του συστήματος μεταφοράς φυσικού αερίου ανοικτά των ακτών της χώρας». Σύμφωνα δε με την ανακοίνωση που εκδόθηκε, η συμφωνία μεταξύ εταιρειών και Αιγύπτου θα έχει ισχύ για 15 χρόνια ή μέχρι την εξάντληση των πόρων του κοιτάσματος, αναλόγως του τι θα συμβεί πρώτο, ενώ προνοείται η ανανέωση της συμφωνίας για άλλα πέντε χρόνια.

Η εν λόγω εξέλιξη πάντως δεν διαφοροποιεί τα δεδομένα για τη διακρατική συμφωνία που πρέπει να υπογράψουν Κύπρος και Ισραήλ, η οποία θα ξεκλειδώσει τη διαδικασία προς την εκμετάλλευση του κοιτάσματος, πολύ μέρος του οποίου, εκτείνεται πέραν των ορίων της κυπριακής ΑΟΖ και εντός της ισραηλινής, με την ονομασία Ισάι (Ishai). Αν και ο τέως Υπουργός, Γιώργος Παπαναστασίου, είχε δηλώσει προ μηνών ότι οι δύο χώρες βρίσκονταν σε ακτίνα συμφωνίας με ορόσημο υπογραφής ακόμη και τον Οκτώβριο που πέρασε, οι Ισραηλινοί αποδεικνύονται σκληροί διαπραγματευτές. Η συμφωνία χρειάστηκε να τροποποιηθεί αρκετές φορές λόγω διευκρινίσεων που ζητήθηκαν ενώ όλα έδειχναν που είχαν κλείσει. Πλέον, στη διαδικασία έχουν εμπλακεί και οι εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην ισραηλινή πλευρά του κοιτάσματος σε μια προσπάθεια να επισπευθεί η διαδικασία. Όπως μαθαίνει ο Alpha της Κυριακής, η Λευκωσία έστειλε προ ημερών τα σχόλιά της επί του τελικού κειμένου συμφωνία όπως διαμορφώθηκε μετά τις τελευταίες αλλαγές που έγιναν, ενώ από εβδομάδας έχει διευθετηθεί τηλεδιάσκεψη μεταξύ των τεχνοκρατών των δύο χωρών, με τις υπογραφές να αναμένονται πλέον και αυτές τον ερχόμενο Μάιο.

Η επιτυχία με Λίβανο

Η Κύπρος επικύρωσε τη συμφωνία οριοθέτησης της ΑΟΖ της με το Λίβανο, στις 4 Δεκεμβρίου. Αμέσως ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας υπέγραψε τον κυρωτικό νόμο, και στις 12 του ίδιου μήνα η Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας δημοσίευσε το νόμο, θέτοντας τον σε ισχύ στο κυπριακό νομοθετικό πλαίσιο. Επίσημες ανακοινώσεις έκτοτε δεν έγιναν, ενώ η συμφωνία μεταξύ Λευκωσίας και Βηρυτού είχε ξεκάθαρο διαδικαστικό πλαίσιο. Από πλευράς Λιβάνου, ο Πρόεδρος Τζόζεφ Αούν υπέγραψε το σχετικό κυρωτικό διάταγμα, ενώ ακολούθως, για τεθεί σε ισχύ στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου, οι χώρες θα αντάλλαζαν τα κυρωτικά έγραφα.

Η διαδικασία αυτή, σύμφωνα με τις πληροφορίες που είχαν διοχετευθεί τότε, θα ολοκληρωνόταν μέχρι τα Χριστούγεννα του 2025. Κάτι τέτοιο ωστόσο δεν έγινε. Τουναντίον, έγινε σε μία χρονική συγκυρία που μόνο τυχαία δεν είναι. Πηγή σημείωσε στον «Alpha της Κυριακής», ότι η ανταλλαγή των κυρωτικών εγγράφων έγινε μεταξύ του Προέδρου του Λιβάνου και τις Πρέσβεως της Κύπρου, Μαρίας Χατζηθεοδοσίου, λίγες μόλις ώρες πριν Ισραήλ και Ηνωμένες Πολιτείες εξαπολύσουν την επίθεσή τους στο Ιράν, και λίγες μόλις μέρες πριν ο νότιος Λίβανος δεχθεί επίθεση από τις ισραηλινές δυνάμεις. Έστω και αν η διαδικασία επικύρωσης της συμφωνίας των δύο χωρών έγινε, από ένα σημείο και μετά, μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας, το γεγονός ότι επιτεύχθηκε νοηματοδοτεί και τους ισχυρούς δεσμούς των δύο χωρών.

Νέος γύρος αδειοδοτήσεων;

Με τις σημαντικότερες εκκρεμότητες να βαίνουν προς κλείσιμο, και εταιρείες να έχουν ήδη εκφράσει ενδιαφέρον για αδιάθετα τεμάχια της κυπριακής ΑΟΖ, πηγές σημειώνουν ότι δεν θα πρέπει να αποκλείεται νέος γύρος αδειοδοτήσεων το 2027. Σε περίπτωση που προχωρήσει, θα πρόκειται για τον τέταρτο που πραγματοποιεί η Κύπρος μετά από αυτούς του 2007, 2012 και 2016.

Τον περασμένο Ιανουάριο, ο Διευθύνων Σύμβουλος της ExxonMobil, Δρ Τζον Άρντιλ, δήλωνε ότι «έχουμε μια λίστα ιδεών που περιλαμβάνει επιπλέον νέα έκταση και το συζητήσαμε, οπότε αυτό είναι στα σχέδιά μας για τους επόμενους μήνες». Παράλληλα, όπως ο «Alpha της Κυριακής», είναι σε θέση να γνωρίζει, αντίστοιχο ενδιαφέρον έχει εκφράσει στις κυπριακές αρχές και η κρατική εταιρεία πετρελαίου των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, Abu Dhabi National Oil Company (ADNOC), καθώς η χώρα ενδιαφέρεται να εμπλακεί στα ενεργειακά της Ανατολικής Μεσογείου, μέσω Κύπρου. Προς το παρόν καμία άλλη εταιρεία δεν έχει εκφράσει το ενδιαφέρον της ωστόσο αρμόδια πηγή ανέφερε στον «Alpha της Κυριακής» ότι «όλοι ενδιαφέρονται εφόσον προκηρυχθεί η διαθεσιμότητα τεμαχίων».

Σε ενδεχόμενο που προχωρήσει ο νέος γύρος αδειοδοτήσεων, αυτό θα σημάνει τη διαθεσιμότητα των τεμαχίων 1, 4 και 13 που δεν έχουν αδειοδοτηθεί ποτέ, καθώς και των τεμαχίων 2, 3 και 9 των οποίων οι άδειες που κατείχαν η ΕΝΙ και η κορεατική KOGAS έληξαν τον Ιανουάριο του 2025. Σημειώνεται ότι διαθέσιμα είναι επίσης το βόρειο τμήμα του τεμαχίου 5, το βορειοδυτικό τμήμα του τεμαχίου 6, το νότιο τμήμα του τεμαχίου 10, το βορειοανατολικό μισό του τεμαχίου 11 καθώς και ολόκληρο το τεμάχιο 12, πλην τη περιοχής γύρω από το κοίτασμα Αφροδίτη.