Το φετινό φθινόπωρο ήρθε με τους καλύτερους οιωνούς εάν λάβουμε υπόψη ότι ο Σεπτέμβριος σημείωσε ρεκόρ βροχοπτώσεων. Άλλωστε τα στοιχεία δείχνουν ότι από το 1901, η φετινή χρονιά είναι η δεύτερη σε κατάταξη όσον αφορά την ετήσια βροχόπτωση.
Κάπως έτσι, δημιουργείται και η αισιοδοξία πως ο χειμώνας που θα έρθει θα αφήσει μεγάλες ποσότητες νερού στα φράγματα της Κύπρου όπως άλλωστε είδαμε και πέρυσι μετά τόσα χρόνια ανομβρίας.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Χωρίς ρεύμα την Τρίτη αρκετές περιοχές σε Λεμεσό και Πάφο
Το ΑlphaNewsLive, ανοίγει το κεφάλαιο “καιρός” στην Κύπρο και αναλύει τα καιρικά φαινόμενα που πλήττουν συνήθως το νησί, την σημερινή εικόνα των φραγμάτων και τις επιπτώσεις από την κλιματική αλλαγή.
“Χρυσές” οι βροχές τον Σεπτέμβριο
Η μέση ποσότητα βροχόπτωσης που έπεσε στις ελεύθερες περιοχές από την 1η Σεπτεμβρίου μέχρι και τις 17 του ίδιου μήνα, ανήλθε στο 220%.
Μάλιστα, η μεγαλύτερη ποσότητα βροχόπτωσης για αυτό το διάστημα σημειώθηκε στο Λυθροδόντα με 53,1 χιλιοστά που αντιστοιχεί στο 1106% της κανονικής βροχόπτωσης για την περιοχή.
Ακολουθούν:
- η Πόλις με 34 χιλιοστά βροχόπτωσης (1308% της κανονικής)
- ο Κόρνος με 27,7 χιλιοστά (486% της κανονικής)
Στον πιο κάτω πίνακα θα δείτε πως η μεγαλύτερη ποσότητα βροχόπτωσης τα τελευταία δέκα χρόνια καταγράφηκε φέτος.
Ενθαρρυντική πάντως είναι και η εικόνα των φραγμάτων.
Όπως θα δείτε και στον σχετικό πίνακα, η πληρότητα σήμερα αγγίζει το 84,3% σε σχέση την αντίστοιχη περίοδο του 2018, που βρισκόταν μόλις στο 15%.
Σε δηλώσεις του στο AlphaNewsLive, ο Διευθυντής του Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων Χαράλαμπος Χατζηπάκκος εξέφρασε αισιοδοξία ότι και φέτος η Κύπρος θα δεχθεί αρκετές βροχές.
«Παρόλο που είναι σχετικά νωρίς ακόμα για να έχουμε οποιαδήποτε ροή στα φράγματα, η εικόνα είναι σαφώς καλύτερη από την περσινή. Στα κύρια φράγματα τουλάχιστον ακόμη και σε περίπτωση ανομβρίας δεν θα έχουμε πρόβλημα για τον επόμενο ένα χρόνο. Είμαστε αισιόδοξοι, ελπίζουμε ότι θα έχουμε και φέτος βροχές και ως επίσης να διαθέσουμε περισσότερο νερό στη γεωργία μας. Σημαντικό είναι να πούμε επίσης όταν έχουμε βροχές και σημαντική ροή στα φράγματα τότε το Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων σταματά και μειώνει την παραγωγή αφαλατωμένου νερού το οποίο να γνωρίζει ο κόσμος κοστίζει γύρω στα 70 εκατομμύρια ευρώ τον χρόνο. Ήδη έχουμε δώσει οδηγίες για το σταμάτημα της αφαλάτωσης Λεμεσού”.
Ο κ. Χατζηπάκκος σημείωσε πως αυτή τη στιγμή η Κύπρος διαθέτει μεγάλες ποσότητες νερού.
“Το Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων κατανέμει το νερό σύμφωνα με το σχέδιο διαχείρισης ξηρασίας το οποίο προβλέπει ποια πρέπει να είναι η ελάχιστη ποσότητα νερού, που πρέπει να διατηρούμε στα φράγματά μας όποιαδήποτε στιγμή. Αυτό σημαίνει ότι αν δεν βρέξει προτεραιότητα είναι να δίνουμε νερό για ύδρευση και το νερό της άρδευσης θα μειωθεί ώστε να διατηρήσουμε τις ελάχιστες ποσότητες ασφαλείας στα φράγματα”.
“Δεν πρέπει όμως να επαναπαυόμαστε”, λέει ο Διευθυντής του Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων καθώς κανείς δεν μπορεί να προβλέψει εάν έρχεται περίοδος ανομβρίας.
“Ανεξάρτητα από τις ποσότητες που συλλέχθηκαν πέρσι στα φράγματα δεν ξέρουμε πότε θα είναι ή αν θα διαρκέσει όποιαδήποτε ανομβρία οπότε έχουμε υποχρέωση όλοι από τώρα να εξοικονομούμε το νερό. Η Κύπρος είναι μια χώρα στην οποία παρατηρούνται περίοδοι ανομβρίας και σίγουρα επηρεάζεται από την κλιματική αλλαγή. Προβλέπεται όμως ότι η Ανατολική Μεσόγειος είναι η περιοχή η οποία θα πληρώσει τα σπασμένα της ανομβρίας”.
Παγκόσμια ανησυχία για την κλιματική αλλαγή
Σύμφωνα με στοιχεία της NASA, η θερμοκρασία παγκοσμίως έχει αυξηθεί κατά 1,6 βαθμούς κελσίου από το 1880.
Μάλιστα, το βόρειο ημισφαίριο όπου ζει περίπου το 90% του παγκόσμιου πληθυσμού, βίωσε το πιο ζεστό καλοκαίρι στα μετεωρολογικά χρονικά από το 1880, «ισοφαρίζοντας» σε θερμοκρασίες ρεκόρ το καλοκαίρι του 2016, σύμφωνα με την Εθνική Υπηρεσία Ωκεανών και Ατμόσφαιρας (ΝΟΑΑ) των ΗΠΑ.
Αξίζει να σημειωθεί ότι φέτος το καλοκαίρι οι θερμοκρασίες πήραν την «ανηφόρα», κάτι που έγινε ιδιαίτερα αισθητό στην Ευρώπη τον Ιούλιο. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι λόγω των αυξανομένων επιπέδων των ανθρωπογενών «αερίων του θερμοκηπίου», είναι πιο εύκολο πια να σημειωθούν νέα μετεωρολογικά ρεκόρ.
Άργησε η Κύπρος…
Σε δηλώσεις του στο AlphaNews.Live, ο βουλευτής του Κινήματος Οικολόγων Συνεργασία Πολιτών, Χαράλαμπος Θεοπέμπτου ανέφερε μεταξύ άλλων ότι είναι καιρός η χώρα μας να λάβει μέτρα.
“Έχουμε μεγάλη ανησυχία στην Κύπρο γιατί πέραν των υψηλών θερμοκρασιών έχουμε και μείωση της βροχόπτωσης. Δυο σοβαρά πράγματα να αντιμετωπίσουμε το ένα να ακολουθήσουμε τις υποχρεώσεις μας για μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου για να μπορούμε να είμαστε σωστοί και ένα άλλο σοβαρό κομμάτι είναι επειδή γνωρίζουμε που πάμε όσον αφορά τις θερμοκρασίες πρέπει να ξεκινήσουμε να λαμβάνουμε μέτρα για προσαρμογή. Είναι μακρόχρονη πολιτική και αυτό έπρεπε να το αρχίζαμε πριν χρόνια”.
Οι μεγαλύτερες επιπτώσεις όπως σημείωσε ο κ/. Θεοπέμπτου είναι στη φύση.
Τα έντονα καιρικά φαινόμενα που “χτυπούν” την Κύπρο
Ποια είναι όμως τα συστήματα που πλήττουν το νησί μας, πότε και ποιες περιοχές επηρεάζουν συνήθως;
Απαντήσεις στα ερωτήματα δίνει ο μετεωρολόγος του Kitas Weather, Έρικ Ρικ Κίτας ο οποίος εξηγεί στο AlphaNewsLive ποιες είναι οι κατηγορίες καταιγίδων που επηρεάζουν την Κύπρο.
Όπως μας εξήγησε, ανάλογα με τα χαρακτηριστικά τους, μπορούν να χωριστούν σε διάφορες κατηγορίες όπως:
- Mονοκυτταρική καταιγίδα (single cell thunderstorm)
- Πολυκυτταρική καταιγίδα (multicell thunderstorm)
- Υπερκυτταρική καταιγίδα (supercell thunderstorm)
Αυτές που παρατηρούνται συνήθως στην Κύπρο είναι οι δυο πρώτες με τις μονοκυτταρικές καταιγίδες να έχουν διάρκεια ζωής περίπου γύρω στα 45 λεπτά.
Όλες οι καταιγίδες περνούν από τρία στάδια:
- To στάδιο ανάπτυξης
- Τo στάδιο ωρίμανσης
- Το στάδιο διάλυσης
Τι σημαίνουν με απλά λόγια..
- Η μονοκυτταρική καταιγίδα χαρακτηρίζεται στο στάδιο ανάπτυξης της από ένα ανοδικό ρεύμα αέρα ενώ στην στάδιο ωρίμανσης της έχουμε την συνύπαρξη ενός ανοδικού και καθοδικού ρεύματος αέρα. Σε αυτό το στάδιο σημειώνονται και τα εντονότερα φαινόμενα τα οποία είναι η έντονη βροχόπτωση, ηλεκτρική δραστηριότητα, ισχυροί ριπαίοι ανέμοι και πιθανόν χαλάζι με διάμετρο μικρότερη από 2cm. Στο τελικό στάδιο (στάδιο διάλυσης), τα ανοδικά ρεύματα εξασθενούν και τα καθοδικά υπερισχύουν, διαλύοντας την καταιγίδα.
- Η πολυκυτταρική καταιγίδα είναι μία ομάδα από μονοκυτταρικές καταιγίδες, οι οποίες βρίσκονται σε διαφορετικό στάδιο ζωής, όπου το κάθε κύτταρο παίρνει την σειρά του ως το πιο κυρίαρχο. Η πολυκυτταρική καταιγίδα είναι εντονότερη και μεγαλύτερης διάρκειας από την μονοκυτταρική, δίνοντας ισχυρές βροχοπτώσεις, αυξημένη ηλεκτρική δραστηριότητα, έντονους ριπαίους ανέμους και χαλάζι με διάμετρο που μπορεί να φτάνει μέχρι το μέγεθος μίας μπάλας του γκολφ.
- Η υπερκυτταρική καταιγίδα είναι το βιαιότερο είδος καταιγίδας και χαρακτηρίζεται από έναν μεσοκυκλώνα, δηλαδή ένα έντονο και επίμονο περιστρεφόμενο ανοδικό ρεύμα αέρα. Οι υπερκυτταρικές καταιγίδες έχουν την μεγαλύτερη διάρκεια από όλες τις άλλες (1-4 ώρες κυρίως). Τα ακραία φαινόμενα που συνηθίζεται να τις συνοδεύουν είναι οι έντονες βροχοπτώσεις, οι πολύ συχνές ηλεκτρικές εκκενώσεις, ισχυροί ριπαίοι ανέμοι, χαλάζι με διάμετρο που μπορεί να φτάσει το μέγεθος πορτοκαλιού ή και μεγαλύτερο και πιο σπάνια ανεμοστρόβιλους.
Να σημειώσουμε ότι τέτοιου μεγάλου μεγέθους χαλάζι δεν έχουμε παρατηρήσει στην Κύπρο, το οποίο συνήθως φτάνει το μέγεθος καρυδιού (3-4 cm διάμετρο).
Φωτογραφία: Μονοκυτταρική καταιγίδα στην φάση διάλυσης από το Πραστιό Κελλακίου, κοιτάζοντας προς δυτικά. (ομάδα Kitasweather)
Μονοκυτταρική καταιγίδα στην φάση ωρίμανσης στην Λευκωσία, όταν επηρεαζόμασταν από το σύστημα Γαία στις 5 Δεκεμβρίου 2018. (Φωτογραφία από τον Ραφαήλ Μιχαηλίδη)
Πως προκαλείται όμως μια καταιγίδα; Δείτε το βίντεο που ακολουθεί στο οποίο καταγράφεται η πορεία μιας μονοκυτταρικής καταιγίδας.
Όπως μας εξηγεί ο μετεωρολόγος του Kitas Weather,
“Εκεί βλέπουμε το downdraft (καθοδικούς ανέμους) και τη βροχή που κατεβαίνουν με βιαιότητα από το νέφος προς την επιφάνεια της γης. Η βροχή καθώς πέφτει μέρος της εξατμίζεται κάνοντας τον περιβάλλοντα αέρα ακόμη πιο ψυχρό άρα και πιο βαρύ αυξάνοντας την ταχύτητα των καθοδικών ανέμων της καταιγίδας που μπορεί να φτάνουν την ένταση ενός ανεμοστρόβιλου κατηγορίας 1. Όταν αυτοί οι καθοδικοί άνεμοι φτάσουν στην επιφάνεια απλώνουν προς όλες τις κατευθύνσεις με τους πιο έντονους ανέμους να παρατηρούνται στο σημείο πρόσκρουσης”.
Ποιο είναι όμως το αποτέλεσμα όταν καταγραφεί ένα τέτοιο φαινόμενο; Η απάντηση βρίσκεται στο βίντεο που ακολουθεί.
“Αυτό είναι είναι το αποτέλεσμα στην επιφάνεια κατά τη διάρκεια των καθοδικών ανέμων μια καταιγίδας που διαρκεί συνήθως κάποια λεπτά ή ακόμη και δευτερόλεπτα” εξήγησε ο Έρικ Ρικ Κίτας.
Σε ποιες περιοχές καταγράφονται τα φαινόμενα και πόσο διαρκούν;
Ο Έρικ Ρικ Κίτας αναφέρει ότι οποιαδήποτε περιοχή μπορεί να επηρεαστεί από τα φαινόμενα και αυτό εξαρτάται από την χρονική περίοδο.
“Από τα μέσα της άνοιξης μέχρι τα μέσα φθινοπώρου βροχές παρατηρούνται κυρίως στον ορεινό/ ημιορεινό όγκο του νησιού αλλά και στο εσωτερικό άρα την συγκεκριμένη περίοδο είναι πιο αυξημένη η πιθανότητα να δεχτούν οι συγκεκριμένες περιοχές κάτι έντονο ή ακραίο. Συνήθως μια καταιγίδα έχει μια συγκεκριμένη κατεύθυνση (κίνηση) και διάρκεια, όπου μέσα στο διάστημα που επηρεάζει μια συγκεκριμένη περιοχή τα ακραία φαινόμενα που συνοδεύουν την καταιγίδα πολλές φορές μπορούν να έχουν διάρκεια μερικών λεπτών”.
Ποιες είναι όμως οι κατηγορίες καταιγίδων που φέρνουν μαζί τους πιο σοβαρά προβλήματα;
«Αυτές είναι οι πολυκυτταρικές που είναι και οι πιο συχνές από την υπερκυτταρική καταιγίδα. Ο κύριος λόγος είναι γιατί έχουν μεγαλύτερη έκταση άρα οι πιθανότητες να επηρεάσει κατοικημένη περιοχή με αυξημένη ανθρώπινη δραστηριότητα αυξάνεται σημαντικά και το συγκεκριμένο είδος καταιγίδων μπορεί να σου δώσει πολύ μεγάλα ύψη βροχής σε έκταση, μεγάλου διαμετρήματος χαλάζι που κάποτε ξεπερνά τα δυο εκατοστά, πολύ ισχυρούς ριπαίους ανέμους πάλι σε μεγαλύτερη έκταση σε σχέση με τις υπόλοιπες καταιγίδες και εκτεταμένη ηλεκτρική δραστηριότητα».
Oι υπερκυτταρικές καταιγίδες (Supercell thunderstorms) αποτελούν την πιο βίαιη κατηγορία καταιγίδας.
Μία υπερκυτταρική καταιγίδα με δυο ξεχωριστές περιοχές υετού από το Κάνσας, τον Ιούνιο του 2004. Στα δεξιά φαίνεται το Forward Flank Downdraft ενώ στo κέντρο φαίνεται το Rear Flank Downdraft.(Φωτογραφία από Mike Umscheid)
Οι κύριοι ατμοσφαιρικοί λόγοι που προκαλούν βροχοπτώσεις…
Όπως εξηγεί ο μετεωρολόγος του Kitas Weather, οι ατμοσφαιρικές συνθήκες που ευνοούν την περιοχή μας για βροχές είναι
Όπως εξηγεί ο μετεωρολόγος του Kitas Weather, οι ατμοσφαιρικές συνθήκες που ευνοούν την περιοχή μας για βροχές
“είναι η επικράτηση αστάθειας είτε από κάποιο οργανωμένο χαμηλό σύστημα και συγκεκριμένα κυκλώνα μέσου γεωγραφικού πλάτους (δυναμικό αίτιο) που αυτό παρατηρείται από κυρίως τα μέσα του φθινοπώρου μέχρι τα μέσα της Άνοιξης ή λόγω της θέρμανσης του εδάφους κατά τους θερμούς μήνες (θερμικό αίτιο) που έχει ως αποτέλεσμα την ανύψωση του θερμού αέρα ως ελαφρύτερος στο εσωτερικό ή λόγω ορογραφικής ανύψωσης (oρογραφικό αίτιο) στα ορεινά/ημιορεινά. Υπάρχουν και άλλοι μηχανισμοί που μπορούν να ευνοήσουν την ανάπτυξη βροχών/καταιγίδων όπως είναι η θάλασσια αύρα και η αύρα κοιλάδας που εξαρτώνται από την θέρμανση της επιφάνειας. Κλιματολογικά μιλώντας τα παράλια κατά τους καλοκαιρινούς μήνες δέχονται ελάχιστες ή καθόλου βροχές καθώς δεν ευνοούνται από όσα έχουμε προαναφέρει”.
