ALPHA της Κυριακής
Την περασμένη βδομάδα ο Κυριάκος Μητσοτάκης δήλωνε ότι σύντομα θα προκύψουν εργασίες για το καλώδιο του GSI. Λίγες μέρες μετά η Καθημερινή Ελλάδος αποκάλυπτε communiqué που ετοίμαζε το Παρίσι σε συνεννόηση με την Αθήνα, έχοντας ήδη συμφωνήσει για το περιεχόμενό του. Σύμφωνα με τις αποκαλύψεις, γαλλικό ερευνητικό πλοίο θα συνέχιζε τις βυθομετρήσεις που σταμάτησαν οι Τούρκοι το καλοκαίρι του 2024 στα ανοικτά της Κάσου. Η αποκάλυψη έγινε δεκτή σε ήπιους τόνους από τα τουρκικά ΜΜΕ, κάτι που παρέπεμψε στο ενδεχόμενο η Τουρκία να αποδεχτεί την διπλωματική ανακοίνωση για τη διεξαγωγή ερευνών σε περιοχές που διεκδικεί. Τα ελληνικά δημοσιεύματα μάλιστα αποκάλυπταν ότι Αθήνα και Παρίσι συνυπολόγιζαν όλες τις πιθανές αντιδράσεις της Τουρκίας, περιλαμβανομένης τόσο της μη αντίδρασης, όσο και της ανάγκης ανάπτυξης πολεμικών πλοίων. Χρειάστηκαν όμως μόνο λίγες μέρες για να επαναλάβει η Άγκυρα τις πάγιες θέσεις μέσω του τουρκικού Υπουργείου Άμυνας, βάζοντας στον πάγο τις όποιες ψευδαισθήσεις ότι η Τουρκία θα αποδεχθεί, αβρόχοις ποσί την πόντιση καλωδίων σε υφαλοκρυπίδα που θεωρεί δική της.
Η εμπλοκή της Γαλλίας
Για πολλούς, η ένταξη στο μετοχικό σχήμα του GSI, της γαλλικής Meridiam με ποσοστό 66%, σηματοδοτούσε την ενεργή εμπλοκή της Γαλλίας στην υλοποίηση του έργου της ηλεκτρικής διασύνδεσης Κύπρου και Ελλάδας. Δεν έπεφταν έξω. Άλλωστε, ο ίδιος ο Έλληνας Πρωθυπουργός δήλωσε στην ΕΡΤ ότι Αθήνα και Παρίσι έχουν συντονίσει τις ενέργειές τους έκτοτε, ώστε να προχωρήσει η υλοποίηση του έργου. Οι αποκαλύψεις της Καθημερινής Ελλάδος, δείχνουν, εξάλλου, ακριβώς αυτό. Ως γνωστό, μετά την εκδίωξη των ιταλικών ερευνητικών πλοίων που διεξήγαγαν βυθομετρήσεις για τους σκοπούς πόντισης του καλωδίου στα ανοικτά της Κάσου το 2024, οι προσπάθειες μπήκαν στον πάγο. Οι τουρκικές παρενοχλήσεις εκείνο το καλοκαίρι δεν ήσαν παρά η πραγμάτωση των προειδοποιήσεων που εξακόντιζε η Άγκυρα.
Έκτοτε, Ελλάδα και Τουρκία επιδόθηκαν σε μία σειρά από δημόσιες τοποθετήσεις με τις οποίες έκαστη ξεκαθάριζε τις κόκκινες γραμμές της. Από τη μια η Αθήνα δήλωνε φορτικά ότι δεν πρόκειται να ζητήσει την άδεια της Τουρκίας για ενέργειες στην περιοχή. Κάτι τέτοιο θα έδινε ελληνική βούλα στις διεκδικήσεις της Τουρκίας. Από την άλλη, η Τουρκία απαιτεί όπως ζητηθεί η άδειά της ακριβώς για να της πιστωθούν δικαιώματα που η ίδια θεωρεί ότι έχει. Η συνεννόηση Αθήνας και Παρισιού λοιπόν για την έκδοση ανακοίνωσης προς τα παράκτια κράτη της περιοχής υπό τη μορφή διπλωματικού communiqué επιχειρεί να λύσει αυτόν ακριβώς το γόρδιο δεσμό: από τη μια η Αθήνα να μη ζητήσει άδεια και από την άλλη η Τουρκία να ενημερωθεί για τις έρευνες. Σύμφωνα πάντα με την Καθημερινή Ελλάδος, μέρος του περιεχομένου της ανακοίνωσης θα σημειώνει ότι «πλοίο συγκεκριμένης ονομασίας, υπό γαλλική σημαία, θα πραγματοποιήσει έρευνες για την πόντιση καλωδίου σε μη οριοθετημένες περιοχές». Η αντίδραση των τουρκικών ΜΜΕ υπήρξε ήπια, δείχνοντας ότι ενδεχομένως να υπάρχει στο φως στην άκρη του τούνελ. «Γαλλία και Ελλάδα επιδιώκουν να μειώσουν τις εντάσεις γύρω από το καλώδιο» ήταν η σχετική αναφορά της Hurriyet.
Ειδικοί επί του θέματος υποδείκνυαν μάλιστα ότι ενδεχομένως η εμπλοκή του Παρισιού να μην περιορίζεται στην εξεύρεση μίας σολωμόντειας λύσης, αλλά να επεκτείνεται και στην άσκηση επιρροής στην Άγκυρα. Την ίδια ώρα όμως, η Ελλάδα ετοιμάζεται για όλα τα ενδεχόμενα. Είτε η Τουρκία θα αποδεχόταν την εξέλιξη περιοριζόμενη στην έκδοση αντί-NAVTEX, είτε θα ζητήσει διευκρινίσεις, είτε θα κάνει ό,τι έκανε και τον Ιούλιο του 2024 αποτρέποντας τη διεξαγωγή ερευνών με την αποστολή πολεμικού σκάφους. Οι εκτιμήσεις αναφέρουν ότι στην περίπτωση του πιο ακραίου σεναρίου, η Αθήνα είναι έτοιμη ακόμη και για την αποστολή δικών της σκαφών για προστασία του ερευνητικού πλοίου που θα αποσταλεί για τις βυθομετρήσεις.
Το τουρκικό ΣΤΟΠ και η κυπριακή απουσία
Η αρνητική απάντηση της Τουρκίας ήρθε πολύ σύντομα. Επικαλούμενος το τουρκολυβικό μνημόνιο, ο Εκπρόσωπος Τύπου του Υπουργείου Άμυνας της Τουρκίας ξεκαθάρισε ότι οι Τούρκοι θεωρούν ότι η συγκεκριμένη περιοχή εμπίπτει σε αυτές που διεκδικεί η Άγκυρα. Σε δηλώσεις του, ο Εκπρόσωπος Τύπου του τουρκικού Υπουργείου Άμυνας, Ζεκί Ακτούρκ ανέφερε την περασμένη Πέμπτη: «Σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, δραστηριότητες όπως η πόντιση καλωδίων ή αγωγών και η διεξαγωγή ερευνών στην υφαλοκρηπίδα μας πρέπει να συντονίζονται εκ των προτέρων μαζί μας. Στο πλαίσιο αυτό, παράνομες δραστηριότητες που αγνοούν τα δικαιώματα και τα συμφέροντα της χώρας μας δεν είναι ανεκτές. Η Τουρκία θα συνεχίσει να προστατεύει με αποφασιστικότητα τα δικαιώματα και τα συμφέροντά της στις θαλάσσιες ζώνες της».
Η αντίδραση αυτή αποτελεί την επιβεβαίωση του πιο ακραίου και απευκταίου σεναρίου εξ αυτών που είχαν χαρτογραφήσει Αθήνα και Παρίσι. Εδώ είναι που τίθεται μια σειρά ερωτημάτων. Είναι η Γαλλία και Ελλάδα έτοιμες και πρόθυμες να φτάσουν στο σημείο θερμού επεισοδίου με την σύμμαχο τους στο ΝΑΤΟ Τουρκία για τον GSI; Ειδικότερα η Ελλάδα που είναι γειτονική χώρα, έχει περισσότερα να χάσει, αποτελεί την έδρα του φορέα υλοποίησης του έργου, τον ΑΔΜΗΕ, ενώ οι αξιωματούχοι της δήλωναν επανηλειμμένα ότι το έργο γίνεται προς όφελος της Κύπρου. Θα ξοδέψουν πόρους για την στρατωτική προστασία του γαλλικού ερευνητικού πλοίου; Θα μπουν στη διαδικασία να φορτίσουν περισσότερο το ήδη τεταμένο κλίμα των ελληνοτουρκικών;
Μέσα στον ορυμαγδό των ερωτημάτων, εμποδίων και ζητημάτων που υπήρχαν εξ αρχής και προκύπτουν από τις πρόσφατες εξελίξεις, ο ρόλος της Κύπρου μοιάζει να έχει ελαχιστοποιηθεί σε μία εσωτερική συζήτηση που αφορά κυρίως της Προεδρικές εκλογές. Το μετοχικό σχήμα του έργου έχει αλλάξει, με την Κύπρο να μην συμμετέχει στη διαδικασία πλην της απλής ενημέρωσης αφού όλα είχαν δρομολογηθεί. Αθήνα και Παρίσι ξοδεύουν διπλωματικό κεφάλαιο για να προχωρήσουν οι έρευνες με τον κίνδυνο ακόμη και στρατιωτικής έντασης χωρίς να προκύπτουν πληροφορίες ότι η Κύπρος συμμετέχει με οποιονδήποτε τρόπο στις διεργασίες. Όλα αυτά ενώ η Κύπρος δεν έχει ακόμη αποφασίσει αν θα συμμετέχει μετοχικά σε ένα έργο που την αφορά άμεσα, και ειδικότερα οι καταναλωτές που θα κληθούν να πληρώσουν το λογαριασμό.
