Έπαιξαν καταλυτικό ρόλο για τις επιλογές των κομμάτων το 2023, όμως σήμερα τα πράγματα φαίνεται να διαφέρουν από τότε
Μία μέρα μετά την επίσκεψη του Αντόνιο Γκουτέρες στην Κύπρο, η διαρροή δημοσκόπησης του Δημοκρατικού Συναγερμού έστειλε δύο μηνύματα. Πρώτον, ότι η Πινδάρου είχε μπει τόσο ζεστά στον προεκλογικό πυρετό, που δεν την ένοιαζε η σημειολογία της χρονικής συγκυρίας διενέργειας της δημοσκόπησης, ούτε οι προεκτάσεις της διαρροής. Δεύτερον, ότι εκείνο που έμενε ήταν πως, την ίδια ημέρα της αποχώρησης Γκουτέρες, το εκτελεστικό γραφείο ασχολείτο με το ποιος είναι ο εν δυνάμει υποψήφιος του κόμματος αντί με το Κυπριακό. Το πιο σημαντικό, ωστόσο, είναι ότι μέσω αυτού εμπεδώθηκε πως το κεφάλαιο των δημοσκοπήσεων τείνει να παίξει και αυτή τη φορά καταλυτικό ρόλο στο ποιοι θα είναι οι υποψήφιοι, στις εν δυνάμει συμμαχίες, καθώς και στο ποιος τελικά θα κερδίσει την παράσταση νίκης.
Αν κάτι άλλωστε σημάδεψε τον προεκλογικό του 2023, δεν ήταν μόνο ο αποκλεισμός του ΔΗΣΥ στον β’ γύρο. Ήταν η επιρροή των δημοσκοπήσεων που συνέβαλαν στο τελικό αποτέλεσμα. Δεν είναι λίγοι οι γνώστες σε ό,τι αφορά τις δημοσκοπήσεις, που εκτιμούν πως το αποτέλεσμα, ίσως και οι υποψήφιοι για τον β’ γύρο να ήταν διαφορετικοί αν δεν υπήρξε ένας βομβαρδισμός δημοσκοπήσεων. Ενδεικτικό ότι ο Νίκος Χριστοδουλίδης είχε ξεκινήσει ως το ακλόνητο φαβορί και τα ποσοστά του μέχρι το τέλος της καμπάνιας έπεσαν δραματικά. Ενώ του Αβέρωφ Νεοφύτου και του -άγνωστου- Ανδρέα Μαυρογιάννη είχαν αυξηθεί με την πάροδο του χρόνου.
Ως επιστημονικό εργαλείο ή μέσο χειραγώγησης;
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Τα δύσκολα διλήμματα του Οδυσσέα Μιχαηλίδη
Οι δημοσκοπήσεις ιδιαίτερα στις προεδρικές εκλογές μπορούν να καθορίσουν εξελίξεις και να οδηγήσουν στο φαινόμενο του bandwagon effect. Βεβαίως οι δημοσκοπήσεις αποτελούν το μόνο εργαλείο που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να μετρηθεί η άποψη της κοινής γνώμης και κατ’ επέκταση δεν θα πρέπει να στοχοποιείται όταν τα αποτελέσματα δεν είναι αρεστά. Όμως την ίδια στιγμή, ακριβώς για να μην καταλήξει είτε να απαξιωθεί είτε να γίνει εργαλείο χειραγώγησης της κοινής γνώμης, καλό είναι να ξεχωρίσει το τι αποτελεί σωστή παρουσίαση δημοσκόπησης και τι παραπλάνηση. Χωρίς την παρουσίαση ταυτότητας της δημοσκόπησης, δεν θα πρέπει ούτε να δημοσιοποιούνται στα ΜΜΕ δημοσκοπικά ευρήματα, ούτε να λαμβάνονται υπόψη από την κοινή γνώμη. Η ταυτότητα, θα πρέπει να παρουσιάζει την εταιρεία που διενεργεί την δημοσκόπηση και βεβαίως να ξεκαθαρίζεται για λογαριασμό ποιου γίνεται η έρευνα. Σημαντικό στοιχείο που πρέπει να καταγράφεται είναι η μεθοδολογία που χρησιμοποιείται, το response rate, ο αριθμός των συμμετεχόντων που καταδεικνύει πολλά, αλλά και η ημερομηνία που διενεργήθηκε η εν λόγω δημοσκόπηση. Παρουσίαση γενικών ποσοστών «κάποιας δημοσκόπησης» στα ΜΜΕ θα έπρεπε να αποτελεί από μόνο του λόγο παρέμβασης της Επιτροπής Δεοντολογίας. Ενώ διαφάνεια θα έπρεπε να υπάρχει και απέναντι στις εταιρείες που διενεργούν δημοσκοπήσεις. Αν δηλαδή μία εταιρεία που παρουσιάζει έρευνες σε κάποιο μέσο, εργοδοτείται παράλληλα από προεδρικούς υποψήφιους και κόμματα, τότε θα έπρεπε να γνωστοποιείται για λόγους διαφάνειας.
Πώς ο Χριστοδουλίδης κέρδισε την παράσταση νίκης
Είναι εμφανές πως όπως και το 2023, έτσι και το 2028, οι δημοσκοπήσεις θα παίξουν ένα καταλυτικό ρόλο στο ποιοι θα είναι οι υποψήφιοι και στη δυναμική τους. Γιατί αναπόφευκτα δημιουργούν πολιτικό κλίμα. Κατά τον προεκλογικό του 2023, κατέδειξαν από την αρχή την δυναμική που παρουσίαζε ο Νίκος Χριστοδουλίδης. Κάτι που φρόντισε να αξιοποιήσει πλήρως ο ίδιος. Αρχικά σε μία προσπάθεια να αποτραπεί η υποψηφιότητα του Αβέρωφ Νεοφύτου και να καταστεί ο ίδιος ο υποψήφιος του ΔΗΣΥ. Και όταν αυτό δεν έγινε, τα ευρήματα των δημοσκοπήσεων έπαιξαν καταλυτικό ρόλο προς τις συμμαχίες. Κατάφερε μέσω της σοβαρής διαφοράς ποσοστών -σε ένα σημείο έφτανε και διψήφιο αριθμό- που είχε με τους ανθυποψήφιούς του να κερδίσει την παράσταση νίκης και στη συνέχεια να υποστηριχθεί ακριβώς γι’ αυτό τον λόγο από τα κόμματα του Ενδιάμεσου, ΔΗΚΟ, ΔΗΠΑ και ΕΔΕΚ. Εξαιτίας και της παράστασης νίκης, κατόρθωσε να υποστηριχθεί από μία σημαντική μερίδα των Συναγερμικών αλλά και από οικονομικούς κύκλους που παραδοσιακά στήριζαν τον ΔΗΣΥ. Σε αντίθεση με την περίπτωση του κ. Χριστοδουλίδη, η παρουσίαση των δημοσκοπήσεων από την αρχή λειτούργησε πολύ αρνητικά απέναντι στον Αβέρωφ Νεοφύτου που κατέγραφε μονοψήφια νούμερα. Είχαν ασκηθεί πιέσεις και από Συναγερμικά στελέχη οι οποίοι τον συμβούλευσαν ότι αν δεν βελτιωθούν τα νούμερα μέχρι και τον Σεπτέμβριο του 2022, τότε ο ίδιος θα έπρεπε να σκεφτεί εναλλακτική υποψηφιότητα. Στο ίδιο πλαίσιο κινήθηκε και η συζήτηση που είχε με τον Μάριο Καρογιάν, ο οποίος είχε καταθέσει ως εναλλακτική υποψηφιότητα αυτή της πρώην υπουργού Εργασίας, Ζέτας Αιμιλιανίδου.
Με το χαρτί των αριθμών
Σήμερα η Αννίτα Δημητρίου φαίνεται πως στόχο έχει να χρησιμοποιήσει το χαρτί των δημοσκοπήσεων και την δημοτικότητα που απολαμβάνει για να καθιερωθεί ως η υποψήφια του ΔΗΣΥ. Η κα Δημητρίου άλλωστε, έχει σε πρώτο στάδιο να διαχειριστεί τις εσωκομματικές εκλογές, όπου διεκδικεί παράλληλα το χρίσμα ο Αβέρωφ Νεοφύτου και με κάποιες προϋποθέσεις ο Γιώργος Παμπορίδης. Η δημοσίευση δημοσκοπήσεων για το ποιος έχει το προβάδισμα εντός του ΔΗΣΥ αποτελεί ενδεχομένως και ένα έμμεσο στόχο ώστε να κάνουν ένα βήμα πίσω οι ανθυποψήφιοί της και να αποτραπούν οι εσωκομματικές εκλογές. Το ένα που ανησυχεί είναι το ενδεχόμενο εσωκομματικής ήττας και οι προεκτάσεις αμφισβήτησής της ως ηγέτιδας. Παράλληλα, δεν είναι μόνο ότι θα αποφευχθεί η εσωστρέφεια λίγο πριν την κάλπη, αλλά και για να μην χρονοτριβούν. Αποτελεί και ένα ισχυρό χαρτί προς τα Συναγερμικά μέλη για το ποιος -βάσει της δημοσκόπησης- μπορεί να σταθεί απέναντι στον Νίκο Χριστοδουλίδη. Την ίδια στιγμή ωστόσο, η δημοσίευση δημοσκοπήσεων που δείχνουν την Αννίτα Δημητρίου με ψηλά ποσοστά έχουν και ως στόχευση τις εν δυνάμει συμμαχίες. Στο ΔΗΚΟ είχαν διαμηνύσει άλλωστε όταν οι δύο πλευρές συζητούσαν για την Προεδρία της Βουλής, πως σίγουρα δεν μπορούν να αποχωρήσουν από την κυβέρνηση τώρα, αλλά το ενδεχόμενο μίας καλής παρουσίας της κας Δημητρίου στις πρώτες δημοσκοπήσεις θα μπορεί να λειτουργήσει ως επιχείρημα απέναντι σε εκείνους τους ΔΗΚΟϊκούς που βλέπουν τον Νίκο Χριστοδουλίδη ως επιλογή.
Ο Νικόλας, ο παράγοντας ΕΛΑΜ και ο κατακερματισμένος ΔΗΣΥ
Η αλήθεια βεβαίως είναι, πως τόσο για τον Νίκο Χριστοδουλίδη, όσο και για την Αννίτα Δημητρίου, τα πράγματα είναι πολύ διαφορετικά από τον προεκλογικό του 2023. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας παρουσιαζόταν ως το ακλόνητο φαβορί τότε, όχι όμως και σήμερα. Το 2023, οι δημοσκοπήσεις καθόρισαν εν πολλοίς τις επιλογές των κομμάτων. Σήμερα μετά την πενταετή διακυβέρνηση και την δυσφορία κάποιων εξ αυτών, η στήριξη δεν θεωρείται δεδομένη. Ο Νικόλας Παπαδόπουλος είναι σφόδρα ενοχλημένος με την παρέμβαση του Προέδρου εντός του κόμματος και αυτό το αντιλαμβάνεται ο Πρόεδρος. Μάλιστα σε πρόσφατη συνάντηση των δύο, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας επιχείρησε να ρήξει τους τόνους της αντιπαράθεσης ζητώντας του να σκεφτεί πως θέλει να συνεργαστούν στην πορεία. Ο Πρόεδρος του ΔΗΚΟ ωστόσο θέλει να έχει όλα τα χαρτιά ανοιχτά και φροντίζει να το διαμηνύει. Δεν είναι καθόλου τυχαία η αναφορά περί αυτόνομης καθόδου και αυτό σίγουρα θα αποτελέσει ένα εφιαλτικό σενάριο για τον Πρόεδρο. Ένα σενάριο υποψηφιότητας είτε του Νικόλα Παπαδόπουλου, είτε της Χριστιάνας Ερωτοκρίτου δεν θα δώσει περαιτέρω περιθώρια στους υπουργούς-αντιπροέδρους αλλά και άλλα φίλα προς τον Χριστοδουλίδη στελέχη από το να ακολουθήσουν την γραμμή του κόμματος. Κάνοντας έτσι την διαπραγμάτευσή τους στον β’ γύρο. Το πόσο πιθανό ωστόσο είναι να καταλήξει σε μία τέτοια κίνηση ο Πρόεδρος του ΔΗΚΟ είναι βεβαίως ανοικτό.
Η κα Δημητρίου είναι πρώτη σε δημοτικότητα εντός του ΔΗΣΥ, ωστόσο κανείς από τους εν δυνάμει διεκδικητές δεν παρουσιάζει σημαντική διαφορά από τον άλλο ούτως ώστε να κερδίσει την παράσταση νίκης εξ’ αρχής. Στα ζητήματα που θα παίξουν καταλυτικό ρόλο, είναι και ο κατακερματισμός του ΔΗΣΥ. Το 2023 γινόταν λόγος για δύο Συναγερμικούς υποψηφίους, τον Αβέρωφ Νεοφύτου και τον Νίκο Χριστοδουλίδη. Σήμερα κανείς δεν αποκλείει το ενδεχόμενο μίας ανεξάρτητης υποψηφιότητας του Αβέρωφ Νεοφύτου. Αν δεν επιβεβαιωθούν τα περί ανεξάρτητης υποψηφιότητας, δεν αποκλείεται η εσωκομματική διαδικασία να αφήσει πληγές και να δημιουργήσει νέα δεδομένα. Και σίγουρα ο κατακερματισμένος ΔΗΣΥ ή η παρουσία του ως τριχοτομημένου, βοηθά πολύ την υποψηφιότητα του Νίκου Χριστοδουλίδη, ο οποίος διεκδικεί μερίδιο από το ακροατήριο όλων των κομμάτων και κυρίως του ΔΗΣΥ.
Πώς αναθάρρησε ο Μαυρογιάννης
Σε αυτό το σκηνικό του συνωστισμού Συναγερμικών υποψηφίων, το ΑΚΕΛ κρατά αποστάσεις και παρακολουθεί με προσοχή την διαδικασία. Ούτε το κόμμα, ούτε οι εν δυνάμει διεκδικητές βεβαίως απαξιώνουν τις δημοσκοπήσεις. Το αντίθετο. Αν κάτι άλλωστε έκανε τον Ανδρέα Μαυρογιάννη να αναθαρρήσει και να σκέφτεται το ενδεχόμενο επαναδιεκδίκησης ήταν ακριβώς οι πρόσφατες δημοσκοπήσεις που τον έδειχναν να παρουσιάζει δυναμική. Ο ίδιος άλλωστε έχει διαμηνύσει πως πρόκειται να αποφασίσει και να δημοσιοποιήσει την απόφασή του πριν να ολοκληρωθούν οι διαδικασίες στο ΑΚΕΛ. Μία κίνηση που καταδεικνύει ότι θέλει να αποβάλει το ότι αποτελεί υποψήφιο του ΑΚΕΛ αλλά και πως θέλει να καλύψει έδαφος. Ένα έδαφος που έτρεχε να καλύψει το 23 και που τον επηρέασε αρνητικά στις δημοσκοπήσεις αλλά και στην δυναμική του. Το ερώτημα είναι βεβαίως αν αυτή η κίνηση διευκολύνει και το ΑΚΕΛ ούτως ώστε να πάρει τις δικές του αποφάσεις ή αν θεωρείται πως εγκλωβίζεται έτσι σε μία συγκεκριμένη υποψηφιότητα.
