Ο Πάπας Λέων ευλογεί το όραμα του Γκαουντί έναν αιώνα μετά τον θάνατό του
Για περισσότερα από 140 χρόνια, η Σαγράδα Φαμίλια αποτελούσε το πιο διάσημο ανολοκλήρωτο οικοδόμημα του κόσμου. Σήμερα, όμως, το εμβληματικό έργο του Αντόνι Γκαουντί βρίσκεται πιο κοντά από ποτέ στην ολοκλήρωσή του, καθώς οι γερανοί που συνόδευαν επί δεκαετίες το περίγραμμά του αρχίζουν σταδιακά να εξαφανίζονται από τον ορίζοντα της Βαρκελώνης.
Στις 10 Ιουνίου, ημέρα που συμπληρώθηκαν 100 χρόνια από τον θάνατο του Καταλανού αρχιτέκτονα, ο Πάπας Λέων ΙΔ΄ ευλόγησε τον Πύργο του Ιησού Χριστού, το σημαντικότερο νέο τμήμα του ναού, το οποίο ολοκληρώθηκε τον Φεβρουάριο. Στην τελετή έδωσε το παρών και ο πρωθυπουργός της Ισπανίας Πέδρο Σάντσεθ.
Παρότι απομένουν ακόμη αρκετές εργασίες, η συγκεκριμένη στιγμή θεωρείται ένα ιστορικό ορόσημο, καθώς σηματοδοτεί τη συμβολική ολοκλήρωση του μνημείου που ξεκίνησε να χτίζεται το 1882.
«Μια φορά σε πολλές γενιές»
Για τον Ματέου Ερνάντεθ, επικεφαλής του οργανισμού Visit Barcelona, η εμπειρία είναι συγκρίσιμη με γεγονότα που συμβαίνουν μία φορά σε πολλές γενιές.
Όπως λέει, όσοι ζουν σήμερα στη Βαρκελώνη έχουν την τύχη να παρακολουθούν την ολοκλήρωση ενός έργου αντίστοιχης ιστορικής σημασίας με την ανέγερση του Πύργου του Άιφελ στο Παρίσι ή του Ταζ Μαχάλ στην Ινδία.
Μάλιστα, παραδέχεται ότι ακόμη και ο ίδιος αιφνιδιάστηκε όταν είδε τον Πύργο του Ιησού να δεσπόζει πλέον ολοκληρωμένος στον ορίζοντα της πόλης.
«Ήταν πάντα εκεί, μεγάλωνε αργά μπροστά στα μάτια μας. Ξαφνικά όμως το αντικρίζεις και μοιάζει σαν να το βλέπεις για πρώτη φορά», σημειώνει.
Ο νέος πύργος είναι ο 14ος που ολοκληρώνεται στη Σαγράδα Φαμίλια. Όταν το έργο τελειώσει πλήρως, θα διαθέτει συνολικά 18 πύργους. Οι δώδεκα είναι αφιερωμένοι στους Αποστόλους, τέσσερις στους Ευαγγελιστές, ένας στην Παναγία και ο κεντρικός στον Ιησού Χριστό.
Στην κορυφή του τελευταίου έχει τοποθετηθεί ένας τετράκτινος σταυρός από γυαλί και λευκό κεραμικό, σχεδιασμένος ώστε να φωτίζεται συνεχώς, ακολουθώντας τις οδηγίες που είχε αφήσει ο ίδιος ο Γκαουντί.
Όταν ο Γκαουντί άλλαξε τα πάντα
Η κατασκευή του ναού ξεκίνησε υπό τη διεύθυνση του αρχιτέκτονα Φρανσίσκο δε Πάουλα δελ Βιγιάρ, ο οποίος σχεδίαζε μια εκκλησία νεογοτθικού ρυθμού.
Λίγους μήνες αργότερα, το έργο πέρασε στα χέρια του 30χρονου τότε Αντόνι Γκαουντί, ο οποίος εγκατέλειψε σχεδόν ολοκληρωτικά το αρχικό σχέδιο και παρουσίασε μια εντελώς διαφορετική πρόταση.
Αντλώντας έμπνευση από τη φύση, οραματίστηκε έναν ναό που θα θύμιζε δάσος. Οι κολόνες θα διακλαδώνονταν σαν κορμοί δέντρων και οι γεωμετρίες του κτιρίου θα ακολουθούσαν μορφές που συναντώνται στον φυσικό κόσμο.
Όταν παρουσίασε το σχέδιό του, πίστευε ότι θα μπορούσε να το ολοκληρώσει μέσα σε δέκα χρόνια. Στην πορεία συνειδητοποίησε ότι το εγχείρημα ήταν πολύ πιο σύνθετο.
Η περίφημη φράση του «ο πελάτης μου δεν βιάζεται», αναφερόμενος στον Θεό, έμελλε να μείνει στην ιστορία.
Παράλληλα με τη Σαγράδα Φαμίλια, ο Γκαουντί δημιούργησε έργα που σήμερα θεωρούνται αριστουργήματα της καταλανικής αρχιτεκτονικής, όπως το Πάρκο Γκουέλ, η Κάζα Μπατλιό και η Λα Πεδρέρα.
Τα τελευταία χρόνια της ζωής του αφοσιώθηκε σχεδόν αποκλειστικά στον ναό και εγκαταστάθηκε σε χώρο εργασίας μέσα στο ίδιο το εργοτάξιο.
Το 1926 τραυματίστηκε σοβαρά όταν παρασύρθηκε από τραμ και πέθανε λίγες ημέρες αργότερα. Τη στιγμή του θανάτου του είχε ολοκληρωθεί μόλις το 25% του έργου.
Ο πόλεμος, οι χαμένες μακέτες και η αναγέννηση
Μετά τον θάνατό του, η πρόοδος επιβραδύνθηκε σημαντικά. Ο Ισπανικός Εμφύλιος Πόλεμος σταμάτησε πλήρως τις εργασίες, ενώ μεγάλο μέρος των σχεδίων και των μοντέλων του καταστράφηκε.
Όταν οι εργασίες ξανάρχισαν τη δεκαετία του 1950, οι αρχιτέκτονες και οι τεχνίτες χρειάστηκε να ανασυνθέσουν το όραμα του Γκαουντί από φωτογραφίες, θραύσματα μοντέλων και αρχειακό υλικό.
Ανάμεσα στις οικογένειες που συνέδεσαν την ιστορία τους με τη Σαγράδα Φαμίλια είναι και οι Μπαρμπανί. Η σχέση τους με το έργο ξεκινά από τον 19ο αιώνα και συνεχίζεται μέχρι σήμερα, με τρεις γενιές λιθοξόων να έχουν εργαστεί για την κατασκευή του.
Ο Ζόρντι Μπαρμπανί θυμάται ότι πολλές φορές οι τεχνίτες αστειεύονταν πως «έβλεπαν τον Γκαουντί στον ύπνο τους», προσπαθώντας να αποκρυπτογραφήσουν τις ιδιαίτερα απαιτητικές ιδέες του.
Τα τελευταία χρόνια η τεχνολογία έχει αλλάξει ριζικά τον τρόπο εργασίας. Η χρήση ρομποτικών συστημάτων και προηγμένων ψηφιακών προγραμμάτων επιτρέπει την ταχύτερη υλοποίηση των σχεδίων, χωρίς όμως να εγκαταλείπεται η παραδοσιακή χειροτεχνία.
Όπως εξηγεί ο Μπαρμπανί, στόχος είναι να αξιοποιούνται τα σύγχρονα μέσα χωρίς να χάνεται ο χαρακτήρας και η καλλιτεχνική λεπτομέρεια που χαρακτήριζε το έργο του Γκαουντί.
Τι απομένει να κατασκευαστεί
Παρά τους εορτασμούς, η Σαγράδα Φαμίλια δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί πλήρως.
Το μεγαλύτερο τμήμα που απομένει είναι η Πρόσοψη της Δόξας, στη νότια πλευρά του ναού. Εκεί προβλέπεται να ανεγερθούν τέσσερις ακόμη πύργοι, καθώς και μια μεγάλων διαστάσεων σκάλα που θα οδηγεί στην κεντρική είσοδο.
Το πρόβλημα είναι ότι σήμερα στην περιοχή υπάρχουν κατοικίες που δεν υπήρχαν όταν ο Γκαουντί σχεδίαζε το έργο. Για να εφαρμοστεί κατά γράμμα το αρχικό σχέδιο, ενδέχεται να απαιτηθεί η κατεδάφιση δύο πολυκατοικιών.
Οι δημοτικές αρχές της Βαρκελώνης εκτιμούν ότι περίπου 200 κάτοικοι ενδέχεται να επηρεαστούν, ενώ συνεχίζονται οι συζητήσεις για πιθανές λύσεις και μετεγκαταστάσεις.
Το ψηλότερο εκκλησιαστικό κτίριο στον κόσμο
Με την ολοκλήρωση του Πύργου του Ιησού Χριστού, η Σαγράδα Φαμίλια απέκτησε ακόμη έναν τίτλο: αυτόν της ψηλότερης εκκλησίας στον κόσμο.
Το ύψος της φτάνει τα 172,5 μέτρα. Ωστόσο, ο Γκαουντί φρόντισε να παραμείνει χαμηλότερη από τον λόφο Μοντζουίκ, ο οποίος υψώνεται στα 177 μέτρα, καθώς θεωρούσε ότι κανένα ανθρώπινο δημιούργημα δεν πρέπει να ξεπερνά το έργο της φύσης και του Θεού.
Η βαθιά θρησκευτική του πίστη οδήγησε και στην έναρξη της διαδικασίας αγιοποίησής του. Το 2025 ανακηρύχθηκε «σεβάσμιος» από τον Πάπα Φραγκίσκο, ένα σημαντικό στάδιο πριν από την αναγνώρισή του ως μακαρίου και, αργότερα, ως αγίου.
Ο ναός των τουριστών και των κατοίκων
Η Σαγράδα Φαμίλια χτίστηκε αρχικά χάρη στις δωρεές των πιστών. Σήμερα, η βασική πηγή χρηματοδότησής της είναι οι επισκέπτες.
Το 2025 σημειώθηκε νέο ρεκόρ προσέλευσης, με 4,87 εκατομμύρια ανθρώπους να περνούν τις πύλες του ναού. Τα έσοδα έφτασαν τα 134,5 εκατομμύρια ευρώ, εκ των οποίων περισσότερα από 58 εκατομμύρια διατέθηκαν για τη συνέχιση των εργασιών.
Παρά τη δημοφιλία του μνημείου, αρκετοί κάτοικοι της περιοχής παραμένουν θεατές από απόσταση. Η 26χρονη Νοέλια, που ζει σχεδόν δίπλα στον ναό, λέει ότι έχει μπει μόνο μία φορά στο εσωτερικό του και ότι το σημερινό κόστος του εισιτηρίου, που ανέρχεται στα 26 ευρώ, καθιστά δύσκολη μια νέα επίσκεψη.
Η γειτόνισσά της, Μόντσε Γκελόνκ, βλέπει καθημερινά τη Σαγράδα Φαμίλια από το σπίτι της και πιστεύει ότι η αξία της ξεπερνά τα όρια ενός τουριστικού αξιοθέατου.
Όπως λέει, το μνημείο έχει γίνει σημείο αναφοράς για ολόκληρη τη Βαρκελώνη, ένα σταθερό στοιχείο που συνδέει τους κατοίκους με την πόλη τους και τους θυμίζει ότι γίνονται μάρτυρες ενός ιστορικού έργου που εξελίσσεται μπροστά στα μάτια τους.
Πηγή: in.gr
