ALPHA της Κυριακής

Από τα trends των influencers στις ενοχές της καθημερινότητας

Οι διατροφικές διαταραχές παρότι αφορούν όλες τις ηλικιακές ομάδες, φαίνεται πως είναι ένα ζήτημα το οποίο απασχολεί αρκετά και την νέα γενιά. Τα social media καθώς και η κοινωνική πίεση επιδεινώνουν τις συγκρίσεις με μη ρεαλιστικά πρότυπα. Από τη μία βλέπουμε σε πλατφόρμες άτομα τα οποία δεν είναι ειδικοί σε θέματα διατροφής, να το παίζουν «ειδήμονες» και να δαιμονοποιούν πολλά φαγητά επηρεάζοντας με τέτοιο τρόπο που να ενοχοποιούν πολλούς νέους. Από την άλλη, σχόλια από συγγενείς του τύπου «πάχυνες», «μα δεν τρως» αποτελούν παραδείγματα τα οποία λειτουργούν αρνητικά σε όλους τους ανθρώπους, πόσο μάλλον για τους εφήβους που βρίσκονται σε μια «ευαίσθητη» ηλικία. Πόσο σωστό είναι να ανοίγει ο κάθε ένας την κάμερα του κινητού του και να δίνει «συμβουλές» σε ένα σημαντικό αριθμό ανθρώπων και πως επηρεάζουν τα σχόλια της οικογένειας την ψυχολογία των εφήβων. Για το συγκεκριμένο ζήτημα μίλησαν στον «Alpha της Κυριακής»  η Διαιτολόγος – Διατροφολόγος Δέσποινα Ιωάννου και η Διδάκτωρ Σχολικής και Εξελικτικής Ψυχολογίας, Αριστονίκη Θεοδοσίου Τρυφωνίδου

Σε δηλώσεις της στον «ALPHA της Κυριακής»  η Διαιτολόγος – Διατροφολόγος Δέσποινα Ιωάννου ανέφερε ότι, σύμφωνα με τα τελευταία δεδομένα του 2025, το 2%-5% του παγκόσμιου πληθυσμού πάσχει από κάποια διατροφική διαταραχή. Εάν επικεντρωθούμε στους έφηβους και νεαρούς ενήλικες (άτομα 12-25 ετών),  παγκοσμίως, το ποσοστό φτάνει το 22%. Οι διατροφικές διαταραχές εμφανίζονται πιο συχνά στις γυναίκες απ’ ότι στους άντρες. Σύμφωνα με τα στατιστικά δεδομένα του 2025, το 8.6% του παγκόσμιου, γυναικείου πληθυσμού έχει διαγνωστεί με κάποια διατροφική διαταραχή, ενώ το ποσοστό μεταξύ των ανδρών παγκοσμίως ανέρχεται στο 4.07%.

Όσον αφορά τον κυπριακό πληθυσμό, δήλωσε ότι τα επίσημα στοιχεία είναι ελάχιστα. Παρόλα αυτά, σύμφωνα με μελέτες που διεξήχθησαν από το 2020 και μετά, φαίνεται ότι το 16% των εφήβων και νεαρών ενηλίκων στην Κύπρο πληροί τα κριτήρια διάγνωσης για κάποια διατροφική διαταραχή.

«Σημαντικό είναι να λάβουμε υπόψη ότι η διάγνωση διατροφικών διαταραχών είναι πολύ δύσκολη και ότι πολλά άτομα ζουν με διατροφικές διαταραχές χωρίς να έχουν διαγνωστεί ποτέ. Οπότε, τα παραπάνω ποσοστά δεν ανταποκρίνονται απολύτως στην πραγματικότητα. Τα πραγματικά ποσοστά είναι σαφώς ψηλότερα».

Κατά την ίδια, τα σημάδια που μπορεί να υποδηλώνουν διατροφική διαταραχή είναι, η έντονη ενασχόληση ενός ατόμου με την εικόνα του σώματος του, η εμμονή με τον αριθμό στη ζυγαριά, η υπερβολική άσκηση, η πολύ χαμηλή πρόσληψη φαγητού, η τήρηση πολύ αυστηρής δίαιτας και ο αποκλεισμός τροφίμων ή ομάδων τροφίμων από τη διατροφή, η αποφυγή κοινωνικών συναθροίσεων οι οποίες περιλαμβάνουν κατανάλωση τροφής κτλ.

Αναφορικά με το πως τα social media μπορούν να επηρεάσουν σε θέματα διατροφής η κα. Ιωάννου ανέφερε πως, στις περιπτώσεις που αντιμετωπίζει καθημερινά παρατήρησε ότι τα social media ορίζουν πλέον τις διατροφικές συνήθειες των νέων, και όχι πάντα με τον καλύτερο τρόπο.

Υπογράμμισε ότι, οι πλείστες πληροφορίες που μεταδίδονται μέσω των social media δεν προέρχονται από ειδικούς, ούτε από γνώστες του αντικειμένου, γεγονός που οδηγεί σε παραπληροφόρηση και πολλές φορές θέτει σε κίνδυνο την υγεία των νέων που ακολουθούν συμβουλές ανειδίκευτων influencer.

Το φαινόμενο των trends

Όπως η ίδια δήλωσε, ανά διαστήματα βλέπουμε να προωθούνται έντονα κάποια πρότυπα διατροφής, δίαιτες (πχ. carnivore diet, keto diet κτλ), διατροφικές συνήθειες (πχ. late night snacking) ή ακόμα και μεμονωμένα τρόφιμα ή θρεπτικά συστατικά (πχ. μπανάνα, χουρμάδες, cottage cheese, πρωτεΐνη, κολλαγόνο κτλ.), να γίνονται trend, και οι νέοι να τα ακολουθούν «εμμονικά», μέχρι να βγει το επόμενο trend. To φαινόμενο των trends απομακρύνει τους νέους από την έννοια της ισορροπίας και του μέτρου, οδηγεί σε λανθασμένες αντιλήψεις γύρω από τη διατροφή και ενισχύει τις ακραίες πεποιθήσεις οι οποίες είναι βασικό γνώρισμα των διατροφικών διαταραχών.

Τρόπος αντιμετώπισης από ειδικούς

Σχετικά με τον τρόπο αντιμετώπισης ατόμων με διατροφικές διαταραχές η κα. Ιωάννου δήλωσε ότι είναι πολύ σημαντικό να δοθεί χρόνος και προσοχή στο άτομο ούτως ώστε να κατανοήσει ότι δεν κρίνεται. Ακολουθεί λήψη ιστορικού, αξιολόγηση της διατροφικής συμπεριφοράς και διερεύνηση της διαταραχής μέσω συγκεκριμένων ερωτηματολογίων.

Εάν το άτομο δεν παρακολουθείται από εξειδικευμένο ψυχολόγο, τη στιγμή που θα επισκεφθεί τον ειδικό, γίνεται σχεδιασμός πάντα σε συνεννόηση με τον ασθενή για δημιουργία πλάνου αντιμετώπισης, έπειτα παραπέμπεται σε ψυχολόγο και στη συνέχεια το πλάνο προσαρμόζεται σε συνεννόηση με τον ψυχολόγο.

Σε περίπτωση που υπάρχει σοβαρή υποθρεψία και ανάγκη νοσηλείας, το άτομο θα καθοδηγηθεί αναλόγως για να νοσηλευτεί. Η αντιμετώπιση τόσο εντός, όσο και εκτός νοσοκομείου, γίνεται πάντα διεπιστημονικά, πάντα με ομάδα.

Το σώμα ως πεδίο μάχης: Όταν η τροφή παύει να είναι καύσιμο και γίνεται συναίσθημα

Μιλώντας στον «ALPHA της Κυριακής» η Διδάκτωρ Σχολικής και Εξελικτικής Ψυχολογίας, Αριστονίκη Θεοδοσίου Τρυφωνίδου ανέφερε ότι αν μπορούσαμε να παρουσιάσουμε την εφηβεία με μια εποχή του χρόνου, αυτή θα ήταν σίγουρα μια ξαφνική, βίαιη άνοιξη, όπου όλα αλλάζουν ραγδαία.

Πρόσφατες νευροαπεικονιστικές μελέτες (2024-2025) επιβεβαιώνουν ότι η ανάγκη για κοινωνική αποδοχή ενεργοποιεί τα ίδια κέντρα ανταμοιβής στον εγκέφαλο των εφήβων που ενεργοποιούν οι εξαρτησιογόνες ουσίες. Σε αυτή την εύθραυστη φάση, το σώμα γίνεται ο καθρέφτης της εσωτερικής τους κατάστασης.

Ερωτηθείσα πως επηρεάζουν τα social media το συγκεκριμένο ζήτημα, ανέφερε ότι τα ΜΚΔ δεν είναι πια απλώς μια εφαρμογή στο κινητό, είναι το παράλληλο σύμπαν όπου ζουν οι έφηβοι.

Δήλωσε ότι σήμερα έχουμε περάσει από τη δικτατορία του «υπερβολικά αδύνατου» (thinspiration) στη δικτατορία του «απόλυτα υγιεινού» (fitspiration) καθώς και ότι εδώ εμφανίζονται οι αυτοαποκαλούμενοι «γκουρού» της ευεξίας. «Με μια κάμερα και μηδενικό επιστημονικό υπόβαθρο, δαιμονοποιούν τη γλουτένη, τους υδατάνθρακες, τη ζάχαρη. Αυτό που η σύγχρονη ψυχολογία ονομάζει ορθορεξία –η εμμονική προσήλωση στην «καθαρή» τροφή– συχνά ξεκινά από ένα βίντεο στο TikTok». Σύμφωνα με έρευνα του Πανεπιστημίου του Cambridge (2025), το 67% των εφήβων που ακολουθούν fitness influencers παρουσιάζουν τάσεις ορθορεξίας, θεωρώντας το φαγητό «δηλητήριο».

«Αντικαταστήσαμε τις θερμίδες με τα macros και τη ζυγαριά με τον αλγόριθμο. Οι influencers πουλάνε νεύρωση συσκευασμένη ως “well-being” και οι έφηβοι αγοράζουν ενοχές με το κιλό».

Μελέτη-ορόσημο του Harvard (που επικαιροποιήθηκε το 2024) παρακολούθησε εφήβους για μια πενταετία και κατέγραψε το εξής σοκαριστικό. Οι έφηβοι που δέχονταν σχόλια για το βάρος τους από την οικογένεια είχαν τριπλάσιες πιθανότητες να αναπτύξουν βουλιμία ή επεισοδιακή υπερφαγία, ανεξάρτητα από το αρχικό τους βάρος.

Αναφορικά με τον ρόλο της οικογένειας στην πρόληψη και την αντιμετώπιση των διατροφικών διαταραχών δήλωσε πως οι γονείς πρέπει να γίνουν οι ίδιοι το υγιές πρότυπο.

Έρευνες της Αμερικανικής Ψυχολογικής Εταιρείας (APA, 2025) δείχνουν ότι η «λεκτική δυσαρέσκεια» των γονέων για το δικό τους σώμα είναι ο νούμερο ένα προγνωστικός παράγοντας για την εμφάνιση διατροφικών διαταραχών στα παιδιά τους.

Κληθείσα να δώσει μία συμβουλή στους νέους που δυσκολεύονται με τη σχέση τους με το φαγητό και το σώμα τους ανέφερε ότι «το σώμα σου δεν είναι ένα project που χρειάζεται διαρκή επιδιόρθωση, ούτε ένα έκθεμα προς έγκριση στα social media για να μαζεύει likes. Το σώμα σου είναι το όχημα με το οποίο θα ζήσεις, θα ερωτευτείς, θα δημιουργήσεις και θα ταξιδέψεις. Δεν σου χρωστάει να είναι τέλειο, σου χρωστάει να είναι ζωντανό».

Παρότρυνε όσους νιώθουν πως το φαγητό έχει γίνει ο μεγαλύτερος τους εχθρός ή ο μοναδικός τους φίλος να μιλήσουν. «Δεν είναι ντροπή, είναι δύναμη».