Ενώ οι Τούρκοι προχωρούν κανονικά το σχέδιο διασύνδεσης Τουρκίας και κατεχομένων με αγωγό φυσικού αερίου, η Λευκωσία προχωρά με τα δικά της σχέδια
Η NAVTEX που εξέδωσε ο υδρογραφικός της Αττάλειας στις 23 Οκτωβρίου με ισχύ από τις 26 του μηνός μέχρι και τις 31 Δεκεμβρίου, δεν ήταν απλώς άλλη μία προσπάθεια της Τουρκίας να επιβάλει τα δικά της τετελεσμένα. Ήταν η έμπρακτη απόδειξη ότι προχωρά τους σχεδιασμούς της για την κατασκευή αμφίδρομου αγωγού φυσικού αερίου από και προς τα κατεχόμενα στην πράξη. Με το Oruc Reis να έχει ολοκληρώσει τις σεισμογραφικές μετρήσεις του πυθμένα μεταξύ Κύρου και Τουρκίας, η Άγκυρα αποστέλλει ερευνητικό στολίσκο με σκοπό να μπει στις προπαρασκευαστικές εργασίες για την κατασκευή του αγωγού. Την ίδια μέρα όμως που τέθηκε η NAVTEX σε ισχύ, υπογράφηκαν οι οκτώ συμβάσεις για τα κατασκευαστικά έργα που πρέπει να γίνουν ώστε να ξεκινήσουν οι εξορύξεις φυσικού αερίου από το κοίτασμα Κρόνος. Παράλληλη της τελετής, ήταν και η διαρροή από το Προεδρικό, ότι έπονται και άλλες εξελίξεις στην κυπριακή ΑΟΖ.
Μετά την παροχή νερού, πλέον και φυσικό αέριο
Όταν το 2015 εγκαινιάστηκε ο υποθαλάσσιος αγωγός μεταφοράς νερού από την Τουρκία στα κατεχόμενα, η Άγκυρα πραγματοποιούσε ένα από τα πλέον αποφασιστικά της βήματα να καταστήσουν την κατεχόμενη Κύπρο την 82η επαρχία της. Το 2028, ενδέχεται να είναι το έτος που θα κάνει άλλο ένα τέτοιο βήμα, μέχρι το επόμενο. Όπως και η υδατική διασύνδεση, έτσι και η κατασκευή αγωγού φυσικού αερίου, είναι κάτι το οποίο συζητείται εδώ και χρόνια. Το φετινό Οκτώβριο, οι τουρκικοί σχεδιασμοί παίρνουν σάρκα και οστά, σε μία εξέλιξη που πρέπει να θορυβήσει άπαντες στις ελεύθερες περιοχές.
Η πρώτη NAVTEX που εξέδωσαν από τον υδρογραφικό σταθμό Αττάλειας, δέσμευε τη θαλάσσια περιοχή μεταξύ Κύπρου και Τουρκίας από την 1η Οκτωβρίου, ημέρα της κυπριακής ανεξαρτησίας, μέχρι και την περασμένη Δευτέρα, 26 του μηνός. Σε αυτό το πλαίσιο, το ερευνητικό σκάφος Oruc Reis που ανήκει στο τουρκικό κράτος και συγκεκριμένα στη δημόσια Τουρκική Εταιρεία Πετρελαίου (ΤΡΑΟ), ολοκλήρωσε τις σεισμογραφικές του έρευνες. Κατά τις έρευνες αυτές, ο τουρκικό ερευνητικό χαρτογράφησε τον πυθμένα της θάλασσας κατά μήκος της σχεδιαζόμενης διαδρομής, μέσω τρισδιάστατων απεικονίσεων του βυθού.
Πριν προλάβει να εκπνεύσει η NAVTEX για το Oruc Reis, οι Τούρκοι εξέδωσαν την επόμενη με την οποία δέσμευσαν εκ νέου τη θαλάσσια περιοχή μεταξύ Τουρκίας και Κύπρου με ισχύ από τις 26 Οκτωβρίου, την επομένη δηλαδή, της ολοκλήρωσης της προηγούμενης NAVTEX, μέχρι και τις 31 Δεκεμβρίου.
Ειδοποιός διαφορά, το γεγονός ότι η νέα NAVTEX δεn το Oruc Reis, αφού οι σεισμογραφικές του έρευνες έχουν όπως φαίνεται ολοκληρωθεί. Η νέα τουρκική NAVTEX κάνει λόγο για «επιστημονικές έρευνες και υποβρύχιες εργασίες από τα σκάφη Denar Pathfinder, Denar Echo, Denar Explorer και Kirici, σε 12 καθορισμένες συντεταγμένες στη μεσόγειο θάλασσα». Ήτοι, οι σχεδιασμοί των Τούρκων είναι πραγματικοί και οι έρευνές τους προχωρούν με στόχο την υλοποίηση, καθώς η μίσθωση των τεσσάρων σκαφών έγινε από την ΤΡΑΟ η οποία ανέλαβε την υλοποίηση του έργου.
Ενδεικτική είναι η σύνθεση της νηοπομπής, η οποία δείχνει ότι η Τουρκία περνά πλέον σε συγκεκριμένες κατασκευαστικές και μηχανικές προπαρασκευαστικές εργασίες απευθείας πάνω στα 12 καθορισμένα σημεία της όδευσης του αγωγού. Άρα πλέον, η χαρτογραφική όδευση του αγωγού έχει ολοκληρωθεί και έχουν καθοριστεί συγκεκριμένες συντεταγμένες από τις οποίες θα περάσει. Τα τέσσερα σκάφη διαθέτουν ικανότητες μεταξύ άλλων, χαρτογράφησης, καταδυτικών επιχειρήσεων, πολλαπλών εργασιών στην ανοικτή θάλασσα και εργασίες σε ρηχά νερά. Η επιστράτευσή τους, καταδεικνύει ότι οι Τούρκοι προχωρούν με την ακριβή όδευση του αγωγού, τις γεωτεχνικές και γεωφυσικές μελέτες του πυθμένα, τον εντοπισμό των σημείων που ο αγωγός θα βγει στη στεριά και τη συλλογή όλων τα αναγκαίων δεδομένων που απαιτούνται για τον οριστικό σχεδιασμό της πόντισης του αγωγού.
Τουρκικοί σχεδιασμοί με ορίζοντα το 2028
Με βάση τα δημοσιευμένα στοιχεία για το κάθε σκάφος, μέχρι το τέλος του 2026, αναμένεται να ολοκληρωθούν:
- Η χαρτογράφηση και μελέτη του βυθού
- Τοπογραφική αποτύπωση με τη σάρωση του πυθμένα για να καταγραφούν ανάγλυφα, κλίσεις και γεωλογικά χαρακτηριστικά
- Επιλογή βέλτιστης διαδρομής για να αποφευχθούν επικίνδυνα υποθαλάσσια ρήγματα ή απότομα βυθίσματα
- Γεωτεχνικές και Γεωφυσικές Έρευνες
- Έλεγχος της σύστασης του εδάφους του βυθού για να διαπιστωθεί η σταθερότητά του ώστε να αντέξει το βάρος και τις πιέσεις που θα ασκεί ο αγωγός μακροπρόθεσμα
- Έλεγχος ασφαλείας από μη εκραγέντα πυρομαχικά
- Εντοπισμός υποθαλάσσιων κινδύνων μέσω εξειδικευμένων συστημάτων και υποβρύχιων ρομπότ
Οι τουρκικοί σχεδιασμοί κάνουν λόγο για έργο συνολικού μήκους 101 χιλιομέτρων, 97 εκ των οποίων υποθαλάσσια και 4 χιλιόμετρα χερσαία. Τα σημεία προσαιγιάλωσης, εκεί δηλαδή που ο αγωγός θα συνδέεται με το τοπικό σύστημα διανομής φυσικού αερίου, έχουν καθοριστεί στο Αναμούρ στην επαρχία της Μερσίνας στη νότια Τουρκία, και ο σταθμός ηλεκτροπαραγωγής Τεκνετζίκ που βρίσκεται στην παράλια περιοχή 13 χιλιόμετρα ανατολικά της Κερύνειας. Οι σχεδιασμοί κάνουν λόγο για αμφίδρομο έργο, δηλαδή δύο αγωγούς που θα στέλνουν φυσικό αέριο και προς τα κατεχόμενα και προς την Τουρκία, με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Σημειώνεται ωστόσο ότι το Αναμούρ δεν έχει ακόμη συνδεθεί με το υπόλοιπο σύστημα αγωγών διανομής μεγάλων ποσοτήτων φυσικού αερίου που διαθέτει η Τουρκία, καθώς οι υποδομές φυσικού αερίου στην περιοχή περιορίζονται στη διανομή του καυσίμου σε τοπικό επίπεδο. Αν και δεν έχει ξεκαθαριστεί πως η Τουρκία θα προμηθεύει τα κατεχόμενα με φυσικό αέριο, ο αγωγός μεταφοράς υψηλής πίεσης που κατασκευάζει η κρατική εταιρεία BOTAŞ με σκοπό την επέκταση των υφιστάμενων υποδομών φυσικού αερίου προς τα ανατολικά της Τουρκίας και κατά μήκος της μεσογειακής ακτής της, φαίνεται ότι θα προμηθεύει και τα κατεχόμενα.
Στην άλλη πλευρά της Κύπρου
Την ίδια μέρα που οι Τούρκοι περνούσαν στην επόμενη φάση της κατασκευής του αγωγού, στο Προεδρικό Μέγαρο υπογράφτηκαν οι 8 συμβάσεις για τα κατασκευαστικά έργα για την εκμετάλλευση του κοιτάσματος Κρόνος. Τα έργα ξεκινούν άμεσα, με ορίζοντα την έναρξη εξορύξεων στις αρχές του 2028, με τις πληροφορίες να αναφέρουν ότι οι πρώτες εξαγωγές του κυπριακού φυσικού αερίου αναμένονται μεταξύ Μαρτίου και Ιουλίου του 2028. Οι συμβάσεις που υπογράφηκαν αφορούν τις εργασίες για:
- υποθαλάσσια συστήματα παραγωγής,
- πλωτή μονάδα ελέγχου
- θαλάσσιους αγωγούς
- υποθαλάσσια καλώδια
- χερσαίο αγωγό για τη μεταφορά του φυσικού αερίου στον σταθμό υγροποίησης και εξαγωγής στην Νταμιέτα της Αιγύπτου,
- γεωτρήσεις με το γεωτρύπανο SAIPEM 10000 και,
- αγωγούς παραγωγής φυσικού αερίου.
Υπενθυμίζεται ότι στο κοίτασμα Κρόνος έχουν επιβεβαιωθεί ποσότητες 3,1 τρισεκατομμυρίων κυβικών ποδών. Την ίδια μέρα από το Προεδρικό διέρρεε ότι η κοινοπραξία ΕΝΙ – TotalEnergies στοχεύει σε δύο νέες ερευνητικές γεωτρήσεις σε δύο παραπλήσια σημεία, δυτικά και ανατολικά του κοιτάσματος που εκτιμάται ότι θα εντοπιστούν τουλάχιστον άλλα δύο τρισεκατομμύρια κυβικά πόδια φυσικού αερίου. Η τιμή πώλησης του φυσικού αερίου μπορεί να μην ήταν η πλέον συμφέρουσα οικονομικά για την Κύπρο, ωστόσο, όπως ο σημείωσε ο Υπουργός Ενέργειας, Μιχάλης Δαμιανός, «η σημασία του κοιτάσματος Κρόνος υπερβαίνει κατά πολύ το μέγεθος των εκτιμώμενων ποσοτήτων του. Ως το πρώτο έργο ανάπτυξης υδρογονανθράκων της χώρας μας, σηματοδοτεί την αρχή ενός νέου κεφαλαίου στην ενεργειακή μας πορεία και δίνει ουσιαστική ώθηση στις προσπάθειές μας να μετατρέψουμε τις υπεράκτιες ανακαλύψεις σε απτή οικονομική και στρατηγική αξία».
Σύμφωνα με το σχεδιασμό που ενέκρινε η κοινοπραξία κατά τη λήψη της τελικής επενδυτικής απόφασης (FID), το φυσικό αέριο θα μεταφέρεται από το κοίτασμα Κρόνος στις εγκαταστάσεις του αιγυπτιακού κοιτάσματος Ζορ, όπου θα γίνεται επεξεργασία του καυσίμου για την αφαίρεση ξένων σωματιδίου και στοιχείων, και ακολούθως θα μεταφέρεται στις χερσαίες εγκαταστάσεις της Νταμιέτα, όπου θα υγροποιείται, θα φορτώνεται σε δεξαμενόπλοια και θα εξάγεται στις ευρωπαϊκές αγορές.
Σύμφωνα με πληροφορίες η ιταλική ΕΝΙ βρίσκεται σε προχωρημένες επαφές με την ExxonMobil για την ανάπτυξη νέας κοινοπραξίας για το τεμάχιο τέσσερα. Το συγκεκριμένο τεμάχιο βρίσκεται σε θαλάσσια περιοχή που διεκδικεί η Τουρκία, παραμένει μέχρι σήμερα αδιάθετο και συνορεύει με το τεμάχιο 5, όπου η ExxonMobil διατηρεί δικαιώματα σε κοινοπραξία με την QatarEnergy. Βάσει νόμου, μία εταιρεία που έχει τα δικαιώματα τεμαχίου της κυπριακής ΑΟΖ, νομιμοποιείται να λάβει τα δικαιώματα αδιάθετου τεμαχίου που συνορεύει με τεμάχιο στο οποίο έχει ήδη δικαιώματα μέσω απευθείας ανάθεσης. Το ζήτημα διάθεσης του τεμαχίου στον αμερικανικό κολοσσό βρίσκεται στα σκαριά εδώ και αρκετό χρονικό διάστημα, με την κυβέρνηση να αναμένει ότι οι υπογραφές διάθεσης του τεμαχίου 4 θα πέσουν εντός του έτους.
