ALPHA της Κυριακής

Τα εβδομαδιαία ραντεβού, οι διαφορετικές αναγνώσεις και το timing που κινδυνεύει να χαθεί 

Μπορεί οι προσδοκίες για το κυπριακό να ήταν αυξημένες με την έναρξη του καλοκαιριού, λόγω των δηλώσεων του Προέδρου Χριστοδουλίδη για σχέδιο λύσης και ορόσημα αλλά και την κάθοδο Γκουτέρες όμως η τοποθέτησή του λίγο πριν αποχωρήσει από την Κύπρο, προσγείωσε και μείωσε κατά πολύ τον αρχικό ενθουσιασμό που αποτυπωνόταν στις μεγαλόστομες δηλώσεις οι οποίες έκαναν λόγο για μεγάλα βήματα.         

Ο Αντόνιο Γκουτέρες ήταν σαφής όσο και αν επιχειρούνται δεύτερες και τρίτες αναγνώσεις των δηλώσεων του σε μια προσπάθεια να κρατηθεί ψηλά η σημαία.  Ήρθε, είδε και απήλθε χωρίς να ανακοινώσει έστω και μία απόφαση, επιλέγοντας  να αναφερθεί γενικά σε μια άτυπη πενταμερή την οποία δεν ήταν καν σε θέση, εφόσον δεν υπήρχαν εξελίξεις, να προσδιορίσει χρονικά. Έδωσε παράλληλα οδηγίες στους δύο ηγέτες για τακτικές συναντήσεις αλλά και στο που πρέπει να στρέψουν τον «προβολέα» φωτίζοντας το τρίπτυχο μεθοδολογία, συγκλίσεις και Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης.  

Σε δρόμο με βήμα σημειωτόν και απότομες στροφές

Τελικά όλοι οι πρωταγωνιστές έκαναν τις διακοπές τους -λίγο ή πολύ- και επανήλθαν στο τραπέζι του άτυπου διαλόγου 28 μέρες μετά την αποχώρηση του γ.γ. από την Κύπρο. Η συνάντηση της Τετάρτης πραγματοποιήθηκε εν μέσω αντιδράσεων του ψευδοκράτους για τις διπλωματικές προσπάθειες της Κυπριακής Δημοκρατίας προκειμένου να αποτραπούν αθλητικές και παράνομες πολιτιστικές διοργανώσεις στα κατεχόμενα.  

Παρά το ψυχρό κλίμα των ημερών και οι δύο μίλησαν για μια εποικοδομητική τελικά συνάντηση. Το μόνο ουσιαστικά που είχαν να ανακοινώσουν πέραν από την εξέλιξη για εβδομαδιαίες συναντήσεις ήταν η ατζέντα του τετ α τετ. Τα όσα δηλαδή συζήτησαν χωρίς να δίνεται το όποιο στίγμα για αποτέλεσμα έστω και σε ένα μικρό σημείο των πτυχών που μπήκαν στο τραπέζι.

Τα Ηνωμένα Έθνη εξέδωσαν ένα τυπικό ανακοινωθέν χαιρετίζοντας τις προσπάθειες και τη δέσμευση του γ.γ. για επίλυση του κυπριακού.  

Οι  διαφορετικές αναγνώσεις και το προ-διαπραγματευτικό «παζάρι»

Το χάσμα μεταξύ των δύο πλευρών εμφανές μετά τη συνάντηση με διαφορές να προκύπτουν ακόμα και στο πως αντιλαμβάνονται τις οδηγίες του γ.γ. και το τι θεωρείται απαραίτητο να γίνει και τι όχι – μέχρι την σύγκλιση πενταμερούς. Για παράδειγμα η Ελληνοκυπριακή πλευρά επικεντρώνεται στις συγκλίσεις και τη μεθοδολογία θεωρώντας ότι τα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης δεν αποτελούν εκ των ων ουκ άνευ για σύγκλιση πενταμερούς, αλλά μια παράλληλη διαδικασία προς ενίσχυση της επικοινωνίας. Από την άλλη η Τουρκοκυπριακή πλευρά και η κ. Ολγκίν το μεταφράζουν διαφορετικά και ισχυρίζονται ότι τα ΜΟΕ είναι απαραίτητα για το ξεμπλοκάρισμα της άτυπης διευρυμένης.

Στο θέμα των οδοφραγμάτων Νίκος Χριστοδουλίδης και Τουφάν Έρχιουρμαν δεν έγραψαν έστω και μια λέξη στην ίδια σελίδα. Στην συνάντηση της Τετάρτης  ο Τουρκοκύπριος ηγέτης επέμεινε στην απόρριψη της όδευσης στο δρόμο Αθηαίνου-Πυρόι-Αγλαντζιά σε αντίθεση με την συμβιβαστική πρόταση που κατέθεσε ο γ.γ.

Αποτέλεσμα ήταν να διευρυνθεί η βεντάλια του τετ α τετ και να μπει ξανά στην εξίσωση το θέμα της διάνοιξης των Κοκκίνων και της Λουρουτζίνας.

Ο Τουρκοκύπριος ηγέτης επιμένει σε κάθε ανάρτηση του, ότι πριν από μεγάλα βήματα πρέπει πρώτα οι δύο πλευρές να αποκαταστήσουν την μεταξύ τους εμπιστοσύνη η οποία κατά τον ίδιο είναι καταρρακωμένη. Η ατμόσφαιρα βάρυνε περισσότερο την Παρασκευή όταν στον απόηχο της ακύρωσης του camp της Μπαρτσελόνα στα κατεχόμενα, ο Έρχιουρμαν διατύπωσε αυστηρή ρητορική και  απέστειλε επιστολές σε ΟΗΕ και Ε.Ε. επιρρίπτοντας βαριές ευθύνες στους ελληνοκύπριους για «απομόνωση και φρένο στην πολιτιστική και αθλητική ανάπτυξη των Τουρκοκυπρίων νέων».      

Μέσα σε όλα  αυτά λοιπόν οι δύο ηγέτες καλούνται να κερδίσουν και το ακόμα πιο δύσκολό στοίχημα των συγκλίσεων και της ουσίας με διαφορετικές ερμηνείες και θέσεις σε βασικές πτυχές.       

Με αγωνία οι ηγέτες αναμένουν την καταγραφή των συγκλίσεων από τον McGarry. Ακαδημαϊκός με πείρα στο κυπριακό και άμεση εμπλοκή στις συνομιλίες του Κραν Μοντανά. Γεννάται το ερώτημα αν οι δύο πλευρές θα αποδεχτούν αδιαμαρτύρητα την καταγραφή αυτή,  η οποία θα φωτίσει ταυτόχρονα και τις αποκλίσεις στο κυπριακό.

Από το μενού των συναντήσεων απουσιάζει προς το παρόν εκτενής συζήτηση σε σχέση με τα σημεία διαφωνίας. Άλλωστε κανείς δεν αναμένει ότι Νίκος Χριστοδουλίδης και Τουφάν Έρχιουρμαν θα συζητήσουν μόνοι τους για ασφάλεια, εγγυήσεις και στρατεύματα ή για άλλες καίριες πτυχές στις οποίες τον πρώτο λόγο έχει η Τουρκία, που εξακολουθεί να έχει στο λεξιλόγιο της μόνο τη λύση δύο κρατών.    

Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας πρότεινε σαν ένα βήμα την ζευγοποίηση πτυχών του κυπριακού στο πλαίσιο του διαλόγου. Στόχος του όπως διατυπώθηκε και στο τετ α τετ, σύμφωνα με πληροφορίες, είναι η διεξαγωγή μιας διαθεματικής συζήτησης στην οποία η μια πλευρά θα μπορεί να κερδίσει από την άλλη με τελική πυξίδα την εύρεση μιας φόρμουλας η οποία θα ικανοποιεί σε ένα ικανοποιητικό βαθμό τις προσδοκίες και των δύο κοινοτήτων. Κάθε πτυχή για την Ελληνοκυπριακή πλευρά πρέπει να συζητείται μεν ξεχωριστά, ως κρίκος όμως μιας ευρύτερης αλυσίδας και ενός πάρε-δώσε που θα καταλήγει στη λύση του κυπριακού.    

Εν αναμονή της Ολγκίν και των συγκλίσεων

Διπλωματικές πηγές εκτιμούν ότι η παρουσία της κυρίας Ολγκίν την επόμενη εβδομάδα στην Κύπρο θα αποτελέσει ορόσημο για το μέλλον της διαδικασίας αφού υπάρχουν πληροφορίες ότι μαζί της στο αεροπλάνο θα έχει καταγεγραμμένες τις συγκλίσεις, τις οποίες θα παραδώσει στις δύο πλευρές. Θα έχουν ήδη προηγηθεί δύο συναντήσεις μεταξύ των ηγετών οι οποίοι θα τα πουν ξανά την ερχόμενη Τετάρτη για να συνεχίσουν τον διάλογο.  

Η προσωπική απεσταλμένη του γ.γ. θα πιέσει για να κλειδώσει έστω και κάτι, προκειμένου να παρουσιαστεί ως θετικό βήμα στον Αντόνιο Γκουτέρες ο οποίος θα δει ξεχωριστά Χριστοδουλίδη και Έρχιουρμαν στο περιθώριο της γενικής συνέλευσης του ΟΗΕ στα μέσα προς τα τέλη Σεπτεμβρίου.  

Το timing που κινδυνεύει να χαθεί

Σε ένα τέτοιο αβέβαιο περιβάλλον οι δύο κοινότητες καλούνται να χαράξουν τα επόμενα βήματα για τη σύγκλιση πενταμερούς.    

Το προεδρικό επιλέγει να βλέπει το ποτήρι μισογεμάτο. Άτομα από το στενό περιβάλλον του Προέδρου, αναφέρουν ότι ο Νίκος Χριστοδουλίδης δεν βγάζει συμπεράσματα από μια και μόνο συνάντηση γι’ αυτό και συστήνουν υπομονή και όχι βιασύνη αφού κάτι ενδεχομένως να κινείται στο παρασκήνιο.   

Από την άλλη ο Τουρκοκύπριος ηγέτης εμφανίζεται απαισιόδοξος μιλώντας για απομόνωση των Τουρκοκυπρίων και θέτοντας επιτακτικά υπό μορφή take it or leave it το θέμα αποσαφήνισης της πολιτικής ισότητας πριν καθίσει στο τραπέζι.     

Η κλεψύδρα αδειάζει καθώς έχουν απομείνει μόνο τέσσερεις μήνες μέχρι την εκπνοή της θητείας του Αντόνιο Γκουτέρες. Παρά την δέσμευσή του ήταν και παραμένει ξεκάθαρος ότι δεν θα ακολουθήσει τον δρόμο της επιβολής. Εάν δεν διαπιστώσει ουσιώδη κινητικότητα και βήματα, εάν δεν μπουν κάτω οι βάσεις δεν μπορούν να υπάρξουν  εξελίξεις, όσο και αν συντηρείται αισιοδοξία, για οποιοδήποτε λόγο.   

Το ερώτημα  που τίθεται είναι αν όντως οι θέσεις, οι ερμηνείες και οι απόψεις των δύο ηγετών μπορούν κάπου να συναντηθούν βάζοντας τέλος σε μια παράλληλη πορεία, η οποία τις τελευταίες μέρες συνοδεύεται από κινήσεις εντυπωσιασμού επί θεμάτων μικροπολιτικής στα οποία δίνονται μεγαλύτερες διαστάσεις από ότι πραγματικά τους αξίζει.   

Οι  ηγέτες δεν θα κριθούν από την συμπεριφορά τους μόνο την ώρα του τετ α τετ, ούτε οι εξελίξεις στο κυπριακό είναι δυνατόν να καθοριστούν σε μια ή δύο ώρες στις οποίες διαρκεί μια συνάντηση εάν δεν έχει προηγηθεί μια σταθερή και ώριμη πολιτικά  διαδικασία στο σύνολό της συμπεριλαμβανομένης της αυτοσυγκράτησης. Κάθε κίνηση – παρασκηνιακή και μη- και κάθε δήλωση καταγράφονται και επηρεάζουν θετικά ή αρνητικά το κλίμα και τις εξελίξεις.

Το επόμενο διάστημα και ιδιαίτερα με το άτυπο ορόσημο της γενικής συνέλευσης του ΟΗΕ θα διαπιστωθεί αν οι θεσμοθετημένες εβδομαδιαίες συναντήσεις μπορούν πράγματι να καταλήξουν σε συναντήσεις όχι εντυπωσιασμού αλλά και ουσίας.