ALPHA της Κυριακής

Μετά το αποτέλεσμα των βουλευτικών εκλογών και με το Κυπριακό να βρίσκεται σε κινητικότητα, ο Πρόεδρος καλείται να διαχειριστεί λεπτές ισορροπίες στο εσωτερικό με το βλέμμα και στο 2028

Ενώπιον των δυσκολότερων αποφάσεων που έλαβε ποτέ βρίσκεται ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας. Ενώ οι προεδρικές εκλογές βρίσκονται κοντά, η έντονη κινητικότητα στο Κυπριακό προμηνύει εξελίξεις το αμέσως επόμενο διάστημα, ανατρέποντας ενδεχομένως τους σχεδιασμούς όσων «βιάζονται» για το 2028. Ωστόσο, το αποτέλεσμα των εκλογών αποδυνάμωσε το Νίκο Χριστοδουλίδη και ενίσχυσε τους πολιτικούς του αντιπάλους. Ο μοναδικός κυβερνητικός εταίρος που του απέμεινε στη Βουλή είναι το ΔΗΚΟ, το οποίο δε μπορεί να θεωρείται δεδομένο. Την ίδια ώρα όμως που αναμένονται εξελίξεις στο Κυπριακό, ο Νίκος Χριστοδουλίδης, εκλογικά δε μπορεί να αγνοήσει το ΕΛΑΜ με τις γνωστές του θέσεις κατά της διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας, επί τις οποίας εργάζονται ακόμη τα Ηνωμένα Έθνη. Τις επόμενες εβδομάδες ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης θα κληθεί να λάβει κρίσιμες αποφάσεις, με το εσωτερικό μέτωπο σε μια ιδιότυπη κατάσταση εν μέσω μιας εξίσου ιδιότυπης χρονικής συγκυρίας.

Οι εξελίξεις στο Κυπριακό

Όλες οι συγκλίνουσες πληροφορίες το τελευταίο διάστημα, όσο και οι δημόσιες τοποθετήσεις από τους βασικούς παίκτες, οδηγούν στο συμπέρασμα ότι το Κυπριακό βρίσκεται σε πορεία αποτελμάτωσης. Πηγές κοντά στο προεδρικό και στα κόμματα υποδεικνύουν ότι τα Ηνωμένα Έθνη κινούν γη και ουρανό ώστε η επικείμενη πενταμερής περί τα τέλη Ιουλίου με αρχές Αυγούστου να είναι ουσιαστική, να έχει περιεχόμενο, να θέτει ενώπιον των μερών ένα ξεκάθαρο πλαίσιο και χειροπιαστά δεδομένα για τα επόμενα βήματα. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας μάλιστα δηλώνει όχι μόνο έτοιμος να συζητήσει ακόμα και αύριο, αλλά και αισιόδοξος για το ενδεχόμενο να συνεχιστούν οι συνομιλίες από εκεί που έμειναν στο Κραν Μοντανά, στο περιβόητο «παρά ένα της λύσης». Αν και η σύγκληση πενταμερούς δεν είναι δεδομένη, όπως ούτε και δεδομένο είναι το τι θα φέρει στο τραπέζι ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, όλες οι πηγές με τις οποίες μίλησε ο Alpha της Κυριακής, δεικνύουν ότι η πιθανότητα να κορυφωθεί το Κυπριακό μέσα στις επόμενες εβδομάδες είναι μεγαλύτερη από ποτέ τα τελευταία 9 χρόνια.

Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, σε μια περίοδο όπου ο Οργανισμός διαβρώνεται από την φθίνουσα εμπιστοσύνη διεθνώς για την αποτελεσματικότητα του, αναγνωρίζει την ανάγκη για την καταγραφή μίας νίκης. Με τον Αντόνιο Γκουτέρες να διανύει τους τελευταίους μήνες της θητείας του και με τον χρόνο να πιέζει, η επίλυση ενός προβλήματος που έχει συζητηθεί διεξοδικά εδώ και 52 χρόνια φαντάζει ως ένα ιδανικό «αποχαιρετιστήριο δώρο» για τον Οργανισμό από το απελθόντα Γενικό Γραμματέα. Ως έμπειρος πολιτικός και γνώστης του Κυπριακού προβλήματος, ο Αντόνιο Γκουτέρες, γνωρίζει ότι άλλη μια αποτυχημένη προσπάθεια θα έχει τελεσίδικα αποτελέσματα για το στάτους κβο και θα πλήγωνε ακόμη περισσότερο την εικόνα των Ηνωμένων Εθνών.

Η κινητικότητα που παρατηρείται προς την κατεύθυνση της ουσιαστικής επανέναρξης των διαπραγματεύσεων, ιδιαιτέρως μετά τη συνάντηση που είχε στις Βρυξέλλες με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, δεν είναι τυχαία. Προφανώς, ο Αντόνιο Γκουτέρες πείστηκε ότι η πιθανότητα συμφωνίας είναι αυξημένη. Εξ ού και η Μαρία Άνχελα Ολγκίν πηγαινοέρχεται σε Κύπρο, Ελλάδα και Τουρκία, με την τελευταία να ανάβει το πράσινο φως να προχωρήσει στην προπαρασκευή των επόμενων βημάτων. Πηγή από το λόφο του Προεδρικού, όταν ερωτήθηκε για το ενδεχόμενο κορύφωσης των συζητήσεων επέδειξε βεβαιότητα για την έλευση ακόμη και σχεδίου λύσης. Άλλη πηγή που βρίσκεται στις παρυφές της ηγετικής πυραμίδας του Δημοκρατικού Συναγερμού και με γνώση των όσων τεκταίνονται, σημείωσε στον Alpha της Κυριακής παρόμοια βεβαιότητα ότι οι εξελίξεις θα είναι ραγδαίες.

Λεπτές ισορροπίες ελέω βουλευτικών και ενόψει προεδρικών

Το αποτέλεσμα των βουλευτικών άλλαξε άρδην το πολιτικό σκηνικό ενόψει των προεδρικών εκλογών, στενεύοντας τα περιθώρια για τον Νίκο Χριστοδουλίδη και φέρνοντας στο προσκήνιο την Αννίτα Δημητρίου. Δύο από τους τρεις κυβερνητικούς εταίρους, ΕΔΕΚ και ΔΗΠΑ, έμειναν εκτός Βουλής με τα μισά ποσοστά από αυτά που είχαν όταν εκλέγηκε ο Νίκος Χριστοδουλίδης. Ήδη στην ΕΔΕΚ, επίσημη θέση της οποίας είναι το ενιαίο κράτος, σιγοψιθυρίζεται το ενδεχόμενο εγκατάλειψης του κυβερνητικού σχήματος, την ώρα που γίνονται ζυμώσεις συνεργασίας με το ΔΗΚΟ, τη ΔΗΠΑ και τους Οικολόγους. Παράμετροι που επίσης βρίσκονται στο ζύγι του Προέδρου Χριστοδουλίδη, ενόσω προετοιμάζεται για το ενδεχόμενο πενταμερούς για το Κυπριακό και ταυτόχρονα για τον επερχόμενο ανασχηματισμό.  

Το ΔΗΚΟ βγήκε από τις εκλογές με ενισχυμένο ρόλο και τέτοια χαρτιά που του επιτρέπουν να κάνει παιχνίδι και με τον Πρόεδρο και με τον ΔΗΣΥ, μέχρι και την τελευταία στιγμή. Εξάλλου, ορθά ο Νικόλας Παπαδόπουλος σημείωσε ότι το ΔΗΚΟ είναι πλέον το μοναδικό κοινοβουλευτικό κόμμα της συγκυβέρνησης και το μοναδικό συγκυβερνών κόμμα στη Βουλή. Ο Πρόεδρος του ΔΗΚΟ, με τις γνωστές διαφωνίες που διατηρούν με τον Νίκο Χριστοδουλίδη, παραμένει προς το παρόν υποστηρικτικός στις προσπάθειες που γίνονται στο Κυπριακό. Το ΔΗΚΟ ωστόσο ποτέ δεν οριοθέτησε ξεκάθαρα τι εστί «ΔΔΟ με το σωστό περιεχόμενο». Παραμένει το κόμμα που αποχώρησε από την κυβέρνηση Νίκου Αναστασιάδη με αφορμή το Κοινό Ανακοινωθέν του Γενάρη του 2014. Η στάση που θα τηρήσει το κόμμα στη διαφαινόμενη κορύφωση των συνομιλιών στο Κυπριακό παραμένει ερωτηματικό. Μεγάλο ποσοστό της βάσης διατηρεί σκληρές θέσεις στο Κυπριακό, την ίδια ώρα όμως που ο Νίκος Χριστοδουλίδης εξακολουθεί να διατηρεί ερείσματα μέσα στο ΔΗΚΟ. Το μέγεθος αυτών των ερεισμάτων που θα τον στήριζε είτε για να προχωρήσει με το Κυπριακό, είτε για να επανεκλεγεί, θα είναι καθοριστικό για τις επιλογές και του ίδιου, και του Νικόλα Παπαδόπουλου.

Καθοριστικός παράγοντας στις αποφάσεις του Νίκου Χριστοδουλίδη θα είναι και το ΕΛΑΜ. Είναι γνωστό ότι οι υποστηρικτές του εντός του κόμματος έχουν ενισχυθεί, αυξάνοντας τα ερείσματα του Προέδρου σε ένα κόμμα του 11%. Οι ενισχυμένοι «χριστοδουλιδικοί» πυρήνες του ΕΛΑΜ έχουν αναπόφευκτα το αποτέλεσμα να φουντώνει εκ νέου το φλερτ με το Προεδρικό με φόντο το 2028. Παράλληλα τίθεται το ερώτημα για τη στάση που θα τηρήσουν οι προσκείμενες στον Πρόεδρο δυνάμεις στο Κυπριακό και αν οι εξελίξεις και οι συνακόλουθες αποφάσεις του Προέδρου τραυματίσουν την όποια προοπτική συνεργασίας.

Ο παράγοντας ΔΗΣΥ – ΑΚΕΛ

Τα ποσοστά που πέτυχε ο ΔΗΣΥ υπό την Αννίτα Δημητρίου έχουν ισχυροποιήσει την Πρόεδρο του κόμματος, οι πολιτικές φιλοδοξίες τις οποίας εύλογα φτάνουν μέχρι και το Προεδρικό. Το αποτέλεσμα των βουλευτικών προσφέρει άνεση κινήσεων, αυτονόμηση και εξάλειψη των όποιων πιθανοτήτων υπήρχαν το κόμμα να προσχωρήσει στο άρμα του Νίκου Χριστοδουλίδη. Παρά ταύτα, το Κυπριακό παραμένει το κατεξοχήν εθνικό ζήτημα, στο οποίο είδαμε στο παρελθόν παραδοσιακούς πολιτικούς αντιπάλους να έρχονται κοντά και συμμάχους να έρχονται σε ρήξη. Οι φωνές στην Πινδάρου που θα σταθούν υποστηρικτικά στις προσπάθειες που γίνονται στο Κυπριακό είναι πολλές, και αναμένεται να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο στη στάση που θα τηρήσει η ηγεσία του κόμματος, με μεγαλύτερο στοίχημα να χαλιναγωγηθούν οι όποιες σκέψεις για τις Προεδρικές προς όφελος της διαδικασίας.

Την ίδια ώρα, ο Νίκος Χριστοδουλίδης έχει να αντιμετωπίσει και τη δυσπιστία του ΑΚΕΛ για το εάν εννοεί όσα δηλώνει περί ετοιμότητάς του να προχωρήσει αποφασιστικά στο Κυπριακό, λόγω του πρότερου πολιτικού του βίου, σύμφωνα με την Εζεκία Παπαϊωάννου. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας γνωρίζει πολύ καλά ότι η υποστήριξη του κατεξοχήν κόμματος της αντιπολίτευσης να είναι καίριας σημασίας για την επίτευξη της μεγαλύτερης δυνατής κοινωνικής συναίνεσης υπέρ των προσπαθειών που γίνονται. Το κόμμα της Αριστεράς, υπήρξε στο παρελθόν υποστηρικτικό στις προσπάθειες λύσης με τρανότερο παράδειγμα την πρώτη θητεία του Νίκου Αναστασιάδη, όταν παρά την πολεμική που επικρατούσε στο εσωτερικό, το ΑΚΕΛ στάθηκε πιστό στη στάση αρχών που έχει στο Κυπριακό.

Στο μυαλό του Νίκου Χριστοδουλίδη

Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας δεν έχει μόνο να διαχειριστεί ένα τραχύ κομματικό σκηνικό στην πορεία που διανύει προς την πενταμερή. Οι παράμετροι της λύσης αναμένεται να είναι καθοριστικοί για την επικοινωνιακή διαχείριση των όποιων εξελίξεων στο Κυπριακό. Στο Προεδρικό γνωρίζουν πολύ καλά τα όρια της κοινής γνώμης, τόσο ως προς τις πρόνοιες της λύσης, όσο και ως προς το πως μπορούν οι εξελίξεις να επηρεάσουν τη δημοτικότητα του Προέδρου ενόψει εκλογών. Γνωρίζουν επίσης πολύ καλά ότι αυτό το διάστημα εταιρίες δημοσκοπήσεων διενεργούν μετρήσεις γνώμης για το Κυπριακό.

Ουσιαστικά, ο Νίκος Χριστοδουλίδης καλείται το επόμενο διάστημα να αποφασίσει τι Πρόεδρος θα είναι και ποια θα είναι η υστεροφημία του και η παρακαταθήκη της θητείας του. Διπλωματικοί κύκλοι τον πιστώνουν τόσο για την εξωτερική πολιτική που άσκησε από το 2023, για τις ικανότητές του στη διπλωματία, την επιστημοσύνη του, και κυρίως για τις προσπάθειες που ο ίδιος κατέβαλε για να έρθει το Κυπριακό ένα βήμα πριν από την αποτελμάτωση 8 και πλέον χρόνων. Γνωρίζει ότι εάν ο ΔΗΣΥ κατέλθει με δικό του υποψήφιο, σε συνδυασμό με τον υποψήφιο του ΑΚΕΛ, δύσκολα μπορεί να περάσει στο δεύτερο γύρο των προεδρικών του 2028. Δεν αρκούν η στήριξη του κεντρώου χώρου και του ΕΛΑΜ. Των οποίων όμως γνωρίζει επίσης ότι η στήριξη είναι οτιδήποτε εκτός από δεδομένη αν πατήσει γκάζι στο Κυπριακό, τραυματίζοντας ακόμη περισσότερο τις πιθανότητες επανεκλογής του.

Ρεαλιστικά ομιλούντες, το Κυπριακό πλέον ίσως να αποτελεί σανίδα πολιτικής σωτηρίας για τον Πρόεδρο. Πατριωτικά ομιλούντες, ο Νίκος Χριστοδουλίδης, μάλλον θα προτιμούσε να φέρει «δροσσιάν τζιαι ποσπασσιάν» παρά οριστική διχοτόμηση.