Ο GSI που μονοπώλησε το παρασκήνιο, όσο και το προσκήνιο και η πλεύση του στα ανοικτά της Κάσου που θα καθορίσει αν το έργο θα υλοποιηθεί
Μάδημα της μαργαρίτας θύμισε η ακολουθία γεγονότων που έφερε τον απόπλου του γαλλικού ερευνητικού σκάφους «Abeille Marengo» που μίσθωσε η κατασκευαστική εταιρεία Nexans για την ολοκλήρωση των βυθομετρικών και ωκεανογραφικών ερευνών για την πόντιση του καλωδίου του GSI. Προηγήθηκαν έντονες διεργασίες στο τρίγωνο Παρίσι – Αθήνα – Άγκυρα, με την ελληνική κυβέρνηση να δίνει πολύ βάρος στην επανέναρξη των ερευνών από εκεί μου έμειναν στα ανοικτά της Κάσου το 2024. Με το πλοίο να έχει φτάσει πλέον νοτιοανατολικά της Καρπάθου και της Κάσου, και την Τουρκία να έχει περιοριστεί σε ANTINAVTEX και μηνύματα ασυρμάτου, η προσπάθεια παίρνει τροπή προς το αισιόδοξο σενάριο που το Μαξίμου ήλπιζε. Για να φτάσουν όμως εδώ τα πράγματα, και το σκάφος να προχωρά απρόσκοπτα – μέχρι στιγμής – τις έρευνές του χρειάστηκε ένα μπλεγμένο καλώδιο να είναι τώρα τεντωμένο μεν, με πολεμικά πλοία στην κάθε άκρη του δε. Καθρέφτης των όσων τεκταίνονται υπήρξαν όσα προηγήθηκαν λίγο νοτιότερα, σε μία παρόμοια πορεία, ενός άλλου ερευνητικού σκάφους, για ένα άλλο, ξεχωριστό έργο, με παρόμοιες παραμέτρους.
Ρηματική διακοίνωση made in Paris
Η ρηματική διακοίνωση που απέστειλε το Παρίσι στην Άγκυρα φαίνεται ότι αποτελεί τη σολομώντεια λύση που εξηύραν οι Γάλλοι, ώστε ο GSI να προχωρήσει, και ταυτόχρονα να μείνουν ικανοποιημένες Αθήνα και Άγκυρα. Στις 27.09.2026, γράφαμε στον «Alpha της Κυριακής», ότι το να περιοριστεί η Τουρκία στην έκδοση ANTINAVTEX ως απάντηση στη NAVTEX του υδρογραφικού σταθμού Ηρακλείου ήταν το αισιόδοξο σενάριο που θα επέτρεπε στο «Abeille Marengo» να ολοκληρώσει τις έρευνες του πυθμένα ώστε να προχωρήσει η υλοποίηση του έργου του GSI. Μέχρι στιγμής, το αισιόδοξο σενάριο στο οποίο πόνταρε η Αθήνα, φαίνεται να πραγματώνεται, και παρά τις αντιδράσεις για την αποστολή ρηματικής διακοίνωσης προς την Άγκυρα, πληροφορίες θέλουν το Μαξίμου να δηλώνει ικανοποιημένο.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Όλο το προηγούμενο διάστημα η ελληνική κυβέρνηση παρουσιαζόταν σίγουρη ότι το έργο θα προχωρήσει, αρχικά με τη συνέχιση των ερευνών και ακολούθως με την κατασκευή και την πόντιση του καλωδίου. Η σιγουριά προερχόταν από τον τρόπο με τον οποίο εξελίχθηκαν οι έρευνες του «Kobi Ruegg». Το ερευνητικό σκάφος που επίσης απέπλευσε από το Ηράκλειο στις 22 Οκτωβρίου και έφτασε αυτή τη βδομάδα στη Λεμεσό, έχοντας ολοκληρώσει τις έρευνές του για την πόντιση της οπτικής ίνας που θα συνδέσει την Ευρώπη με τη Σαουδική Αραβία. Πρόκειται για έργο με πανομοιότυπες παραμέτρους με τον GSI, καθώς περνά από υφαλοκρηπίδα που διεκδικεί η Τουρκία, και τις θαλάσσιες περιοχές του τουρκολιβυκού μνημονίου, με παρόμοια όδευση. Για την πραγματοποίηση των ερευνών του, χρειάστηκαν ξανά να συνεργαστούν ο υδρογραφικός σταθμός Ηρακλείου και το Κέντρο Συντονισμού Έρευνας και Διάσωσης «Ζήνων» που είναι τα αρμόδια σώματα έκδοσης NAVTEX σε Ελλάδα και Κύπρο για την περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου. Έκαστο σώμα εξέδωσε τις απαραίτητες NAVTEX με τις οποίες δεσμεύτηκαν οι περιοχές από τις οποίες έπλευσε εντέλει το «Kobi Ruegg», με την Τουρκία να περιορίζει την αντίδρασή της σε ANTINAVTEX, χωρίς να παρενοχλεί τις ερευνητικές εργασίες.
Για το Μαξίμου, η ολοκλήρωση των ερευνών του «Abeille Marengo» χωρίς εμπόδια, και με μοναδικό «πονοκέφαλο» τις τουρκικές ANTINAVTEX, θεωρείται ιδανικό σενάριο. Θα σημαίνει ότι η Αθήνα είναι η χώρα στην οποία έγινε αίτηση και έκδοση της απαραίτητης NAVTEX, με την ως είθισται μέσω ANTINAVTEX αντίδραση της Τουρκίας να θεωρείται ανίκανη να παράξει οποιοδήποτε αποτέλεσμα. Με λίγα λόγια, κάτι τέτοιο θα αποτελέσει τη διατήρηση του status quo στο πεδίο των διεκδικήσεων, αποτρέποντας στην Τουρκία να μπορεί να ανάγει το ζήτημα σε αποτελεσματικό κέρδος στις επιδιώξεις της περί ακύρωσης της ελληνικής δικαιοδοσίας στη συγκεκριμένη θαλάσσια περιοχή.
Η αποστολή ρηματικής διακοίνωσης από το Παρίσι φαίνεται ότι είναι το συστατικό που διασφαλίζει τα πιο πάνω. Αφενός, η γαλλική κατασκευαστική εταιρεία Nexans, κατά την νενομισμένη πρακτική, ως η αρμόδια να αιτηθεί την έκδοση NAVTEX, απηύθυνε το αίτημά της σε Αθήνα και Λευκωσία πιστοποιώντας με αυτό τον τρόπο τη δικαιοδοσία τους. Από την άλλη, το γεγονός ότι η Γαλλία απευθύνθηκε στην Τουρκία μέσω ρηματικής διακοίνωσης, ενημερώνοντάς την για τις έρευνες φαίνεται να ικανοποιεί το αίτημα της Τουρκίας περί συντονισμού μαζί της. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, η λήψη της ρηματικής διακοίνωσης, φαίνεται να είναι η εξέλιξη που ώθησε τον Τούρκο υπουργό Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν στη δήλωση ότι «όλα είναι φυσιολογικά, όλα είναι καλά», λίγες ώρες μετά που η ανέβηκε η ένταση ένεκα της έκδοσης των NAVTEX από Ελλάδα και Κύπρο. Το προηγούμενο διάστημα είχε προηγηθεί επαφή μεταξύ του Γάλλου Προέδρου, Εμανουέλ Μακρόν και του Τούρκου ομολόγου, Ταγίπ Ερντογάν με στόχο να εξασφαλιστεί ο περιορισμός της τουρκικής αντίδρασης. Δημοσιεύματα αναφέρουν και αμερικανική παρασκηνιακή εμπλοκή προς διασφάλιση της νηνεμίας, ενώ για τον GSI συζήτησαν στο Δουβλίνο σε ξεχωριστές συναντήσεις οι Μακρόν, Μητσοτάκης και Χριστοδουλίδης.
Τεντωμένο σχοινί
Την ώρα που γράφονταν αυτές οι γραμμές, το «Abeille Marengo» βρισκόταν νοτιοανατολικά της Καρπάθου, σε διεθνή ύδατα και την περιοχή που διεκδικεί η Τουρκία μέσω του τουρκολιβυκού μνημονίου. Το γαλλικό ερευνητικό απέπλευσε από το λιμάνι Ηρακλείου την περασμένη Δευτέρα το απόγευμα μετά από πολλές καθυστερήσεις. Η NAVTEX εκδόθηκε από το Ηράκλειο την Παρασκευή 5.11 με ισχύ από το Σάββατο 6.11, ημερομηνία κατά την οποία ελληνικά δημοσιεύματα ανέφεραν ότι το σκάφος είχε ενημερώσει το λιμεναρχείο για την πρόθεσή του να αποπλεύσει προς Κάσο εκείνη την ημέρα. Με το θερμόμετρο στα ύψη, αποφασίστηκε εντέλει όπως το σκάφος τηρήσει αναμονή για να αποσυνδεθούν οι διπλωματικές διαδικασίες με το δικό του απόπλου, ώστε να δοθεί χρόνος αποκλιμάκωσης της κατάστασης.
Την επομένη του απόπλου του, το γαλλικό ερευνητικό εισήλθε σε διεθνή ύδατα. Με τις πληροφορίες από την Κωνσταντινούπολη να σημειώνουν ότι η Τουρκία δεν επιθυμεί ένταση, το τουρκικό πολεμικό ναυτικό περιορίστηκε σε μήνυμα ασυρμάτου προς το «Abeille Marengo» το οποίο μάλιστα δεν αναφερόταν σε τουρκική αδειοδότηση για τις έρευνες. Κατά τη συνήθη πρακτική που ακολουθείται από την εμπορική ναυτιλία, το ερευνητικό σκάφος περιορίστηκε να ενημερώσει ότι έλαβε το μήνυμα και έκτοτε, επικρατεί σιγή ασυρμάτου. Μέχρι την Παρασκευή 13 του μηνός, το σκάφος συνέχιζε τις έρευνές του, υπό το βλέμμα των πολεμικών πλοίων τόσο της Ελλάδας όσο και της Τουρκίας.
Η Άγκυρα προς το παρόν περιορίζεται στην έκδοση ANTINAVTEX με τις οποίες αμφισβητεί την αρμοδιότητα του υδρογραφικού σταθμού Ηρακλείου να εκδίδει NAVTEX για τις περιοχές στα ανοικτά Κάσου και Καρπάθου, και την ύπαρξη και συνεπακόλουθή δικαιοδοσία της Κυπριακής Δημοκρατίας να εκδίδει NAVTEX. Μπορεί στην Αθήνα να δηλώνουν ότι δεν υπήρξε καμία επαφή με την Άγκυρα, ωστόσο θεωρείται σχεδόν βέβαιο ότι δε θα μπορούσε να προχωρήσει η απρόσκοπτη διεξαγωγή ερευνών και εργασιών πόντισης του καλωδίου διασύνδεσης με την Κύπρο χωρίς έστω έμμεσα να υπάρξει κάποιου είδους συνεννόηση. Αφενός, η εμπλοκή Γαλλίας και Ουάσιγκτον φαίνεται να υπήρξε καταλυτική, αποκαλύπτοντας αφετέρου ότι ο GSI αποτελεί έργο που βγάζει στην επιφάνεια τον ανταγωνισμό της Αθήνας με την Άγκυρα στο πλαίσιο των ευρύτερων διεκδικήσεων τους στην Ανατολική Μεσόγειο.
