Πώς το ΕΛΑΜ μετατράπηκε σε συστημικό κόμμα και ποιες αναταράξεις προκάλεσε
Όταν το 2008 μια μικρή ομάδα εθνικιστών εμπνευσμένων ιδεολογικο-πολιτικά από τον Λαϊκό Σύνδεσμο Χρυσή Αυγή ενέγραφε στην Κύπρο ως κόμμα το Εθνικό Λαϊκό Μέτωπο, στο πολιτικό παρασκήνιο γινόταν λόγος για μια περιθωριακή ομάδα νεαρών που αργά ή γρήγορα θα «έσβηνε».
Με αρχηγό του το άλλοτε μέλος της προσωπικής φρουράς του Νίκου Μιχαλολιάκου, Χρίστο Χριστού, το ΕΛΑΜ ντυμένο στα μαύρα παρουσιαζόταν στα πρώτα του βήματα ως η αντισυστημική φωνή απέναντι στην «κομμουνιστική λαίλαπα» της διακυβέρνησης Χριστόφία. Μια αντιομοσπονδιακή δύναμη εμποτισμένη με βαθύ αντιτουρκισμό και ξενοφοβία, που αφήγημά της είχε την αποτροπή «ξεπουλήματος» της Κύπρου και αλλοίωσης της εθνικής ταυτότητας του νησιού.
Σύντομα οι προβλέψεις του πολιτικού προσωπικού της χώρας αποδείχθηκαν ευσεβοποθισμοί. Την ώρα που στην Ελλάδα η ηγετική πυραμίδα της Χρυσής Αυγής δικαζόταν για ένταξη και διεύθυνση εγκληματικής οργάνωσης, στην Κύπρο το ΕΛΑΜ επιτύγχανε το 2016, είσοδό στη Βουλή με 3,71% και δύο έδρες.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Εκμεταλλευόμενο την πρωτοφανή οικονομική κρίση και τις αλυσιδωτές επιπτώσεις της στον κοινωνικό ιστό, κατάφερε να πείσει ένα μικρό μέρος του εκλογικού σώματος πως παρέμενε η κατεξοχήν δύναμη απέναντι σε όσους οδήγησαν τον τόπο στον βάλτο.
Από το περιθώριο στη συστημικότητα
Στα 10 χρόνια παρουσίας του στη Βουλή, το ΕΛΑΜ πέτυχε στα μάτια μέρους της κοινωνίας, να καμουφλάρει το παρελθόν του, επιχειρώντας ένα ευρύτερο πολιτικό rebranding.
Θάβοντας κάθε αναφορά στον εθνικισμό και προτάσσοντας ως ιδεολογία του τον συντηρητισμό, το Εθνικό Λαϊκό Μέτωπο εμφανίζει πλέον εαυτόν ως τον κύριο εκφραστή της λαϊκής – πατριωτικής δεξιάς.
Η διακοπή των σχέσεων με την Χρυσή Αυγή, η ένταξή του στην ομάδα των Συντηρητικών του Ευρωκοινοβουλίου, καθώς και οι επαφές με εθνικιστικές – συντηρητικές δυνάμεις της Ευρώπης έδωσαν στο ΕΛΑΜ την εικόνα ενός εξωστρεφούς κόμματος με ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας με όμορες δυνάμεις στο εξωτερικό.
H στήριξη στη Βουλή κυβερνητικών νομοσχεδίων και προτάσεων νόμου παραδοσιακών κομμάτων, η έμμεση στήριξη της κυβέρνησης Χριστοδουλίδη και η διατήρηση παρασκηνιακών επαφών με το Προεδρικό, κατέστησαν πλέον το ΕΛΑΜ ένα πλήρως συστημικό κόμμα.
Τίτλο που η ηγεσία του επιβεβαιώνει, με τον Χριστού Χριστού μάλιστα στα «25 λεπτά» να δηλώνει πως «όποιος επικαλείται ότι είναι αντισυστημικός θα πρέπει να θεωρείται ταυτόχρονα περίπου τρομοκρατική οργάνωση».
Από την απομόνωση… ρυθμιστής
Την ώρα που η παραδοσιακή δεξιά παρουσιάζει σημάδια κόπωσης και κρίσης ταυτότητας, το ΕΛΑΜ άδραξε την ευκαιρία. Εκμεταλλευόμενο την οργή της κοινωνίας έναντι στα απανωτά ατιμώρητα σκάνδαλα που καταρράκωσαν το κύρος των θεσμών, κατάφερε να κερδίσει πόντους.
Έχοντας ως κυρίαρχο πολιτικό του αφήγημα το «Πρώτα η Κύπρος», ορθώνοντας σκληρή αντιμεταναστευτική ρητορική και εκφράζοντας θέσεις ενάντια στις διεκδικήσεις της ΛΟΑΤΚΙ κοινότητας, το ΕΛΑΜ μοιάζει σήμερα ως το απόλυτο φαβορί για την τρίτη θέση στη Bουλή. Θέση που θα το καταστήσει ρυθμιστή του πολιτικού σκηνικού, τόσο στις διεργασίες για εκλογή Προέδρου της Βουλής, όσο και ενόψει του 2028.
Η προοπτική αυτή σε συνδυασμό με την απενοχοποίησή του από ένα σημαντικό κομμάτι της κοινωνίας, είναι αυτά που πολλοί αντιλήφθηκαν και προσέτρεξαν να βρουν πολιτική στέγη στο ΕΛΑΜ, με στόχο την πολιτική τους ανέλιξη ή ακόμη και επιβίωση.
Μεταμόρφωση μετά αναταράξεων
Η στελεχιακή διεύρυνσή του, προσδίδει στο κόμμα δυναμική και λαϊκή νομιμοποίηση ενόψει βουλευτικών. Τα ψηφοδέλτια του αποτελούν ένα κράμα στελεχών της παλαιάς φρουράς και πρόσφατων μετεγγραφών από άλλους κομματικούς χώρους.
Υποψηφιότητες όπως αυτές των Μάριου Πελεκάνου, Παύλου Ιωάννου, Ανδρέα Παπαχαραλάμπου και Ευγένιου Χαμπουλλά θεωρούνται από την ηγεσία του κινήματος ως μεγάλη επιτυχία και καθοριστικό βήμα προς την περαιτέρω διεύρυνση του ΕΛΑΜ. Ιδίως όταν μαζί τους φέρνουν μεγάλο μέρος του – πρώην πλέον – συναγερμικού ακροατηρίου που παραμένει πιστό στον Νίκο Χριστοδουλίδη.
Η αποστασιοποίηση του κόμματος από το παρελθόν του και η διεύρυνσή του με προσωπικότητες που μέχρι πρόσφατα ουδεμία σχέση ή ταύτιση απόψεων είχαν με το ΕΛΑΜ, πέραν από χαμόγελα προκαλεί και δυσφορία …
Κριτική και προειδοποιήσεις
Ενοχλημένος από την ένταξη του Ευγένιου Χαμπουλλά στις τάξεις του ΕΛΑΜ, τον περασμένο Οκτώβριο ο Βαγγέλης Τσαγγαρίδης υπέβαλλε την παραίτηση του από τη θέση του Α’ αντιπροέδρου του κινήματος, διαμηνύοντας πως «στις επερχόμενες βουλευτικές εκλογές θα στηρίξω μόνο καθαρόαιμους ελαμίτες».
Η περίπτωση Τσαγγαρίδη επιβεβαίωνε με τον πλέον επίσημο τρόπο αυτό που από καιρό συζητείτο στα πολιτικά πηγαδάκια. Την σφοδρή αντίδραση και απογοήτευση παλαιών στελεχών, για τον άδικο παραγκωνισμό τους από την ηγεσία, υπέρ νεοφερμένων προσώπων, προκειμένου να «μεγαλώσει» το κόμμα.
Ο Βαγγέλης Τσαγγαρίδης μπορεί να παραιτήθηκε από τη θέση του Αντιπροέδρου, όχι όμως από μέλος του κόμματος, σε αντίθεση με άλλα στελέχη που εγκατέλειψαν το ΕΛΑΜ από το 2021 και εντεύχθεν.
Φέρνοντας ως παράδειγμα την ανάδειξη του Ανδρέα Θεμιστοκλέους στη θέση του βουλευτή το 2021 ο οποίος αποβλήθηκε χωρίς να παραδώσει την έδρα του, πρώην στελέχη του ΕΛΑΜ μιλώντας στον «Alpha της Κυριακής» υπό το καθεστώς ανωνυμίας, υποστηρίζουν πως το κόμμα κινδυνεύει να πέσει ξανά στα ίδια λάθη. Πως για άλλη μια φορά θα δώσει την ευκαιρία εκλογής σε καιροσκόπους που σαν απώτερο στόχο να σύρουν το κόμμα ακόμη πιο κοντά στον Νίκο Χριστοδουλίδη ενόψει 2028.
Η ηγεσία και υποψήφιοι του ΕΛΑΜ πάντως, υποστηρίζουν πως τα όποια περιστατικά υποκίνησης «μαυρίσματος» συγκεκριμένων υποψηφίων είναι μεμονωμένα και πως το όλο θέμα καλλιεργείται σκοπίμως από συγκεκριμένους κύκλους σε μια προσπάθεια δημιουργίας εσωκομματικών προβλημάτων.
Ανάμεσα σε αυτούς κατονομάζεται και η Πινδάρου σε μια ύστατη προσπάθεια επαναπατρισμού απογοητευμένων ψηφοφόρων της, οι οποίοι προτίθενται να υποστηρίξουν πρώην Συναγερμικούς που βρίσκονται στα ψηφοδέλτια του ΕΛΑΜ.
Και στο βάθος… εξουσία
Η υπερψήφιση του κρατικού προϋπολογισμού επί Αναστασιάδη το 2021, την ώρα μάλιστα που το ΔΗΚΟ τον καταψήφιζε, η υποστήριξη της Αννίτας Δημητρίου για την Προεδρία της Βουλής και τα συναγελάσματα με την κυβέρνηση Χριστοδουλίδη, αφήνουν πλέον χώρο σε νεοφανή κόμματα να διεκδικήσουν μερίδιο από την ψήφο διαμαρτυρίας.
Αυτό που μένει τώρα να διαφανεί την ερχόμενη Κυριακή στην κάλπη, δεν είναι εάν το ΕΛΑΜ εξήλθε του περιθωρίου. Αυτό έχει ήδη συμβεί. Το πραγματικό ερώτημα είναι εάν η μετακίνησή του στη συστημικότητα συνιστά ουσιαστική πολιτική μετεξέλιξη ή μια άρτια μεταμφίεση ενός ακροδεξιού – εθνικιστικού κόμματος που σαν απώτερο στόχο έχει να καθίσει την πολυθρόνα της εξουσίας.
Ενδεικτική η δήλωση Χρίστου Χρίστου μόλις τον περασμένο Φεβρουάριο στα «25 λεπτά», πως το ΕΛΑΜ επιθυμεί να συμμετάσχει στην εκτελεστική εξουσία προκειμένου κάποια στιγμή να μπορέσει να υλοποιήσει το όραμά του για τη χώρα.
