Οι εντολές Γκουτέρες, ο Ρόλος του McGarry και οι συγκλίσεις
Μάχη με τον χρόνο δίνουν τα εμπλεκόμενα μέρη στο κυπριακό προκειμένου να μην χαθεί το timing για πιθανές εξελίξεις. Η αγωνία κορυφώνεται μετά την επίσκεψη του Αντόνιο Γκουτέρες στην Κύπρο, από την οποία δεν βγήκε άσπρος καπνός σε σχέση με την σύγκλιση πενταμερούς. Αυτό σημαίνει ότι όλα παρατείνονται. Η κλεψύδρα αδειάζει αφού σε λιγότερους από 5 μήνες θα παραδώσει σκυτάλη στον άγνωστο μέχρι στιγμής διάδοχό του. Ο γ.γ. είναι πάντως πρόθυμος να ασχοληθεί με το κυπριακό μέχρι και την τελευταία μέρα της παρουσίας του στην καρέκλα του επικεφαλής του διεθνούς οργανισμού. Παρά τις μουδιασμένες ανακοινώσεις από τη Λευκωσία, το παιχνίδι για τον ίδιο δεν έχει ακόμα τελειώσει.
Οι εντολές Γκουτέρες για τα επόμενα βήματα
Ο Αντόνιο Γκουτέρες έχει εκχωρήσει αρμοδιότητες του σε στενούς του συνεργάτες και τεχνοκράτες τους οποίους θεωρεί ικανούς να προχωρήσουν τη διαδικασία ένα βήμα παραπέρα και να πιέσουν ώστε αυτή να κινηθεί με βήμα ταχύ. Τον συντονισμό των δύο πλευρών στην Κύπρο αλλά και των επόμενων συναντήσεων έχει αναλάβει η συνεργάτιδα της προσωπικής απεσταλμένης Μαρίας Ολγκίν- Patti Londono- η οποία βρίσκεται στη Λευκωσία και σε διαρκή επικοινωνία με τους δύο διαπραγματευτές, συνδιαμορφώνοντας και την ατζέντα της συνάντησης των Νίκου Χριστοδουλίδη και Τουφάν Έρχιουρμαν στις 26 Αυγούστου. Η Londono θα πάει όπως λένε οι πληροφορίες σε ολιγοήμερες διακοπές με τις ενέργειες της να κορυφώνονται την εβδομάδα μετά τον δεκαπενταύγουστο. Νέα κάθοδος της Ολγκίν επί του παρόντος δεν αναμένεται.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Το οδόφραγμα που δεν ανοίγει στο μυαλό μας
Κυπριακό: Αποφεύχθηκε το ναυάγιο ή απλώς μετατέθηκε;
Καταγραφή συγκλίσεων από τον Καναδά
Η μεγαλύτερη δουλειά στο κυπριακό αυτή την περίοδο θα γίνει από τον ακαδημαϊκό τον οποίο τα Ηνωμένα Έθνη διόρισαν, ως το πρόσωπο που θα καταγράψει τις συγκλίσεις στο κυπριακό μέχρι και το Κράν Μοντανά. Ο John McGarry είναι έμπειρος τεχνοκράτης στον Καναδά με περγαμηνές από τον διεθνή οργανισμό για το πρόσωπό του. Εργάστηκε σε συμβουλευτικό επίπεδο για εκτόνωση διεθνών κρίσεων συμπεριλαμβανομένων της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης, του Ιράκ, του Κοσσυφοπεδίου και της Ουκρανίας. Το κυπριακό δεν αποτελεί ένα άγνωστο πρόβλημα για τον ίδιο. Ήταν μέρος της ομάδας των εμπειρογνώμων στο Κράν Μοντανά και εκ των στενότερων συμβούλων του Αντόνιο Γκουτέρες στις διαπραγματεύσεις.
Η καταγραφή των συγκλίσεων θα γίνει αποκλειστικά από τον ίδιο και εάν χρειαστεί συνδρομή, θα ακολουθήσει επικοινωνία με τις δύο πλευρές. Μέχρι στιγμής πάντως δεν ζητήθηκε κάτι τέτοιο αφού ο McGarry βασίζεται σε ένα μεγάλο βαθμό στα πρακτικά των Ηνωμένων Εθνών για τις συγκλίσεις.
Επειδή όμως τίποτε δεν θωρείται ότι έχει συμφωνηθεί αν δεν δοθούν τα χέρια και πέσουν οι υπογραφές, ο John McGarry κρίνεται ότι έχει αναλάβει ένα πολύ δύσκολο ρόλο, αφού κανείς δεν εγγυάται ότι τα όσα θα καταγράψει δεν θα αφήσουν σκιές πάνω σε αυτά που φαινομενικά κλείδωσαν στις βασικές πτυχές του κυπριακού στην τελευταία διαπραγματευτική διαδικασία το 2017.
Το ξεκαθάρισμα υπολογίζεται ότι θα διαρκέσει τρείς περίπου βδομάδες και έχει ήδη ξεκινήσει. Ο «Alpha της Κυριακής» επικοινώνησε με τον ακαδημαϊκό ο οποίος όμως επί του παρόντος έκρινε φρόνιμο να μην προβεί σε κάποια δημόσια τοποθέτηση. Διαμηνύει όμως ότι εργάζεται ούτως ώστε το συντομότερο δυνατό να παραδοθεί το αποτέλεσμα της έρευνας του στα Ηνωμένα Έθνη.
Από τις συγκλίσεις θα διαφανούν εκτός από το κεκτημένο των συνομιλιών και οι αποκλίσεις με αγκάθια να παραμένουν ορατά σχεδόν σε όλες τις πτυχές που αφορούν το εθνικό θέμα. Οι μεγαλύτερες αφορούν την ασφάλεια, τις εγγυήσεις και τα στρατεύματα ενώ αποκλίσεις υπάρχουν και στους χάρτες για το εδαφικό, το περιουσιακό και την εκ περιτροπής προεδρία. Αυτές είναι μόνο μερικές αμφιλεγόμενες πτυχές. Η Ελληνοκυπριακή πλευρά θεωρεί τα 6 σημεία του πλαισίου Γκουτέρες ως μέρος του κεκτημένου των συνομιλιών και εύχεται το ίδιο να γίνει από πλευράς Τουρκοκυπρίων οι οποίοι συμφώνησαν ούτως η άλλως στην καταγραφή των συγκλίσεων.
Έχει μεγάλη σημασία η ερμηνεία του κειμένου του από τα ηνωμένα έθνη και η σωστή τοποθέτηση του στη βάση της πραγματικής και πρωτογενούς βούλησης του γ.γ., αφού στη βάση αυτού θα γίνουν και οι όποιες συζητήσεις.
Στη βάση των συγκλίσεων θα γίνει εκ νέου προσπάθεια από τον Αντόνιο Γκουτέρες για σύγκληση νέας πενταμερούς. Αυτό δεν αποτελεί υπόσχεση, ωστόσο διπλωματικές πηγές από την ελληνοκυπριακή πλευρά μεταφέρουν αισιοδοξία για καθορισμό της διευρυμένης.
Η συνάντηση της 26ης Αυγούστου και τα… εβδομαδιαία ραντεβού
Κρίσιμη αξιολογείται από τις δύο κοινότητες η συνάντηση των ηγετών στις 26 Αυγούστου. Ένα τετ α τετ το οποίο ζήτησε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας και κλείδωσε αφού μπήκαν στο τραπέζι διάφορες ημερομηνίες εντός του τρέχοντος μήνα και κρίθηκε ότι δεν θα μπορούσε να προγραμματιστεί νωρίτερα, λόγω της νεκρής εβδομάδας των καλοκαιρινών διακοπών.
Ο Τουφάν Έρχιουρμαν ισχυρίζεται πάντως ότι ενώπιον του γ.γ. συμφώνησαν με τον Νίκο Χριστοδουλίδη να τα λένε μια φορά την βδομάδα. Συμφωνία η οποία όπως λένε πηγές από περιβάλλον του Προέδρου δεν έγινε ποτέ μεταξύ των δύο ηγετών υπό μορφή δέσμευσης. Αυτό το οποίο παραδέχονται είναι ότι ο Τουρκοκύπριος ηγέτης έκανε μια νύξη για εβδομαδιαίες συναντήσεις, με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας να επισημαίνει ότι συμφωνεί σε τακτικά ραντεβού, δεν δεσμεύεται όμως σε εβδομαδιαία. Ο Νίκος Χριστοδουλίδης φαίνεται σύμφωνα με τις ίδιες πηγές να διατύπωσε με νόημα ενώπιον του γ.γ. ότι δεν είναι θέμα ανταγωνισμού – του ποιος δηλαδή θα προτείνει τα περισσότερα τετ α τετ- αλλά αυτό που έχει σημασία είναι να κλειδώνουν ραντεβού, όσες φορές χρειαστεί για συζήτηση όμως επί της ουσίας.
Την εβδομάδα μετά τον Δεκαπενταύγουστο αναμένεται και νέα συνάντηση μεταξύ των διαπραγματευτών. Η Ελληνοκυπριακή πλευρά όπως αναφέρουν πληροφορίες δεν ετοιμάζει επί του παρόντος κάποια νέα πρόταση για τις 26 του μήνα, επιδιώκοντας να γίνει συζήτηση επί των ουσιαστικών πτυχών του κυπριακού και όχι να επικεντρωθεί στα ΜΟΕ. Οι Τουρκοκύπριοι φαίνεται να θεωρούν τα ΜΟΕ προϋπόθεση για την πενταμερή, θέλοντας να κερδίσουν κι’ άλλο χρόνο πριν -και αν- μπουν τελικά στα βαθιά των διαπραγματεύσεων. Ο Τουφάν Έρχιουρμαν άλλωστε χρειάζεται χρόνο ακόμα για να διατυπώσει δημόσια την φράση «Διζωνική Δικοινοτική Ομοσπονδία».
Τα ΜΟΕ θα αποτελέσουν πάντως μέρος της ατζέντας της 26ης Αυγούστου με τις συζητήσεις να επικεντρώνονται στο άνοιγμα της διόδου Αθηένου- Πυρόι, στη βάση της πρότασης του Αντόνιο Γκουτέρες για την όδευση, αλλά και σε αυτό της Μιας Μηλιάς. Ενώπιον του γ.γ. πάντως στις 28 Ιουλίου ο Τουρκοκύπριος ηγέτης φαίνεται ότι ζήτησε επιπλέον ανταλλάγματα για Λουρουτζίνα και Λύμπια. Όταν όμως ο Νίκος Χριστοδουλίδης έβαλε κάτω ξανά και το άνοιγμα των Κοκκίνων, ο Τουφάν Έρχιουρμαν Αρνήθηκε. Αυτά διαμηνύουν καλά ενημερωμένες πηγές.
Σαφάρι επαφών Φίτο
Διπλωματικός πυρετός επικρατεί και στην Ε.Ε. με τον νέο απεσταλμένο Ραφαέλε Φίτο να ετοιμάζει σαφάρι επαφών με τις εγγυήτριες δυνάμεις για επαναδιατύπωση των κινήτρων προς την Τουρκιά σε περίπτωση που καθίσει ξανά στο τραπέζι. Οι προσπάθειες της Ε.Ε. θα ενταθούν ακόμα περισσότερο στο τέλος του μήνα και επικεντρώνονται στο θέμα της τελωνειακής ένωσης. Το αποτύπωμα του κ. Φίτο εκτιμάται ότι θα είναι πιο ηχηρό από αυτό του προκατόχου του Γιοχάνες Χαν στη διαδικασία, λόγω της θέσης του ως εν ενεργεία αντιπροέδρου της Ευρωπαϊκής επιτροπής. Κάτι που επιτρέπει πιο άμεση και θεσμική επικοινωνία με την Άγκυρα, παρά το γεγονός ότι ο διορισμός του δεν ικανοποιεί καθόλου την Τουρκία.
Επιφυλάξεις για τον ρόλο του απεσταλμένου συνεχίζει να εκφράζει και ο Τουρκοκύπριος ηγέτης αφού όπως δήλωσε σε συνέντευξη του την προηγούμενη βδομάδα διατηρεί ανοικτούς λογαριασμούς με την Ε.Ε.
