ALPHA της Κυριακής

Πώς η φιλόδοξη συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση προκάλεσε σύγχυση, αύξησε τα ερωτήματα και οδήγησε σε απογοήτευση

Οι δηλώσεις του Προέδρου της Δημοκρατίας για αυξήσεις στις συντάξεις που θα φτάνουν τα €250-€300, σε συνδυασμό με τις διαβεβαιώσεις του υπουργού Εργασίας Μαρίνου Μουσιούττα κατά την διάρκεια των διαπραγματεύσεων ότι οι αυξήσεις κυμαίνονται από  5% – 60%, με έμφαση στους χαμηλοσυνταξιούχους, ανέβασαν αναμφίβολα τον πήχη των προσδοκιών και τις ελπίδες στους πολίτες. Ένα αφήγημα για μεγάλες αυξήσεις που ενισχύθηκε όταν το κεφάλαιο ΑΤΑ έκλεισε και εδώ και περισσότερο από έναν χρόνο.

Όμως δεν ήταν μόνο αυτό. Η προσπάθεια να παρουσιαστεί το τροποποιητικό νομοσχέδιο για το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων (ΤΚΑ), ως συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση την στιγμή που το ΤΚΑ αφορά μόνο τον πρώτο πυλώνα και εκκρεμούν ο πυλώνας 2 (Επαγγελματικά Σχέδια / Ταμεία Προνοίας) και ο πυλώνας 3 (Επαγγελματικά Σχέδια / Ταμεία Προνοίας) προκάλεσαν περαιτέρω σύγχυση για το τι ακριβώς περιλαμβάνει αυτή η μεταρρύθμιση.

Στις 19 Αυγούστου, λοιπόν, δόθηκε το νομοσχέδιο στους εταίρους, σε μια συνεδρία που διήρκησε πολύ περισσότερο από όσο αναμενόταν. Η συζήτηση έγινε σε υψηλούς τόνους  και θα συνέχιζε μετά τη 13:00 εάν κάποιοι δεν έπρεπε να αποχωρήσουν. Και ενώ αναμένονταν δηλώσεις του υπουργού Εργασίας, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας έσπευσε να τα ανακοινώσει μέσω βιντεοσκοπημένου μηνύματος στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης.

Όπως δήλωσε ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης πρόκειται για μια Μεταρρύθμιση που η μεγαλύτερη στήριξη πηγαίνει στους χαμηλοσυνταξιούχους μας. Μια Μεταρρύθμιση που ενισχύει το διαθέσιμο εισόδημα στα νοικοκυριά. Πρόσθεσε πως γίνεται για τον συνταξιούχο που αξίζει καλύτερη ποιότητα ζωής, γίνεται για τον εργαζόμενο που θέλει να διασφαλίσει το μέλλον του.

Μετά από αυτό το μήνυμα, ο υπουργός Μαρίνος Μουσιούττας, συνέχισε εξηγώντας πως όλοι οι 123.000 συνταξιούχοι θα δουν τις συντάξεις τους να αυξάνονται. Το 42% (51,664 συνταξιούχοι) θα λάβει αυξήσεις άνω των 100 ευρώ, ενώ οι υπόλοιποι θα έχουν αύξηση κάτω των €100.

Όλο αυτό ήταν αρκετό για να κτυπούν ακατάπαυστα τα τηλέφωνα στην Ένωση Κυπρίων Συνταξιούχων, όπως μετέφερε στον alpha της Κυριακής ο Γενικός Γραμματέας Ευτύχιος Παπαμιχαήλ.

Όπως εξήγησε, οι συνταξιούχοι είχαν άλλες προσδοκίες βάσει όσων δήλωνε η κυβέρνηση και ιδιαίτερα οι χαμηλοσυνταξιούχοι. Οι χαμηλοσυνταξιούχοι, όπως εξήγησε ο κ. Παπαμιχαήλ, λόγω ακρίβειας, δεν μπορούν να καλύψουν ούτε τα βασικά και οδηγούνται στην φτωχοποίηση.

Αυτή τη στιγμή κατώτατο μηνιαίο ποσό συντάξεων, χωρίς εξαρτώμενο, είναι τα €450,35 και το μηνιαίο ποσό στο πλήρες βασικό ύψος, είναι €529,82.

Αρκετοί συνταξιούχοι σήμερα, περνούν το καλοκαίρι τους χωρίς κλιματισμό γιατί δεν έχουν αρκετά χρήματα να πληρώσουν το ρεύμα, ενώ, κάτι αντίστοιχο γίνεται και τον χειμώνα. Αρκετοί, είναι και αυτοί που δεν μπορούν να αυτοεξυπηρετηθούν, αλλά ο μισθός μιας βοηθού, ξεπερνά κατά πολύ το εισόδημά τους.

Αυτοί, οι συνταξιούχοι είναι που περίμεναν και τα €250-€300. Εν τέλει, οι αυξήσεις που ανακοινώθηκαν ( το ύψος των οποίων θα αναλυθεί στη συνέχεια) θα δοθούν σε βάθος πενταετίας.

Ανικανοποίητοι όπως εξηγεί είναι και οι συνταξιούχοι που τους αφορά το πέναλτι του 12%. Η αναλογιστική μείωση που επιβαλλόταν με την πρόωρη αφυπηρέτηση (63 έτη) γινόταν στο σύνολο της σύνταξης. Ενώ, η νέα πρόταση προτείνει σταδιακή μείωση στο 7,5% και σε βάθος χρόνου.

Η πενταετία και οι αυξήσεις με χρονοδιάγραμμα

Σύμφωνα με το προσχέδιο του τροποποιητικού νομοσχεδίου την πρώτη χρονιά, ο συνταξιούχος θα λάβει το 40% της συνολικής αύξησης που δικαιούται. Τη δεύτερη χρονιά, θα έχει λάβει συνολικά το 60%, την τρίτη το 70%, την τέταρτη το 80% και την πέμπτη το 100%.

Για παράδειγμα, αν η συνολική αύξηση που δικαιούται ένας συνταξιούχος είναι €100 και η μεταρρύθμιση εφαρμοστεί από τον Ιανουάριο του 2027, η σύνταξή του θα αυξηθεί κατά €40 τον μήνα το πρώτο έτος.
Το 2028 θα προστεθούν €20, ώστε η συνολική αύξηση να φτάσει τα €60 τον μήνα.
Το 2029 θα προστεθούν άλλα €10 και η συνολική αύξηση θα φτάσει τα €70.
Το 2030 θα προστεθούν άλλα €10, φτάνοντας συνολικά τα €80.
Και το 2031 θα προστεθούν τα τελευταία €20, ώστε η συνολική αύξηση να φτάσει τα €100 τον μήνα.

Για υφιστάμενους συνταξιούχους του Ταμείου, το προσχέδιο προβλέπει ότι όσοι έχουν σύνταξη 600 ευρώ μηνιαίως θα λάβουν από τον πρώτο χρόνο ελάχιστη εγγυημένη αύξηση 30 ευρώ.

H προσδοκώμενη διάρκεια ζωής στη γέννηση για το 2024 υπολογίστηκε σε 81,4 χρόνια για τους άντρες και 85,8 χρόνια για τις γυναίκες.

Το ζήτημα της αύξησης σε βάθος πενταετίας έχει προκαλέσει πάντως σοβαρές αντιδράσεις με τον Γενικό Γραμματέα της ΕΚΥΣΥ, να θέτει το ζήτημα της αξιοπρεπούς διαβίωσης. Ο ίδιος σημείωσε πως αναμένει την πρόταση του υπουργού Εργασίας για το σχέδιο των χαμηλοσυνταξιούχων.

Οι αυξήσεις και οι 18 περιπτώσεις ως παραδείγματα

Η νέα φόρμουλα που αναπτύχθηκε, φαίνεται να είναι πιο δίκαιη για τα άτομα που εργάστηκαν περισσότερα χρόνια και συνεπώς κατέβαλαν περισσότερες εισφορές στο Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων.
Οι αναλογιστές της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας, των οποίων η συμβολή ήταν καθοριστική, έδωσαν τα 18 πιο κοινά παραδείγματα.

Παράδειγμα 1^α Για άτομα με χαμηλά εισοδήματα, 15 έτη πληρωμένες εισφορές, 4 έτη επιδοτούμενων εισφορών και χωρίς μονάδες στο συμπληρωματικό μέρος, η σημερινή σύνταξη φτάνει τα 411 ευρώ. Με τη μεταρρύθμιση, ο τελικό σχεδιασμός προβλέπει αύξηση 40% και άρα η σύνταξη θα πάει στα 577 ευρώ.

Οι αναλογιστές υπολογίζουν το ύψος της σύνταξης αναλόγως και του ύψους των εισοδημάτων (και άρα των εισφορών που κατέβαλε στο ΤΚΑ), που είχε ο συνταξιούχος τα έτη εργασίας του. Η φόρμουλα που παρουσιάζουν έχει ως εξής:

Συντάξιμες αποδοχές θα αναγνωρίζονται και σε νέες ομάδες του πληθυσμού για συγκεκριμένες περιόδους.

Συγκεκριμένα, επιδοτούνται εισφορές για:

· γυναίκες, για περιόδους που συνδέονται με τη φροντίδα τέκνων,

· άτυπους φροντιστές που παρέχουν πλήρη και χωρίς αμοιβή κατ’ οίκον φροντίδα, σε συγγενείς μέχρι 2ου βαθμού,

· άτομα με αναπηρία,

· φοιτητές, και

· νεοεισερχόμενους στην αγορά εργασίας.

Οι πρώτες εντυπώσεις των κοινωνικών εταίρων

Το εγχείρημα σίγουρα δεν είναι καθόλου εύκολο. Οι κοινωνικοί εταίροι έχουν επιστρατεύσει διεθνούς αξιοπιστίας συμβούλους και αναλογιστές για εξέταση.

Ένα εγχείρημα που σύμφωνα με τον Κεντρικό Αναλογιστή της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας, θα κοστίσει στα δημόσια οικονομικά €50 εκατομμύρια κάθε χρόνο τα πρώτα πέντε χρόνια. Ωστόσο, όπως διευκρίνισε, για να υπολογιστεί το συνολικό κόστος αυτής της μεταρρύθμισης θα χρειαστούν 50 χρόνια. Επιβεβαίωσε, παράλληλα, πως με τις τροποποιήσεις που προωθούνται έχει εξασφαλιστεί η βιωσιμότητα του ταμείου και δεν ελλοχεύει κίνδυνος για τους μελλοντικούς συνταξιούχους, έως τότε.

Ο Γενικός Διευθυντής της ΟΕΒ, Μιχάλης Αντωνίου επεσήμανε πως υπάρχει ανάγκη επαλήθευσης των σεναρίων με βάση τα δικά μας στοιχεία και τους αναλογιστές που μας συμβουλεύουν. «Θα χρειαστούμε», όπως είπε, «διευκρινήσεις ό,τι σε αφορά τις μεταβατικές περιόδους, την πενταετία αφότου θα έχει ξεκινήσει η υλοποίηση των νέων ρυθμίσεων, διότι εκεί υπάρχει ένα πεδίο με κάποιες καταρχήν ασάφειες ως προς τη δική μας κατανόηση».

Ξεκαθάρισε πως, παράλληλα, πως ο πυλώνας 2 (Ταμεία προνοίας), θα πρέπει να γίνει παράλληλα με αυτή την μεταρρυθμιστική διαδικασία. Ενώ, χαρακτήρισε casus belli, τη διαμόρφωση Ταμείων Προνοίας υποχρεωτικού χαρακτήρα.

Ο Γενικός Γραμματέας του ΚΕΒΕ Φιλόκυπρος Ρουσουνίδης, επεσήμανε πως τα χρονικά περιθώρια είναι πάρα πολύ στενά. Όπως εξήγησε, πέραν των εισφορών και το όλο κόστος της μεταρρύθμισης το ΚΕΒΕ ενδιαφέρει και πώς θα εξευρεθούν τα κονδύλια αυτά.

Ο Γενικός Γραμματέας της ΣΕΚ, Ανδρέας Μάτσας από την ίδια ημέρα ανακοίνωσης του τροποποιητικού νομοσχεδίου, χαρακτήρισε την μεταρρύθμιση, αποσπασματική. Ενώ, όπως σημειώνει η ΣΕΚ σε ανακοίνωση, είναι αναγκαίο να προωθηθούν άμεσα και οι υπόλοιποι Πυλώνες της Μεταρρύθμισης, έτσι ώστε η κατάληξη να είναι ολοκληρωμένη ως αποτέλεσμα Κοινωνικού Διαλόγου και να εμπίπτει στον στόχο της ουσιαστικής και συνολικής Μεταρρύθμισης του Συνταξιοδοτικού Συστήματος.

Πολλά είναι τα ερωτήματα και για τους δικαιούχους κοινωνικής σύνταξης, οι οποίοι τον Δεκέμβριο του 2025, ήταν 18,297. Αρκετοί δικαιούχοι, θα χάσουν σταδιακά μέρος της κοινωνικής παροχής δεδομένου ότι θα αυξηθεί η βασική τους σύνταξη.

Διευκρινήσεις επί τούτου, ζήτησαν και θα λάβουν στις 28 Αυγούστου οι συντεχνίες, ενώ τους στάλθηκε αναλυτική μελέτη για τον Πυλώνα 0.

Πέραν του πέναλτι του 12%, έχουμε κάποια ερωτηματικά σε ό,τι αφορά τον τρόπο που προσεγγίζεται οι αλλαγές που γίνονται για τις συντάξεις ανικανότητας, δήλωσε η Γενική Γραμματέας της ΠΕΟ, Σωτηρούλα Χαραλάμπους. Πρόσθεσε, ότι δεν περιλαμβάνεται τίποτε για τους άντρες χήρους που έχασαν τους συζυγούς τους πριν το 2018.

Το κομμάτι της σύνταξης χηρείας ανδρών, κοστίζει σύμφωνα με τα όσα είχε δηλώσει και ο τέως υπουργός Εργασίας Γιάννης Παναγιώτου, ενώπιον της Επιτροπής Οικονομικών €5 εκατομμύρια για το κράτος, επομένως δεν είναι μια δαπάνη που προτίθενται να κάνει η κυβέρνηση και με αντίστοιχο τρόπο προσεγγίζει το θέμα και ο νυν υπουργός.

Οι θέσεις των εταίρων αναμένεται να γίνουν πιο ξεκάθαρες στις 28 Αυγούστου. Παρολαυτά, οι συζητήσεις που έγιναν με τους εταίρους στο πλαίσιο και του άρθρου, κατέδειξαν πως το κομμάτι «πολιτική» υπερισχύει σε αρκετές περιπτώσεις και μπαίνει εμπόδιο στην κατάρτιση ενός νομοσχεδίου που θα αποτελέσει τη βάση δεκαετιών για τις συντάξεις των Κυπρίων πολιτών.