Ο συγγραφέας Σταύρος Χριστοδούλου διαβάζει, ξεχωρίζει και προτείνει
Δεν είμαι σε θέση να εξηγήσω τι είναι σπουδαία λογοτεχνία, αυτό άλλωστε είναι δουλειά των θεωρητικών. Όταν τελείωσα όμως πρόσφατα το βιβλίο του Θοδωρή Τσομίδη, «Η γέννα – Μια ιστορία σε τρεις εποχές» (Εκδόσεις Πατάκη, 2023), ένιωσα ότι είναι μια τέτοια περίπτωση. Σκοτεινά πάθη και δυο γέννες με φόντο το Παρίσι του 1920 και την Ιταλία του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Διαβάζεται απνευστί.
Ανεπιφύλακτα συστήνω επίσης και το βιβλίο της συμπατριώτισσάς μας Ερατώς Ιωάννου, «Του κανενός» (Εκδόσεις Ο Μωβ Σκίουρος, 2024), όπου τρεις κατατρεγμένοι συναντώνται σε ένα «μη τόπο» στη νεκρή ζώνη της Λευκωσίας.
Στον αντίποδα της δυστοπικής κυπριακής πραγματικότητας βρίσκεται το «Ω Λαλά!» του Δαμιανού Αγραβαρά (Εκδόσεις Νήσος, 2025). Χειμαρρώδης αφήγηση, όπου σε 170 μόλις σελίδες ξετυλίγεται το νήμα της συναρπαστικής ζωής του Ευάγγελου Χατζηδημητρίου, άλλως Λαλά, από τη δεκαετία του ’40 μέχρι τον θάνατό του από AIDS στις αρχές της δεκαετίας του ’90.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
«Ο βιβλιοπώλης της Γάζας» του Rachid Benzine (Εκδόσεις Ψυχογιός, 2025) είναι ένα πολύ πιο «ήσυχο» μυθιστόρημα που εκτυλίσσεται σε μια εξαιρετικά ανήσυχη εποχή. Η ιστορία του ηλικιωμένου Παλαιστίνιου, απλωμένη σε κιτρινισμένες σελίδες βιβλίων, μοιάζει με νησίδα που λούζεται απ’ το φως σε ένα βομβαρδισμένο τοπίο.
Η επανέκδοση του μυθιστορήματος του Jean Genet «Ο καβγατζής της Βρέστης» από τις Εκδόσεις Μεταίχμιο (2025) αποδείχτηκε πολύ καλή αφορμή για να το ξαναπιάσω στα χέρια μου έπειτα από πολλά χρόνια. Πρόκειται βεβαίως για αριστούργημα και η συγκίνηση της ανάγνωσης ίδια με την πρώτη φορά. Απ’ τα διαβασμένα των τελευταίων μηνών θα σταθώ στα βιβλία δυο συγγραφέων που εκτιμώ πολύ: την Τζούλια Γκανάσου και την Ελένη Πριοβόλου.
Η «Δευτέρα Παρουσία» της Γκανάσου (Εκδόσεις Καστανιώτη, 2024) πραγματεύεται μια ιστορία εμπνευσμένη από αληθινά γεγονότα που συνέβησαν στις πολεμικές συγκρούσεις στην Ουκρανία και τους βομβαρδισμούς στη Λωρίδα της Γάζας.
Ένας κόσμος σε αποσύνθεση, με δυο γυναίκες που προσπαθούν να επιβιώσουν μέσα στη δίνη της αγριότητας του πολέμου. «Η βίβλος της Ιώβ» της Πριοβόλου (Εκδόσεις Καστανιώτη, 2026) μας ταξιδεύει σε μια άλλη εποχή, όπου οι γυναίκες υποφέρουν από τους ασφυκτικούς κοινωνικούς περιορισμούς. Το βιβλίο αποκαλύπτει τη φωτεινή εξαίρεση της Αλεξάνδρας Παπαδοπούλου στην Κωνσταντινούπολη. Μια μαχόμενη δασκάλα, οπαδός του δημοτικισμού και διανοούμενη, η οποία σύνδεσε το όνομά της με τη γυναικεία πρωτοπορία.
Για τις καλοκαιρινές διακοπές τέλος, ξεχώρισα από τα αδιάβαστα της βιβλιοθήκης μου τρία έργα της ελληνικής λογοτεχνίας. Το μυθιστόρημα του Παναγιώτη Ευαγγελίδη «Κωνσταντίνος» είναι επανέκδοση από τις Εκδόσεις Γεννήτρια (2025). Πρόκειται για το εμβληματικό queer μυθιστόρημα της δεκαετίας του ’90 το οποίο σχεδόν τριάντα χρόνια μετά επανασυστήνεται στο κοινό.
Επανέκδοση είναι και το «Κάσκο» του Σέργιου Γκάκα από τις Εκδόσεις Καστανιώτη (2025) με πρόλογο και επίμετρο του Ανδρέα Αποστολίδη. Θεωρείται ένα από τα πιο σημαντικά νουάρ μυθιστορήματα στην Ελλάδα που υμνήθηκε από την κριτική.
«Τα κιάλια του Βασίλι Τσουικόφ» του Βασίλη Γκουρογιάννη, τέλος, κυκλοφόρησαν από τις Εκδόσεις Μεταίχμιο (2025) και διατρέχει μια εποχή που συνεχίζει να με ερεθίζει ως αναγνώστη: τα χρόνια της κατοχής και του Εμφυλίου, με φόντο ματαιωμένες ζωές και ιδεοληψίες – το πιο εύφορο έδαφος δηλαδή για ν’ ανθίσει η λογοτεχνία.
