ALPHA της Κυριακής

Πώς Millennials και Gen Z φτάνουν στα όρια της επαγγελματικής εξουθένωσης

Αν ρίξουμε μια ματιά στην γενιά των Millennials και Gen Z, θα μπορούσαμε να παρομοιάσουμε την ζωή τους με έναν «αγώνα δρόμου». Συνεχώς τρέχουν να καλύψουν όλες τις επαγγελματικές τους υποχρεώσεις χωρίς ωστόσο να κάνουν διαλείμματα. Η υπερβολική πίεση, οι αμέτρητες ευθύνες, το έντονο και συνεχές άγχος, η έλλειψη ξεκούρασης, άνοιξαν την πόρτα για το burnout ή αλλιώς επαγγελματική εξάντληση. Μάλιστα ως επί το πλείστον, οι νέοι αυτών των γενιών δεν αναγνωρίζουν τις επιτυχίες τους, γεγονός το οποίο κάνει πιο έντονο το burnout. Σκέψεις όπως «όλοι τα καταφέρνουν καλύτερα από εμένα», «πρέπει να τα κάνω όλα τέλεια», «δεν είμαι αρκετά καλός», «δεν αντέχω άλλο» κατακλύζουν το μυαλό ενός ανθρώπου που φτάνει στην επαγγελματική εξουθένωση.

Πως ορίζεται το Burnout?

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (WHO) (ICD-11), το Burnout (Επαγγελματική Εξουθένωση) δεν είναι ιατρική πάθηση, αλλά ένα «εργασιακό φαινόμενο» που προκύπτει από χρόνιο στρες στον χώρο εργασίας που δεν έχει διαχειριστεί επιτυχώς. Χαρακτηρίζεται από τρεις διαστάσεις, αίσθημα εξάντλησης, αυξημένη πνευματική απόσταση ή κυνισμό για την εργασία καθώς και μειωμένη επαγγελματική αποτελεσματικότητα.

Κυνισμός ή αποπροσωποποίηση είναι ο αμυντικός μηχανισμός που υιοθετεί ο εργαζόμενος για να αντέξει το υπερβολικό στρες. Για έναν εργαζόμενο με Burnout η εργασία γίνεται αγγαρεία. Ο εγκέφαλος του μπαίνει σε κατάσταση εξοικονόμησης ενέργειας για να προστατευτεί από την συναισθηματική απορρύθμιση. Ο κυνισμός είναι το τείχος που χτίζει ο εργαζόμενος όταν η δουλειά του εισβάλλει μέσα του χωρίς άδεια. Η εργασιακή εξουθένωση ενώ παραδοσιακά συνδεόταν με έμπειρα στελέχη (40-55 ετών), σύγχρονες έρευνες του 2025 δείχνουν ότι η Gen Z (18-24) και οι Millennials (25-34) πλήττονται πλέον σε σημαντικά μεγαλύτερο βαθμό (έως και 35%) σε σχέση με τις μεγαλύτερες γενιές.

Μιλώντας στον «ALPHA της Κυριακής» η Ψυχολόγος, Δρ Αριστονίκη Θεοδοσίου Τρυφωνίδου ανέφερε ότι στην Κύπρο, πρόσφατα δεδομένα (Οκτώβριος 2025) αποκαλύπτουν μια ανησυχητική τάση. Το 86% των νέων δηλώνει ότι βιώνει υψηλά επίπεδα άγχους και αβεβαιότητας για το μέλλον. Εξήγησε ότι αυτό συμβαίνει εξαιτίας δύο παραγόντων. Πρώτον λόγω της οικονομικής αβεβαιότητας. Οι παλαιότερες γενιές είχαν μεγαλύτερη πρόσβαση σε σταθερή στέγαση και γραμμική επαγγελματική άνοδο. Οι σημερινοί νέοι στην Κύπρο αντιμετωπίζουν υψηλά ενοίκια, ακριβές προοπτικές ιδιοκατοίκησης και επισφαλείς θέσεις εργασίας. Δεύτερο λόγω της γνωστικής υπερφόρτωσης. Η παλαιότερη γενιά «άφηνε τη δουλειά στο γραφείο». Για τους νέους, η ψηφιακή διαθεσιμότητα 24/7 καταργεί τα όρια μεταξύ προσωπικής και επαγγελματικής ζωής.

Πίεση και στερεοτυπικές αντιλήψεις

Σύμφωνα με την Δρ. Θεοδοσίου Τρυφωνίδου, η σύγχρονη πίεση είναι πολυπαραγοντική γιατί σχετίζεται με τρεις στερεοτυπικές αντιλήψεις. Η πρώτη στερεοτυπική αντίληψη είναι το στερεότυπο της «τέλειας παραγωγικότητας». Η κοινωνία προωθεί το μοντέλο της αδιάκοπης προσπάθειας, όπου η ξεκούραση θεωρείται ενοχή. Είναι επί της ουσίας η κοινωνική πεποίθηση ότι η αξία ενός ανθρώπου μετριέται αποκλειστικά από την παραγωγικότητα του. Αυτή η τάση υπερφορτώνει τον εγκέφαλο και τον αναγκάζει να βρίσκεται σε διαρκή κατάσταση μάχης ή φυγής.

Η δεύτερη στερεοτυπική αντίληψη είναι το κοινωνικό στίγμα. Παρά την πρόοδο, στην Κύπρο το 43% των νέων δυσκολεύεται να ζητήσει βοήθεια λόγω προκαταλήψεων ή έλλειψης “νεανικά φιλικών” υπηρεσιών ψυχικής υγείας. Δηλαδή να μπορεί ένας νέος να έχει ψηφιακή προσβασιμότητα όπως chat υποστήριξη ή να νιώθει ότι ο ειδικός είναι ενημερωμένος και κατανοεί σύγχρονα ζητήματα.

Η τρίτη στερεοτυπική αντίληψη είναι το στερεότυπο απειλής. Σύμφωνα με την ίδια, έρευνες δείχνουν ότι ο φόβος επιβεβαίωσης αρνητικών στερεοτύπων για την ηλικία ή το φύλο αυξάνει την πιθανότητα εξουθένωσης. Αν η κυπριακή κοινωνία θεωρεί τους νέους ως ευαίσθητους ή τεμπέληδες οι νέοι εργαζόμενοι πιέζουν τον εαυτό τους για να αποδεικνύουν συνεχώς το αντίθετο. Το επιπλέον άγχος συχνά οδηγεί σε λάθη και χαμηλότερη απόδοση, κάτι ο που ο νέος εργαζόμενος ερμηνεύει ως αποτυχία, ενισχύοντας τελικά την επαγγελματική εξουθένωση.

Burnout και social media

Αναφορικά με την σχέση που έχουν τα social media με το burnout η Δρ.Θεοδοσίου Τρυφωνίδου δήλωσε ότι τα κοινωνικά δίκτυα λειτουργούν ως «επιταχυντές» του burnout αρχικά μέσω της κοινωνικής σύγκρισης. Το 65% της χαμηλής αυτοεκτίμησης στους νέους, σύμφωνα με σύγχρονες έρευνες, εξηγείται από τη διαρκή σύγκριση με την εξιδανικευμένη ζωή των άλλων. Έπειτα μέσω του Digital Burnout, η ψηφιακή εξουθένωση είναι η κατάσταση συναισθηματικής εξάντλησης που προκαλείται από την υπερβολική χρήση των ψηφιακών μέσων. Η διαρκής ενασχόληση (πάνω από 3 ώρες ημερησίως) διπλασιάζει τον κίνδυνο συμπτωμάτων κατάθλιψης και άγχους. Τέλος μέσω του FOMO, η αίσθηση ότι «κάτι χάνεις» προκαλεί γνωστική κόπωση και αδυναμία συγκέντρωσης. «Είναι σαν να είσαι σε έναν παγκόσμιο πίνακα ανακοινώσεων όπου όλοι προβάλλουν το καλύτερο 1% της ζωής τους και ο εγκέφαλος των νέων να συγκρίνει το δικό τους βαρετό εδώ και τώρα με το δημοσιευμένο εξιδανικευμένο εδω και τωρα των άλλων».

Η Δρ.Θεοδοσίου Τρυφωνίδου επισήμανε ότι, παρά τη διαρκή συνδεσιμότητα, οι νέοι νιώθουν μόνοι διότι η «ψηφιακή εγγύτητα» δεν ισούται με «συναισθηματική οικειότητα». Ποσότητα vs ποιότητα, οι αλγόριθμοι ευνοούν τις επιφανειακές αλληλεπιδράσεις. Η έρευνα δείχνει ότι η υπερβολική χρήση social media αντικαθιστά τις πρόσωπο-με-πρόσωπο επαφές, αποδυναμώνοντας τις πραγματικές κοινωνικές δεξιότητες. Όσο περισσότερο συνδεδεμένοι είμαστε ψηφιακά, τόσο περισσότερο απομονωμένοι νιώθουμε βιολογικά, καθώς λείπει η μη-λεκτική επικοινωνία. «Είναι τραγική ειρωνεία γιατί ενώ έχουμε χιλιάδες “φίλους” στην οθόνη, δεν έχουμε κανέναν για να μοιραστούμε μια σιωπή», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Κληθείσα να δώσει συμβουλές σε έναν νέο που ανησυχεί ότι δεν είναι ακόμα εκεί που θέλει να είναι, η ίδια ανέφερε ότι «η ζωή δεν είναι sprint. Στον επιχειρηματικό κόσμο η έννοια αυτή είναι το να εργαζεται εντατικά μια ομάδα για να ολοκληρώσει ένα μετρησιμο στόχο. Αν όμως αυτή η επιχειρηματική ομάδα έχει το ένα πρότζεκτ μετά το άλλο, τοτε θα οδηγηθεί σε επαγγελματική εξουθένωση» αναφέρει χαρακτηριστικά. Η Δρ Θεοδοσίου Τρυφωνίδου προτείνει σε όσους έχουν συμπτώματα burnout να εστιάσουν στη διαδικασία και όχι στο σημείο. Μάλιστα σύμφωνα με έρευνες του Engagement research, η ικανοποίηση έρχεται από τη σύνδεση με τις προσωπικές αξίες και όχι από την τυφλή καταδίωξη στόχων που επέβαλε ο αλγόριθμος. Όπως σημειώνει καλό είναι να επαναπροσδιορίσουμε την επιτυχία, καθώς η υγεία (ψυχική και σωματική) είναι η μόνη περιουσία που δεν μπορεί κανείς να αναπληρώσεις με ένα «promotion».