ALPHA της Κυριακής

Ποια η αποτίμηση της συνόδου της Άγκυρας, τα οφέλη και ο μακρύς δρόμος στο ενδεχόμενο ένταξης

Θετικά αποτιμάται από την κυπριακή πλευρά η Σύνοδος του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα δεδομένου ότι ευαίσθητα κυπριακά ζητήματα έμειναν εκτός ατζέντας, σε μία σύνοδο που η Άγκυρα έπαιζε εντός έδρας. Έστω κι αν η Λευκωσία δεν συμμετείχε και ως εκ τούτου, δεν είχε τη δυνατότητα παρέμβασης σε εξελίξεις που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τα γεωστρατηγικά της συμφέροντα παρακολουθούσε στενά τα διαμειφθέντα και βρισκόταν σε συνεχή επαφή με τους συμμάχους της που λάμβαναν μέρος στην Σύνοδο.

Το κυπριακό διακύβευμα

Ο υπουργός Άμυνας Βασίλης Πάλμας ξεκαθάρισε πάντως στον «Alpha» το σκηνικό γύρω από το ζήτημα που προέκυψε με την ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής των κρατών μελών της Ε.Ε. πάνω στην οποία επένδυσε πολλά η Κύπρος μετά και την ιρανική επίθεση στο Ακρωτήρι. Πρόσφατα η Επιτροπή Πολιτικής και Ασφάλειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, επισφράγισε το άρθρο 5, που προνοεί πρωτοκαθεδρία του ΝΑΤΟ για την ασφάλεια των 23 κρατών μελών που συμμετέχουν και στη Βορειοατλαντική Συμμαχία. Θέτοντας σε δεύτερη μοίρα το άρθρο 42.7 για την αμοιβαία συνδρομή μεταξύ των κρατών μελών. Κάτι που είχε ερμηνευθεί ως αρνητική εξέλιξη για την Λευκωσία, η οποία δεν συμμετέχει στο ΝΑΤΟ. Όπως εξήγησε ωστόσο ο Βασίλης Πάλμας ,ούτως ή άλλως, όταν η Κύπρος χρειάστηκε βοήθεια δεν επικαλέστηκε το άρθρο 42.7, αλλά «αυτοβούλως πέντε κράτη μέλη της ΕΕ αλλά και του ΝΑΤΟ βρέθηκαν στη Κύπρο την κρίσιμη στιγμή και δημιουργήσαν την ομπρέλα προστασίας που χρειαζόμασταν». Σε κάθε περίπτωση, η απόφαση της ΕΠΑ όπως ανάφερε ο Υπουργός Άμυνας, δεν κινείται προς την κατεύθυνση της αυτόνομης ευρωπαϊκής άμυνας και συλλογικής ασφάλειας.

Ο παράγοντας Γαλλία

Η Τουρκία δεν αμφισβήτησε την στρατιωτική συμφωνία Κύπρου-Γαλλίας, ενόψει και του μεγάλου deal, για την αγορά από την Άγκυρα του γαλλοϊταλικού συστήματος αντιαεροπορικής άμυνας SAMP/T. Υπενθυμίζεται, πως η Τουρκία απειλούσε ότι θα καταγγείλει στην Σύνοδο της Άγκυρας, την συμφωνία SOFA που καθορίζει το καθεστώς των γαλλικών στρατευμάτων που σταθμεύουν επί κυπριακού εδάφους, κάνοντας λόγο σε παραβίαση των Συνθηκών του 1960 και του διεθνούς δικαίου. Λευκωσία και Παρίσι διαμήνυσαν ότι δεν χρειάζεται να πάρουν την άδεια από κανέναν για να συνάψουν συμφωνίες, ξεκαθαρίζοντας ότι πρώτον η συμφωνία δεν στρέφεται κατά της Τουρκίας και δεύτερο, ότι δεν προβλέπει τη δημιουργία γαλλικής στρατιωτικής βάσης ή μόνιμη παρουσία γαλλικών δυνάμεων στο νησί. Οι Κυπρο-γαλλικές σχέσεις διανύουν όπως όλα δείχνουν την καλύτερη τους περίοδο, κάτι που θα επισφραγιστεί και με την επίσκεψη του Προέδρου της Δημοκρατίας στο Παρίσι στις 13 Ιουλίου, όπου θα συμμετέχει στην εθνική επέτειο της Γαλλίας, συνοδευόμενος μάλιστα από στρατιωτικό άγημα της Ε.Φ.

Casus Belli και SAFE

Σε κάθε περίπτωση, η Άγκυρα επιδίωξε να μετατρέψει τον ρόλο της ως διοργανώτριας χώρας σε στρατηγικό πλεονέκτημα, επιδιώκοντας μεγαλύτερη συμμετοχή στα ευρωπαϊκά αμυντικά προγράμματα. Ωστόσο για ακόμη μια φορά η αξίωση Ερντογάν για άρση των περιορισμών για συμμετοχή στο πρόγραμμα SAFE και την Ευρωπαϊκή Άμυνα, σκόνταψε στο τουρκικό casus belli κατά της Ελλάδας. Παρούσα στην σύνοδο η Ελλάδα, διαμήνυσε ότι η συμμετοχή της Τουρκίας στο SAFE απαιτεί την ομοφωνία όλων των κρατών μελών της ΕΕ και πέρνα μέσα από την πρόοδο και στα ευρωτουρκικά. Η Αθήνα έχει θέσει άλλωστε ως προϋπόθεση για τη συμμετοχή της Τουρκίας στο μεγάλο εξοπλιστικό πρόγραμμα SAFE, των 150 δισ. ευρώ, την άρση του casus belli.

Το στρατηγείο των Αδάνων

Ο Βασίλης Πάλμας διασκέδασε πάντως και τις ανησυχίες για τα σχέδια της Τουρκίας να διευρύνει τον ρόλο της στην περιφερειακή ασφάλεια της Μέσης Ανατολής, μέσω της δημιουργίας ΝΑΤΟϊκού Πολυεθνικού Στρατηγείου στα Άδανα, που θα θέσει την περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου περιλαμβανομένης και της Κύπρου, κάτω από τον επιχειρησιακό του έλεγχο. Σε μια τέτοια περίπτωση αναφύονται κρίσιμα ερωτήματα. Ποιος θα είναι ο ρόλος της Κύπρου σε μια τέτοια εξίσωση και πώς θα ενεργήσει με τους συμμάχους της, που εδρεύουν στη Βάση Ανδρέας Παπανδρέου στην Πάφο, σε περίπτωση κρίσης ανάλογης με εκείνην του Ιράν και εμπλοκής του ΝΑΤΟ; Όπως υπέδειξε ο Βασίλης Πάλμας, η Τουρκία θα πρέπει να ξεπεράσει πολλά εμπόδια για να  πετύχει αυτό που επιθυμεί, καθώς τέτοια σχέδια θα συναντήσουν την αντίδραση του Ισραήλ και άλλων δυνάμεων της περιοχής, μεταξύ των οποίων και της Ελλάδας.

Ο δρόμος προς το ΝΑΤΟ

Την ίδια στιγμή πάντως, επανήλθε η συζήτηση για το ενδεχόμενο ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στο ΝΑΤΟ. Όπως υπέδειξε ο Βασίλης Πάλμας «ρεαλιστικά και ειλικρινά, τονίζουμε ότι αυτή την στιγμή αντιμετωπίζουμε εμπόδια να γίνει μέλος του ΝΑΤΟ η Κύπρος, για τον απλούστατο λόγο ότι η Τουρκία θα ασκήσει βέτο». Ξεκαθάρισε ωστόσο πως η Κύπρος προετοιμάζεται. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας άλλωστε διευκρίνισε πως  «η είσοδος παραμένει στόχος και επιδίωξη που για να μετουσιωθεί σε επίσημη εκδήλωση ενδιαφέροντος, θα πρέπει να διασφαλιστεί, πως το αποτέλεσμα θα είναι θετικό. Μέχρι να δημιουργηθούν οι πολιτικές συνθήκες, προετοιμαζόμαστε σε άλλα στάδια, διοικητικά και επιχειρησιακά». Ο δρόμος για το ΝΑΤΟ προμηνύεται μακρύς, ωστόσο το νερό έχει ήδη μπει στο αυλάκι και οι εξελίξεις στην σκακιέρα των παικτών που πρωταγωνιστούν στην επίλυση του Κυπριακού, προδιαγράφονται ραγδαίες.