Τα επόμενα βήματα της Αρχής κατά της διαφθοράς, η απόρρητη αλληλογραφία, η επανεμφάνιση και το μήνυμα του Ντίλιαν στον Alpha
Η υπόθεση του μαύρου βαν έγινε γνωστή το 2019 όταν το αμερικανικό περιοδικό Forbes παρουσίασε ένα ειδικά εξοπλισμένο όχημα ιδιοκτησίας του Ισραηλινού επιχειρηματία Ταλ Ντίλιαν και την δραστηριοποίηση του στην Λάρνακα. Το όχημα διέθετε προηγμένο εξοπλισμό παρακολούθησης κινητών τηλεφώνων και άλλων συσκευών, γεγονός που οδήγησε τις Αρχές στην έναρξη αστυνομικής έρευνας και στην κατάσχεση του οχήματος το οποίο παραμένει μέχρι σήμερα σε αποθήκη του τμήματος τελωνείων.
Κατά την έρευνα εξετάστηκαν ο εξοπλισμός, τα δεδομένα και οι διαδρομές του βαν, ενώ παράλληλα διορίστηκε ως ανεξάρτητος ποινικός ανακριτής ο δικηγόρος Ηλίας Στεφάνου, για τη διερεύνηση πιθανών παράνομων υποκλοπών.
Η Αρχή προστασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα επέβαλε στην εταιρεία του Ντίλιαν wispear πρόστιμο €925.000. Ο Γενικός Εισαγγελέας αποφάσισε εν συνεχεία την αναστολή των ποινικών διώξεων εναντίον του Ντίλιαν και δύο ακόμη φυσικών προσώπων επικαλούμενος την πολυπλοκότητα της υπόθεσης. Το 2022 η ίδια η εταιρεία παραδέχθηκε ενοχή σε 42 κατηγορίες και καταδικάστηκε από το Επαρχιακό Δικαστήριο Λάρνακας σε πρόστιμο €76.000. Παρά τις παραβάσεις που διαπιστώθηκαν κρίθηκε ότι δεν υπήρχαν επαρκή στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι το σύστημα είχε χρησιμοποιηθεί για υποκλοπή του περιεχομένου συγκεκριμένων επικοινωνιών στην Κύπρο.
Το 2023 ο τέως γενικός ελεγκτής υπέβαλε καταγγελία στην ανεξάρτητη Αρχή κατά της διαφθοράς σχετικά με τον χειρισμό της υπόθεσης και πιθανά ζητήματα σύγκρουσης συμφέροντος που αφορούσαν τον βοηθό γενικό εισαγγελέα Σάββα Αγγελίδη. Για τη διερεύνηση είχε αποφασιστεί να διοριστούν δύο Βρετανοί δικηγόροι- ερευνητές και ένας Κύπριος δικηγόρος.
Την έρευνα και την εξέταση της υπόθεσης υπό ένα θεσμικό πρίσμα αυτή τη φορά πρόλαβε η ανακοίνωση της Αρχής κατά της διαφθοράς την προηγούμενη Δευτέρα. Σύμφωνα με την νομική υπηρεσία τα θέματα που η Αρχή θα έβαζε υπό το μικροσκόπιο της είχαν ήδη αποτελέσει αντικείμενο ποινικής διερεύνησης. Κατ’ επίκληση της νομοθεσίας δε θα μπορούσε να διεξαχθεί παράλληλη έρευνα για τα ίδια πραγματικά περιστατικά. Ακολούθησε μια δημόσια αντιπαράθεση μεταξύ των δύο θεσμών.
Η απόρρητη αλληλογραφία και η αναφορά σε 4 σημεία
Όπως πληροφορείται ο «Alpha της Κυριακής», ο Χάρης Πογιατζής στην απόρρητη επιστολή που έστειλε στον Γενικό Εισαγγελέα ημερομηνίας 16 Ιουλίου 2026, με την οποία εκφράζει πρόθεση διερεύνησης 4 σημείων που αφορούν την υπόθεση του μαύρου βαν, δεν γίνεται καμία αναφορά στον Σάββα Αγγελίδη και στην πρόθεση διερεύνησης του ενδεχόμενου σύγκρουσης συμφέροντος. Δεν ζητήθηκαν δηλαδή πληροφορίες για την έκβαση της διερεύνησης του συγκεκριμένου θέματος.
Ο Γενικός Εισαγγελέας στην απαντητική του επιστολή όπως λένε πληροφορίες από τη νομική υπηρεσία απάντησε στα 4 σημεία που έθεσε η Αρχή, λέγοντας ότι έτυχαν διερεύνησης ή αποτέλεσαν αντικείμενο δικαστικής εξέτασης, επομένως η όποια έρευνα από την Αρχή σε σχέση με αυτά τα σημεία θα δημιουργούσε μια έκνομη παράλληλη διαδικασία. Έτσι το θέμα του βοηθού γενικού δεν αναφέρθηκε ποτέ στη μεταξύ τους αλληλογραφία, αλλά μόνο στη συνάντηση που είχαν στις 29 Ιουλίου 2026. Εκεί όταν διαφάνηκε ότι στο πεδίο της προτεινόμενης έρευνας περιλαμβανόταν και ο βοηθός γενικός εισαγγελέας, αυτός θεώρησε ορθό όπως αποχωρήσει από τη συνάντηση. Η Αρχή εξ αιτίας αυτής της συμπεριφοράς κυρίως συμπέρανε ότι το θέμα του κ. Αγγελίδη είχε διερευνηθεί και επομένως περαιτέρω διερεύνηση του θα ήταν άστοχη.
Αν και η Αρχή αντιμετώπισε με δυσπιστία τη νομική υπηρεσία με τις δύο ανακοινώσεις της εντός της βδομάδας, έκανε στη συνέχεια ένα βήμα πίσω αντιλαμβανόμενη ίσως ότι βγήκαν βιαστικά συμπεράσματα.
Για την εισαγγελία η εικόνα ξεκαθάρισε και η Αρχή έχει κάθε δικαίωμα να προχωρήσει στην έρευνά της για το ενδεχόμενο σύγκρουσης συμφέροντος του Σάββα Αγγελίδη. Άλλωστε, ο Γιώργος Σαββίδης, όπως διαμηνύουν, ποτέ δεν έκρυψε τη γνώση του για το ότι στο κάδρο των ερευνών ήταν και ο κ. Αγγελίδης, κάτι το οποίο διατύπωνε σε δηλώσεις του από το 2023.
Οι ίδιες πηγές θεωρούν ορθό από εδώ και πέρα η Αρχή να αποχαρακτηρίσει το περιεχόμενο της επιστολής της, την οποία η ίδια χαρακτήρισε «απόρρητη», προκειμένου να διαφανεί ποιους όρους ακριβώς θα έδινε στους ερευνητές της για το θέμα για να γνωρίζει και η κοινή γνώμη ότι όντως δεν έγινε καμία γραπτή αναφορά στην πρόθεση διερεύνησης Αγγελίδη.
Πληροφορίες αναφέρουν στον «Alpha της Κυριακής» ότι στόχος της Αρχής κατά της διαφθοράς είναι η διερεύνηση της υπόθεσης για το μαύρο βαν να συνεχιστεί. Αυτό όμως θα πάρει χρόνο. Ο Επίτροπος διαφάνειας Χάρης Πογιατζής συναντήθηκε με έναν από τους δικηγόρους κυπροβρετανικής καταγωγής που ανέλαβαν από το 2023 την διερεύνηση της υπόθεσης για συζητήσουν τις εξελίξεις σε μια φιλική μεταξύ τους συζήτηση.
Επί του παρόντος η Αρχή κατά της διαφθοράς δεν θεωρεί τίποτε δεδομένο για το μέλλον της υπόθεσης, ωστόσο υπάρχει πρόθεση να ζητηθούν διευκρινήσεις με νέα επιστολή από τον γενικό εισαγγελέα για το εύρος της έρευνας που έγινε. Εντός των επόμενων εβδομάδων θα ανακοινώσει τα επόμενά της βήματα.
Το «ταβάνι» της Αρχής κατά της διαφθοράς
Ιδιαίτερη σημασία σε αυτό το σημείο έχουν οι εξουσίες της Αρχής κατά της διαφθοράς. Πρόκειται για ένα θεσμό ο οποίος εξασφαλίζει μόνος του τις όποιες πληροφορίες, έγγραφα, μαρτυρίες και καταθέσεις που χρειάζεται για να καταλήξει στην έκβαση μιας υπόθεσης που τίθεται ενώπιον της. Τα όρια δράσης της -νομικά- όμως είναι περιορισμένα και δεν είναι αναμενόμενο η ίδια να βρίσκεται σε συνεχή επικοινωνία επί λεπτομερειών με την νομική υπηρεσία για ποινικές υποθέσεις.
Η Αρχή σε σχέση με την υπόθεση δεν έχει εξασφαλίσει σχεδόν κανένα έγγραφο που αφορά την διερεύνηση από την Νομική Υπηρεσία και σίγουρα δεν έχει ενώπιον της, όπως μας διαβεβαίωσαν, το πόρισμα του ανεξάρτητου ανακριτή Ηλία Στεφάνου το οποίο βρίσκεται κάπου καλά φυλαγμένο στα συρτάρια της νομικής υπηρεσίας. Είναι άλλωστε πολύ ψηλός ο πήχης για να δοθεί διαταγή αποκάλυψης του περιεχομένου μιας ποινικής ανάκρισης από τη νομική υπηρεσία κυρίως για λόγους προστασίας μαρτύρων.
Η Αρχή ακόμα και αν προχωρήσει τη διαδικασία, τώρα που η εικόνα για τον Σάββα Αγγελίδη ξεκαθαρίζει, δεν μπορεί να πάρει κατάθεση από τον Ηλία Στεφάνου ο οποίος αν και γνωρίζει πολλά εκ της θέσεως του, καλύπτεται από απόρρητο. Πρόθεση της Αρχής είναι να εξετάσει όλα τα περιστατικά που συνδέονται με την υπόθεση του μαύρου βαν και δεν διερευνήθηκαν κατά την ποινική έρευνα του 2021 αλλά και να εξετάσει κατά πόσο προέκυψε κάποια νέα εξέλιξη ή στοιχείο που δεν διερευνήθηκε.
Και οι δυο πλευρές πάντως -νομική υπηρεσία και Αρχή κατά της διαφθοράς- θεωρούν ότι την εβδομάδα που πέρασε προηγήθηκε ένας αχρείαστος δημόσιος διάλογος που στενοχώρησε τους επικεφαλής των δύο θεσμών και σε ανθρώπινο επίπεδο. Σαββίδης και Πογιατζής διατηρούν μια πολύ καλή ανθρώπινη σχέση που τους πάει πίσω στα φοιτητικά τους χρόνια και δεν θα ήθελαν να φτάσουν δημόσια σε μια τέτοια αντιπαράθεση.
Η πρώτη τοποθέτηση Ντίλιαν και οι προεκτάσεις
Το φρένο που μπήκε στην υπόθεση έφερε την ικανοποίηση του Ταλ Ντίλιαν, τον Ισραηλινό ιδιοκτήτη του μαύρου βαν, ο οποίος στην Ελλάδα καταδικάστηκε πρωτόδικα μαζί με άλλα τρία πρόσωπα σε άλλη δικαστική διαδικασία που κινήθηκε με φόντο το θέμα των παρακολουθήσεων και των υποκλοπών.
Ο Ντίλιαν μίλησε αποκλειστικά στον «Alpha» θεωρώντας ότι η έκβαση της υπόθεσης στην Κύπρο, μπορεί να επηρεάσει και τη διαδικασία στην Ελλάδα, στην οποία ο ίδιος ελπίζει να αθωωθεί μετά την έφεση.
Ο ιδιοκτήτης του βαν χαιρετίζει και σέβεται τον επαγγελματισμό και την ανεξαρτησία των κυπριακών αρχών, καθώς και τα συμπεράσματα στα οποία κατέληξαν. Δηλώνει ότι δεν έχει καμία αμφιβολία ότι αυτή η απόφαση για τερματισμό της διερεύνησης θα απογοητεύσει όσους στην Ελλάδα ήλπιζαν να συνδέσουν τις δύο υποθέσεις, βασιζόμενοι σε ένα αφήγημα και όχι στα πραγματικά περιστατικά. Άλλωστε κατά τον ίδιο υπάρχει θεμελιώδης διαφορά ανάμεσα σε ένα αφήγημα και στα πραγματικά περιστατικά που κρύβονται πίσω από αυτό, ενώ διαμηνύει ότι οι πολιτικές ή επικοινωνιακές πιέσεις δεν μπορούν να μεταβάλουν τα πραγματικά δεδομένα, όσο και αν κάποιοι εξυπηρετούν αφηγήματα.
Υπενθυμίζεται ότι στο παρελθόν ο Ντίλιαν υποστήριξε ότι τα λογισμικά και οι υπηρεσίες του παρέχονται αποκλειστικά σε εξουσιοδοτημένες κυβερνήσεις και υπηρεσίες επιβολής του νόμου και ότι η χρήση τους και η επιλογή των στόχων ανήκουν στις αρμόδιες κρατικές αρχές.
Από μια ποινική διαδικασία σε ένα μείζον πολιτικό και θεσμικό θέμα
Το θέμα Ντίλιαν για την Κύπρο τουλάχιστον σε δικαστικό επίπεδο έχει κλείσει με το δικαστήριο να καταλήγει στο συμπέρασμα ότι αν και οι συσκευές της εταιρείας του είχαν την δυνατότητα να παρακολουθούν, δεν αποδείχτηκε ότι είχαν γίνει παρακολουθήσεις επί κυπριακού εδάφους.
Το ενδιαφέρον έχει μετατοπιστεί εδώ και καιρό. Ανεξάρτητα από την δραστηριότητα του Ντίλιαν εκκρεμούν σοβαρά ερωτήματα που παραμένουν αναπάντητα. Σε ποια έκταση γίνονταν παρακολουθήσεις; ποιος ή ποιοι είναι οι «ηθικοί αυτουργοί» της υπόθεσης, ποια ήταν τα κίνητρα τους και τι ήθελαν να πετύχουν από τη δράση αυτή μέσω του Ντίλιαν ή οποιουδήποτε άλλου;
Αυτό που απασχολεί είναι το κατά πόσο πολιτικά εκτεθειμένα πρόσωπα είχαν εμπλοκή στην όλη υπόθεση με τις παρακολουθήσεις που ξεκίνησε να απασχολεί πολύ πριν το 2019 και την εμφάνιση του Ντίλιαν.
Η συζήτηση από τα αρχικά κιόλας στάδια μετατοπίστηκε από μια ποινική διαδικασία σε ένα μείζον πολιτικό θέμα πίσω από το οποίο κρύβονται ζητήματα θεσμικής λογοδοσίας. Η υπόθεση πολύ σύντομα έλαβε πολιτικό χρώμα με υπόνοιες για εμπλοκή και συγκάλυψη από πολιτικά πρόσωπα.
Αρκετές απαντήσεις βρίσκονται στο πόρισμα του Ηλία Στεφάνου, το περιεχόμενο του οποίου ενδέχεται να μην μάθουμε ποτέ. Μετά τον τερματισμό της έρευνας από την Αρχή κατά της διαφθοράς ένα τόσο σοβαρό θέμα με πρωτοφανείς προεκτάσεις έχει καταλήξει το συρτάρι αφήνοντας να αιωρούνται υπόνοιες, σκιές και σύννεφα πάνω από θεσμούς για τον τρόπο χειρισμού της υπόθεσης, μετατρέποντας την κοινή γνώμη θεατή σε ένα παιχνίδι αλληλοεπίρρηψης ευθυνών.
Το βάρος είναι στους ώμους της Αρχής κατά της διαφθοράς η οποία μπορεί αν το επιθυμεί να συνεχίσει την έρευνα, με τις ευλογίες πλέον της εισαγγελίας και να καταλήξει στο πόρισμά της.
Η Νομική υπηρεσία ούτως ή άλλως έχει την μεγαλύτερη ευθύνη θεσμικά απέναντι στην κοινωνία- όταν παραλάβει αυτό το πόρισμα εάν ποτέ εκδοθεί- να εξανεμίσει όλα τα νέφη και τις σκιές πάνω από τον ένα εκ των επικεφαλής της, στην περίπτωση που η Αρχή καταλήξει σε ενδεχόμενες ευθύνες. Θεσμικά έχει το βάρος να διασφαλίζει ότι η διαχείριση της όποιας υπόθεσης διέπεται από πλήρη αμεροληψία, αντικειμενικότητα και θεσμική ανεξαρτησία.
