ALPHA της Κυριακής

Από τα στρατιωτικά γυμνάσια και τους ναζιστικούς χαιρετισμούς μέχρι το «είμαστε συναινετικοί, δεν είμαστε δογματικοί», μία κάλπη δρόμος

Η εκ της φύσεως της συντηρητική ελληνοκυπριακή κοινωνία απέδειξε τη ροπή της προς τα δεξιά του ιδεολογικοπολιτικού φάσματος μέσω τον επιλογών που έκανε διαχρονικά στις κάλπες. Ειδικά τα χρόνια μετά το δημοψήφισμα του 2004, και ειδικότερα από την εμφάνιση του ΕΛΑΜ στο πολιτικό σκηνικό το 2008. Ροπή με την οποία ευθυγραμμίστηκαν τα τελευταία χρόνια και οι τάσεις προς την Δεξιά και την Άκρα δεξιά πανευρωπαϊκά και ευρύτερα στη Δύση. Με το φρένο που έβαλαν στην άνοδο του ΕΛΑΜ όμως, έστω και -χονδρικά- κατά μία περίπου κάλπη, οι ψηφοφόροι έδειξαν και τα όριά τους.

Το ταβάνι που έβαλε το εκλογικό σώμα στο ΕΛΑΜ θέτει, με πιο ξεκάθαρες γραμμές πλέον, το πλαίσιο στο οποίο το κόμμα μπορεί να κινηθεί πολιτικά. Ένα κόμμα που το 2008, κατά δική του παραδοχή, αιτήθηκε να εγγραφεί στο μητρώο κομμάτων του Υπουργείου Εσωτερικών ως «Χρυσή Αυγή Κύπρου». Αίτημα που δεν έγινε δεκτό, σε μία απόφαση που οι ιστορικοί του μέλλοντος ενδεχομένως να δώσουν τη βαρύτητα που της αναλογεί. 18 χρόνια και μηδέν εσωκομματικές εκλογές μετά, ο ηγέτης του ΕΛΑΜ μπαινοβγαίνει στο Προεδρικό, φλερτάρει με την ανάδειξή του σε κυβερνητικό εταίρο, είναι η τρίτη πολιτική δύναμη της χώρας, και οι ναζιστικοί χαιρετισμοί αποτελούν πλέον μακρινή ανάμνηση και ξένοι στην πρόσληψη των δεδομένων από τους ψηφοφόρους του.

Η μετατόπιση του ΕΛΑΜ, τουλάχιστον σε επίπεδο επικοινωνίας, είναι ήδη εμφανής, τόσο μέσα από τις μετεκλογικές δηλώσεις του εκπροσώπου τύπου του κόμματος, όσο μέσα και από τη διεκδίκηση θέσεων ευθύνης και άρα έκθεσης σε πολιτική φθορά, όπως είναι οι προεδρίες κοινοβουλευτικών επιτροπών. Η επιτυχής κατάληξη της συγκεκριμένης προσπάθειας του ΕΛΑΜ, είναι η ανάληψη των προεδριών των επιτροπών άμυνας, περιβάλλοντος και μεταφορών, με τη σύμφωνο γνώμη των ΔΗΣΥ και ΔΗΚΟ. Εξέλιξη ενδεικτική όχι μόνο της πορείας που θα ακολουθήσει τα επόμενα χρόνια, αλλά και της στάσης των υπόλοιπων κομμάτων έναντι ενός κόμματος που κατά τα άλλα έθεταν μέχρι σχετικά πρόσφατα εκτός «δημοκρατικού τόξου».

Το δεύτερο μεγάλο στοίχημα

Το πρώτο μεγάλο στοίχημα του ΕΛΑΜ, ήταν να πετύχει το αναγκαίο για την πολιτική του επιβίωση rebranding από «Χρυσή Αυγή της Κύπρου», όπως δήλωνε ο Πρόεδρος του, σε ένα συντεταγμένο δεξιό και εθνικόφρων κόμμα. Το ΕΛΑΜ κέρδισε το στοίχημα, γιατί κατάφερε να πείσει το ακροατήριό του για την αποστασιοποίηση του από τη Χρυσή Αυγή στο κατάλληλο χρονικό σημείο. Όταν άρχισε να γίνεται ολοένα και πιο ευδιάκριτο το απύθμενο της σκοτάδι, όταν διαφάνηκε η αποστροφή της κυπριακής κοινωνίας σε συμπεριφορές συμμορίας και προτού ακόμη να πέσει ο πέλεκυς της δικαιοσύνης για το φόνο του Παύλου Φύσσα.

Από όταν άρχισε αυτή η μετατόπιση μέχρι σήμερα, το ΕΛΑΜ δεν διέπραξε κανένα σοβαρό επικοινωνιακό λάθος. Συγκέντρωσε τα μηνύματά του στις θεματικές που εντόπισε ότι βρίσκονται οι μεγαλύτερες για αυτό δεξαμενές ψηφοφόρων. Δεν χάθηκε στον κυκεώνα των λεπτομερειών της επικαιρότητας αποφεύγοντας  να τοποθετηθεί εις βάθος επί παντός επιστητού, περιορίζοντας εαυτόν σε ιδεολογικές τοποθετήσεις και επαναλαμβάνοντας φορτικά τις σημαντικότερες του πολιτικά θέσεις. Απευθυνόμενο με επιτυχία πιο πρωτόγονα ένστικτα επιβίωσης μιας φύση συντηρητικής κοινωνίας, το ΕΛΑΜ πέτυχε παράλληλα να πείσει για την αντισυστημικότητά του, μένοντας κατ’ επιλογήν εκτός οποιασδήποτε συζήτησης και αποφεύγοντας να αναλάβει οποιαδήποτε ευθύνη για οτιδήποτε μπορούσε να του επιφέρει το πολιτικό κόστος που έχουν υποστεί τα παραδοσιακά κόμματα λόγω της τριβής τους με την εξουσία.

Το 10,9% στις εκλογές, οι 8 βουλευτές που εξέλεξε, οι τρείς προεδρίες που αναλαμβάνει στη Βουλή και ο καθοριστικός ρόλος στη νομή της ανώτατης εξουσίας φέρνουν το ΕΛΑΜ, ενώπιον του δεύτερου μεγάλου στοιχήματος, που θα καθορίσει και το μέλλον του. Ο περίοδος «χάριτος» και η εκ του ασφαλούς πορεία μακριά από θέσεις ευθύνης έληξε, και πλέον το ΕΛΑΜ καλείται να διαχειριστεί την εξουσία που έχει στα χέρια του, να λάβει αποφάσεις με χειροπιαστές επιπτώσεις για τους πολίτες και άρα πολιτικό κόστος. Ωστόσο, η χρονική συγκυρία για το ΕΛΑΜ δεν είναι ευνοϊκή. Το εκλογικό του αποτέλεσμα έδειξε ότι δεν είναι άτρωτο και το κόμμα καλείται να επανασυστηθεί ως κόμμα εξουσίας που λαμβάνει αποφάσεις μαζί με τα κόμματα που μέχρι πρόσφατα το αντιστρατεύονταν σε μία στιγμή που δείχνει εκλογικά ευάλωτο.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, το ΕΛΑΜ καλείται να διαχειριστεί παράλληλα και δύσκολα εσωκομματικά ζητήματα. Η παραίτηση του επί χρόνια πιστού στρατιώτη του κόμματος και αντιπροέδρου του, Μιχάλη Μιχαήλ, είναι ενδεικτική των τριγμών που ήδη υπάρχουν και προς το παρόν συγκρατούνται επικοινωνιακά. Έχοντας ξεκινήσει από ένα μικρό κύκλο ατόμων, η διόγκωση του κόμματος προσέλκυσε έξωθεν προσωπικότητες, ξένες στα πρώτα, «αυθεντικά» ΕΛΑΜίτικα στελέχη, που πλέον φαίνεται να υποσκελίζονται στην ηγετική πυραμίδα, την ίδια ώρα που αναπτύσσονται εντός κόμματος, πυρήνες προσκείμενοι στον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη. Το ΕΛΑΜ φαίνεται να έχει πάρει τα πρώτα μηνύματα, καθώς αντιλαμβανόμενο το επικοινωνιακό και εκλογικό κόστος της απουσίας εκλογικών διαδικασιών, οδηγείται στο πρώτο του εκλογικό συνέδριο το φθινόπωρο, με το οποίο εγκαινιάζει άλλη μια πτυχή του καινούριου rebranding που επιχειρεί για να πείσει για το θεσμικό προφίλ που θέλει να χτίσει.

Όταν οι πράξεις των άλλων λένε περισσότερα

Για να φτάσει το ΕΛΑΜ να αναλαμβάνει προεδρίες τριών κοινοβουλευτικών επιτροπών διανύθηκαν μεγάλες αποστάσεις. Το μεν ΕΛΑΜ από τις στρατιωτικού τύπου κατασκηνώσεις στο Τρόοδος, μετατράπηκε σε ένα κόμμα του οποίου ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος δήλωνε την περασμένη Πέμπτη στη συνάδελφο Οριάνα Παπαντωνίου ότι το κόμμα δεν είναι δογματικό και είναι συναινετικό για τη διαλογή των προεδριών. Η δε θεσμική Κεντροδεξιά, προεξάρχοντως του ΔΗΣΥ, από την αύξηση του εκλογικού μέτρου για να φράξει το δρόμο του ΕΛΑΜ έφτασε πλέον στη συγκατάθεση για να αναλάβει την Επιτροπή Άμυνας της Βουλής, σε μια περίοδο κινητικότητας στο Κυπριακό. Και αν για το ΕΛΑΜ η μετατόπιση από το νεοναζισμό προς τη συντηρητική Δεξιά ήταν ζήτημα ζωής και θανάτου, η μετατόπιση του ΔΗΣΥ είναι κυνικός πολιτικός τυχοδιωκτισμός που μετά και από το βίντεο της Αννίτας Δημητρίου με το Φειδία Παναγιώτου, φαίνεται να επικρατεί ως η νέα κανονικότητα της Πινδάρου.

Οι προεδρίες που διεκδίκησε και πήρε το ΕΛΑΜ, δεν προκαλούν καμία έκπληξη για το χαρακτήρα του κόμματος. Ήτοι, το γεγονός ότι τις έλαβε λέει πολύ περισσότερα από το ότι τις ζήτησε. Το να ζητά ένα κόμμα με μιλιταριστικές θέσεις την Επιτροπή Άμυνας είναι αναμενόμενο. Όπως το ότι ένα κόμμα υπερσυντηρητικό ζητά την Επιτροπή Παιδείας, ασχέτως αν δεν την πήρε εντέλει. Το να συμμαχούν όμως κόμματα της κεντροδεξιάς με την ακροδεξιά, εκπαραθυρώνοντας την αριστερά, είναι το μεγαλύτερο παράσημο για το ΕΛΑΜ, που έλαβε με κάθε επισημότητα τη βούλα την κανονικοποίησης που επεδίωκε. Πλέον, εισέρχεται στο σταυροδρόμι που θα κρίνει το μέλλον του έχοντας την έγκριση των ανώτατων αξιωματούχων της χώρας, σε ένα πολιτικό σύστημα που θυμίζει περισσότερο απολίτικη δυστοπία παρά φορέα «σοβαρότητας» και «υπευθυνότητας».