Συνολικά 510 περιστατικά βίας καταχωρήθηκαν από 98 σχολεία την σχολική χρονιά 2024-2025, σύμφωνα με την έκθεση της Ομάδας Ασφαλούς Σχολείου (ΟΑΣ), με την Διευθύντρια του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου και Πρόεδρο της ΟΑΣ, Δρ Έλενα Χατζηκακού να μιλάει στο ΚΥΠΕ για τις δράσεις του Υπουργείου Παιδείας για στήριξη των σχολικών μονάδων μετά τα ευρήματα της έκθεσης.
Σύμφωνα με την έκθεση, σε εγκύκλιο που στάλθηκε για το θέμα σε όλα τα σχολεία στην Δημοτική Εκπαίδευση ανταποκρίθηκαν 37 σχολεία (ποσοστό 10,85% σε σχέση με το σύνολο των σχολείων) και καταχώρισαν 108 περιστατικά βίας, στην Μέση Γενική Εκπαίδευση ανταποκρίθηκαν 49 σχολεία (ποσοστό 42,24% σε σχέση με το σύνολο των σχολείων) και καταχώρισαν 328 περιστατικά βίας, στην Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση και Κατάρτιση ανταποκρίθηκαν 10 σχολεία (ποσοστό 66,66% σε σχέση με το σύνολο των σχολείων) και καταχώρισαν 72 περιστατικά βίας, στην Προσχολική Εκπαίδευση ανταποκρίθηκαν 2 σχολεία (ποσοστό 0,74% σε σχέση με το σύνολο των σχολείων) και καταχώρισαν 2 περιστατικά βίας.
Η έγκαιρη λήψη μέτρων, η συνεργασία όλων των εμπλεκομένων και η συνεχής αξιολόγηση της εφαρμογής τους συνιστούν αναγκαίες προϋποθέσεις για την ουσιαστική μείωση των περιστατικών βίας στα σχολεία της Κύπρου, σύμφωνα με την έκθεση για τα επίπεδα ενδοσχολικής βίας παγκύπρια, η οποία συντάσσεται για πρώτη φορά στο πλαίσιο της νομοθετικής υποχρέωσης της ΟΑΣ και αποτυπώνει την κατάσταση στα σχολεία της Κύπρου σε σχέση με το φαινόμενο της βίας.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Η Έκθεση βασίζεται σε συστηματική συλλογή και ανάλυση στοιχείων που είχε στη διάθεσή της η Ομάδα Ασφαλούς Σχολείου κατά το τρέχον σχολικό έτος 2024-2025, με στόχο τη διαμόρφωση μίας ολοκληρωμένης εικόνας για τα επίπεδα της ενδοσχολικής βίας παγκύπρια και την προώθηση τεκμηριωμένων εισηγήσεων πολιτικής τόσο προς τη Συντονιστική Επιτροπή Ασφαλούς Σχολείου (ΣΕΑΣ) όσο και προς την Εθνική Συμβουλευτική Επιτροπή για θέματα ενδοσχολικής βίας.
Η Έκθεση εισάγει το πλαίσιο του φαινομένου της ενδοσχολικής βίας, αναγνωρίζοντάς το ως πολυπαραγοντικό, με κοινωνικές, ψυχολογικές και παιδαγωγικές επιπτώσεις.
Σύμφωνα με την έκθεση, τα ποσοτικά δεδομένα δείχνουν ότι τα περιστατικά ενδοσχολικής βίας παρουσιάζουν διαφοροποίηση ανά βαθμίδα εκπαίδευσης, με εντονότερη παρουσία στα γυμνάσια.
Όπως αναφέρεται, οι συνηθέστερες μορφές περιλαμβάνουν λεκτική και σωματική βία, ενώ ιδιαίτερη αύξηση σημειώνεται στα περιστατικά ηλεκτρονικού εκφοβισμού, παράλληλα τα δεδομένα από την Υπηρεσία Συμβουλευτικής και Επαγγελματικής Αγωγής αναφέρονται σε αυξημένες παραπομπές μαθητών/μαθητριών που σχετίζονται με περιστατικά βίας.
Τα ποσοτικά δεδομένα συνδέονται με τις γνώσεις, αντιλήψεις και στάσεις των εκπαιδευτικών για τα θέματα ενδοσχολικής βίας. Τα ποιοτικά δεδομένα από την Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας φανερώνουν ότι οι κυρίες αιτίες της βίας συνδέονται με οικογενειακές δυσκολίες, κοινωνική απομόνωση και δυσκολίες στη σχολική ένταξη.
Με βάση τα αποτελέσματα της έκθεσης, προκύπτει ως κύρια εισήγηση η ενίσχυση της επιμόρφωσης των εκπαιδευτικών στη διαχείριση συγκρούσεων και στον εντοπισμό έγκαιρων δεικτών βίας, η θεσμοθέτηση μηχανισμών συστηματικής πρόληψης στα σχολεία και η διεύρυνση της συνεργασίας με γονείς και τοπικές κοινότητες.
Παράλληλα, προτείνεται η αναβάθμιση του ηλεκτρονικού εργαλείου καταγραφής για πιο έγκαιρη και ακριβή αποτύπωση των περιστατικών, καθώς και η ενίσχυση της στήριξης των σχολικών μονάδων με περισσότερα παρεμβατικά προγράμματα πρόληψης. Η Έκθεση αναγνωρίζει περιορισμούς που σχετίζονται με την ετερογένεια της καταγραφής περιστατικών, καθώς και τη χαμηλή συμμετοχή σχολείων στη διαδικασία και την υποκειμενικότητα της καταγραφής των περιστατικών ενδοσχολικής βίας σε ορισμένες περιπτώσεις.
Τονίζεται ότι, παρότι τα στοιχεία προσφέρουν μια αξιόπιστη γενική εικόνα, απαιτείται περαιτέρω συστηματοποίηση και ενοποίηση των δεδομένων για ακόμη ακριβέστερη αποτύπωση.
Η παρούσα Έκθεση αναδεικνύει ότι η ενδοσχολική βία παραμένει υπαρκτή και σύνθετη πρόκληση, με σημαντικές προεκτάσεις για το εκπαιδευτικό σύστημα και την κοινωνία.
Η έξαρση της ενδοσχολικής βίας και παραβατικότητας δεν μπορεί να εξεταστεί απομονωμένα από το ευρύτερο φαινόμενο της νεανικής παραβατικότητας, το οποίο παρουσιάζει αυξητικές τάσεις τα τελευταία χρόνια στην Κύπρο. Η βία στο σχολείο συχνά συνδέεται με κοινωνικούς παράγοντες όπως η οικογενειακή δυσλειτουργία, η κοινωνική περιθωριοποίηση, οι ανισότητες και η επίδραση των ψηφιακών μέσων, αλλά και με παιδαγωγικά ζητήματα όπως η αδυναμία ενσωμάτωσης όλων των μαθητών στο σχολικό περιβάλλον ή η ελλιπής ενίσχυση της ψυχοκοινωνικής στήριξης.
Σύμφωνα με την έκθεση, το σχολείο, ως μικρογραφία της κοινωνίας, καλείται να διαχειριστεί και να ανταποκριθεί σε νέες μορφές συμπεριφοράς, συγκρούσεων και επιρροών, που συχνά υπερβαίνουν το παραδοσιακό του πλαίσιο. Η Ομάδα Ασφαλούς Σχολείου (ΟΑΣ) του ΥΠΑΝ, προχώρησε κατά τη σχολική χρονιά 2024 2025, στην αξιοποίηση υφιστάμενων, αλλά και νέων, μηχανισμών και εργαλείων καταγραφής περιστατικών ενδοσχολικής βίας.
Στις σχολικές μονάδες δόθηκαν εγκύκλιες οδηγίες για καταγραφή των περιστατικών ενδοσχολικής βίας (ημερ.15/01/2025). Σύμφωνα με τις οδηγίες, οι Διευθυντές/Διευθύντριες όλων των σχολείων της Κύπρου κλήθηκαν να προχωρήσουν σε καταγραφή όλων των περιστατικών που είχαν συμβεί από την αρχή της σχολικής χρονιάς μέχρι την ημέρα ανάρτησης της εγκυκλίου και στη συνέχεια να φροντίσουν, ώστε να γίνεται καταχώριση των περιστατικών άμεσα, μετά την ολοκλήρωση της διαχείρισής τους, μέχρι το τέλος της σχολικής χρονιάς 2024-2025.
Τα στοιχεία
Συνολικά, ανταποκρίθηκαν 98 σχολεία (ποσοστό 13,19% σε σχέση με το σύνολο των σχολείων) από όλες τις βαθμίδες εκπαίδευσης και όλες τις επαρχίες. Τα 98 σχολεία καταχώρισαν συνολικά 510 περιστατικά βίας.
Συγκεκριμένα, στην Δημοτική Εκπαίδευση ανταποκρίθηκαν 37 σχολεία (ποσοστό 10,85% σε σχέση με το σύνολο των σχολείων) και καταχώρισαν 108 περιστατικά βίας, στην Μέση Γενική Εκπαίδευση ανταποκρίθηκαν 49 σχολεία (ποσοστό 42,24% σε σχέση με το σύνολο των σχολείων) και καταχώρισαν 328 περιστατικά βίας, στην Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση και Κατάρτιση ανταποκρίθηκαν 10 σχολεία (ποσοστό 66,66% σε σχέση με το σύνολο των σχολείων) και καταχώρισαν 72 περιστατικά βίας, στην Προσχολική Εκπαίδευση ανταποκρίθηκαν 2 σχολεία (ποσοστό 0,74% σε σχέση με το σύνολο των σχολείων) και καταχώρισαν 2 περιστατικά βίας.
Στην Αμμόχωστο ανταποκρίθηκαν 6 σχολεία (ποσοστό 13,64% σε σχέση με το σύνολο των σχολείων) και καταχώρισαν 35 περιστατικά βίας, στην Λάρνακα ανταποκρίθηκαν 24 σχολεία (ποσοστό 16,44% σε σχέση με το σύνολο των σχολείων) και καταχώρισαν 177 περιστατικά βίας, στην Λεμεσό ανταποκρίθηκαν 27 σχολεία (ποσοστό 14,67% σε σχέση με το σύνολο των σχολείων) και καταχώρισαν 83 περιστατικά βίας, στην Λευκωσία ανταποκρίθηκαν 35 σχολεία (ποσοστό 12,68% σε σχέση με το σύνολο των σχολείων) και καταχώρισαν 198 περιστατικά βίας και στην Πάφο ανταποκρίθηκαν 6 σχολεία (ποσοστό 6,52% σε σχέση με το σύνολο των σχολείων) και καταχώρισαν 17 περιστατικά βίας.
Συγκεκριμένα, τα 98 σχολεία κατέγραψαν από 1 έως 55 περιστατικά βίας, καθ’ όλη τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς. Σε αρκετές περιπτώσεις, ένα περιστατικό αφορούσε περισσότερες από μία μορφές βίας. Τα περισσότερα περιστατικά αφορούσαν σωματική βία (χτυπήματα, κλωτσιές, γροθιές, τρικλοποδιές, σπρωξίματα, καταστροφή περιουσίας,) ή λεκτική/μη λεκτική βία (χλευασμοί/κοροϊδίες, βρισιές, λεκτικές απειλές, μίμηση, χειρονομίες). Ως προς την περιγραφή των περιστατικών, διαπιστώνεται στην έκθεση ότι τα περισσότερα καταγεγραμμένα περιστατικά αφορούσαν παραβατική συμπεριφορά, σύγκρουση και εκφοβισμό, ενώ λιγότερα σχετίζονταν με ρατσιστικά περιστατικά και σεξουαλική εκμετάλλευση/κακοποίηση. Σε ορισμένες καταχωρίσεις, τα περιστατικά αφορούσαν συνδυασμό περιγραφής. Τα περιστατικά που καταχωρίστηκαν ως παραβατική συμπεριφορά αφορούσαν κυρίως περιστατικά χρήσης ή και κατοχής μέσων που δύναται να επιφέρουν βλάβη, βανδαλισμούς σχολικής ή άλλης περιουσίας, συμμετοχή σε ομάδα παραβατικών εφήβων (συμμορίες) και χρήση ή και κατοχή ουσιών/αλκοόλ/άλλου.
Συγκεκριμένα, 293 περιστατικά αφορούσαν σωματική βία, 223 λεκτική ή/και μη λεκτική, 20 κοινωνική (διάδοση φημών, απομόνωση, άλλο), 24 ηλεκτρονική βία, 16 σεξουαλική βία και 58 αφορούσαν άλλη μορφή βίας, όπως εμπρησμός, κλοπή, κατοχή επικίνδυνων αντικειμένων, πλαστογραφία.
Επιπρόσθετα, 244 περιστατικά αφορούσαν Παραβατική Συμπεριφορά, 171 αφορούσαν σύγκρουση, 78 εκφοβισμό, 53 αφορούσαν ρατσιστικά περιστατικά, 32 αφορούσαν άλλα περιστατικά και 10 αφορούσαν σεξουαλική Εκμετάλλευσης/Κακοποίησης.
Τα ρατσιστικά περιστατικά, βασίστηκαν σε συγκεκριμένα κριτήρια. Το κριτήριο διαφορετικότητας, στη βάση του οποίου στηρίχθηκαν τα περισσότερα περιστατικά, είναι η εμφάνιση (22 περιστατικά) ή άλλο κριτήριο όπως καταγράφηκε από τα σχολεία, όπως οι μαθησιακές ικανότητες, η προσωπικότητα ή οι κοινωνικές δεξιότητες (22 περιστατικά). Σύμφωνα με τον ετήσιο απολογισμό της εφαρμογής της Αντιρατσιστικής Πολιτικής του ΥΠΑΝ για τη σχολική χρονιά 2024-2025, πρώτο κριτήριο για εκδήλωση ρατσιστικής συμπεριφοράς ήταν το χρώμα , δεύτερο η εθνικότητα, ενώ η εμφάνιση, κυρίως σε σχέση με το βάρος, αποτέλεσε το τρίτο κριτήριο.
Σύμφωνα με την έκθεση, οι πλείστες περιπτώσεις αφορούσαν περιστατικά που συνέβησαν εντός του σχολείου. Συγκεκριμένα, τα περισσότερα έγιναν στην αυλή του σχολείου (230 περιστατικά) ή στην αίθουσα διδασκαλίας (170 περιστατικά) και λιγότερα έγιναν ηλεκτρονικά σε πρωινό χρόνο ή στις σκάλες ή στα αποδυτήρια. Στις περιπτώσεις καταγραφής περιστατικών που έγιναν εκτός σχολείου, τα περισσότερα συνέβησαν σε σχολικές εκδρομές ή στο σπίτι των παιδιών (25 περιστατικά) ή ηλεκτρονικά (11 περιστατικά) , σε απογευματινό χρόνο (4 περιστατικά) ή στο λεωφορείο (8 περιστατικά).
Όπως αναφέρεται στην έκθεση, στο μεγαλύτερο ποσοστό περιπτώσεων περιστατικών βίας (96%) υπήρξε εμπλοκή παιδιών του ιδίου σχολείου και μόνο στο 4% των περιστατικών υπήρξε εμπλοκή άλλων.
Σημειώνεται ότι οι σχολικές μονάδες μετά τη διαχείριση των περιστατικών, εάν χρειαστεί, απευθύνονται σε Υπηρεσίες εντός του ΥΠΑΝ, όπως η Ομάδα Άμεσης Παρέμβασης, η Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας, και τα Επαρχιακά Γραφεία Παιδείας (Οικείος/Οικεία Επιθεωρητής/Επιθεωρήτρια), ή σε άλλες κρατικές Υπηρεσίες, όπως οι Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας, οι Υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας Παιδιών και Εφήβων και η Αστυνομία.
Σε αρκετές περιπτώσεις, η διαχείριση των περιστατικών γινόταν με συνδυασμό παραπομπών σε Υπηρεσίες εντός και εκτός ΥΠΑΝ. Λίγο περισσότερο από τα μισά περιστατικά (51,76%) παραπέμφθηκαν/αναφέρθηκαν σε Υπηρεσίες του ΥΠΑΝ και 23,92% σε άλλες Υπηρεσίες, ενώ 44,5% των περιστατικών δεν απαιτούσαν καμία αναφορά ή παραπομπή, το 27,65% που καταχωρίστηκαν ως «Άλλο» (αφορούν κυρίως στις περιπτώσεις που παραπέμφθηκαν στο Πειθαρχικό Συμβούλιο του σχολείου και/ή αναφέρθηκαν σε γονείς/κηδεμόνες.
Δεδομένα από την Υπηρεσία Συμβουλευτικής και Επαγγελματικής Αγωγής (ΥΣΕΑ)
Σύμφωνα με τα δεδομένα που αφορούν σε περιστατικά βίας και παραβατικότητας στη Μέση Εκπαίδευση, και τα οποία συλλέγονται σε ετήσια βάση από την Υπηρεσία Συμβουλευτικής και Επαγγελματικής Αγωγής (ΥΣΕΑ) και κοινοποιούνται στην Ετήσια Έκθεση ΥΠΑΝ και αφορούν στη σχολική χρονιά 2023 2024 και ανακτήθηκαν από την Ετήσια Έκθεση του ΥΠΑΝ 2024, η λεκτική βία αποτελεί τη συχνότερη μορφή ενδοσχολικής βίας, με ιδιαίτερα υψηλό αριθμό εμπλεκομένων, 2.331 μαθητές/μαθήτριες συνολικά, αριθμός που αποτελεί το 49% του συνόλου των εμπλεκόμενων μαθητών/μαθητριών σε επεισόδια ενδοσχολικής βίας/σχολικού εκφοβισμού που είχαν συμβουλευτική παρέμβαση από τους καθηγητές/καθηγήτριες Συμβουλευτικής και Επαγγελματικής Αγωγής .
Οι μαθητές εμπλέκονται συχνότερα σε επεισόδια ενδοσχολικής βίας/σχολικού εκφοβισμού συγκριτικά με τις μαθήτριες, με περισσότερη συγκριτικά συμμετοχή σε επεισόδια σωματικής βίας, λεκτικής βίας και καταστροφής περιουσίας. Η μορφή βίας στην οποία συγκριτικά με τους μαθητές εμπλέκονται έστω και λίγο περισσότερο οι μαθήτριες είναι η σχεσιακή βία. Επίσης, οι μορφές βίας στις οποίες εμπλέκονται συχνότερα οι μαθήτριες είναι η λεκτική και η σχεσιακή, ενώ οι μορφές βίας στις οποίες εμπλέκονται συχνότερα οι μαθητές είναι η λεκτική και η σωματική.
Τα περισσότερα περιστατικά ενδοσχολικής βίας συνέβησαν στο Γυμνάσιο, με ποσοστό 73,7% επί του συνόλου των περιστατικών και μειώνονται στο Λύκειο και στις Τεχνικές Σχολές, όπου το ποσοστό είναι 23,1% επί του συνόλου.
Σύμφωνα με τα δεδομένα, ο μεγαλύτερος αριθμός θυμάτων είναι θύματα λεκτικής βίας, ενώ λιγότερα είναι τα θύματα σχεσιακής βίας, σωματικής βίας και καταστροφής περιουσίας. Οι περισσότερες μαθήτριες-θύματα είναι θύματα λεκτικής και σχεσιακής βίας, ενώ οι περισσότεροι μαθητές-θύματα είναι θύματα λεκτικής και σωματικής βίας. Πάνω από 500 μαθητές/μαθήτριες ενεπλάκησαν ή ήταν θύματα ρατσιστικής συμπεριφοράς. Επίσης, η πλειονότητα των περιστατικών ρατσιστικής συμπεριφοράς σημειώνεται σε Γυμνάσια, με τα αγόρια να έχουν υψηλότερη συμμετοχή τόσο ως εμπλεκόμενοι όσο και ως θύματα.
Όσον αφορά στην καταγραφή περιπτώσεων που αφορούν σεξουαλική βία, καταγράφηκαν 64 περιπτώσεις θυμάτων σεξουαλικής βίας και 39 περιπτώσεις εύλογης υποψίας θύματος σεξουαλικής βίας. Τα περιστατικά εντοπίζονται κυρίως σε Γυμνάσια και Λύκεια. Οι μαθήτριες αποτελούν το 75% των θυμάτων σεξουαλικής βίας και το 77% των περιπτώσεων εύλογης υποψίας θύματος σεξουαλικής βίας.
Όπως αναφέρεται στην έκθεση, έχει διαπιστωθεί πως αρκετά περιστατικά δεν εντοπίζονται έγκαιρα στο Δημοτικό Σχολείο με αποτέλεσμα τα παιδιά να μεταβαίνουν στο Γυμνάσιο με σημαντικές δυσκολίες. Επιπλέον, τα περιστατικά που εντοπίζονται έγκαιρα, από το Νηπιαγωγείο ή το Δημοτικό Σχολείο, φαίνεται να συνεχίζουν να παρουσιάζουν προβλήματα σε όλα τα χρόνια φοίτησης των παιδιών στα σχολεία.
Σημαντικό επίσης στοιχείο είναι οι παράγοντες σε σχέση με το σχολείο οι οποίοι πιθανό να οδηγήσουν σε παραβατικές συμπεριφορές. Στους σχολικούς παράγοντες ανάπτυξης παραβατικής συμπεριφοράς στα παιδιά, συμπεριλαμβάνονται οι κακές παιδαγωγικές πρακτικές, το κλίμα του σχολείου, το στυλ του/της εκπαιδευτικού κτλ. Αντίθετα, παρατηρήθηκε ότι εκεί που ο/η εκπαιδευτικός λειτούργησε ως μέντορας, τα αποτελέσματα ήταν μείωση της παραβατικής συμπεριφοράς και καλύτερα αποτελέσματα του παιδιού στη μαθησιακή διαδικασία.
Η χρήση των Μέσων Κοινωνικής Δικτύωσης και γενικότερα του διαδικτύου, φαίνεται να συμβάλλει στην ανάπτυξη παραβατικών συμπεριφορών, κυρίως μέσω της αναζήτησης κοινωνικής αποδοχής μέσω «likes» και «views».
Μέσα από την έκθεση, παρατίθενται σειρά εισηγήσεων όπως η ενίσχυση της συλλογής και ανάλυσης δεδομένων, προκειμένου να υποστηρίζεται συστηματικά η καταγραφή, η παρακολούθηση και η αξιολόγηση των περιστατικών, η ολιστική προσέγγιση στην εφαρμογή προληπτικών και παρεμβατικών προγραμμάτων, τα βιωματικά εργαστήρια για κατανόηση της σχολικής βίας, ενεργοποίηση παρατηρητών και ενδυνάμωση θυμάτων, η Πρόληψη και Έγκαιρη Παρέμβαση, οι συστηματικές συναντήσεις και συνεργασία σχολείου–γονέων για παιδιά με επαναλαμβανόμενη εμπλοκή και ομάδες υποστήριξης γονέων για τη διαχείριση συμπεριφορών στο σπίτι, η ενημέρωση όλων των εμπλεκομένων, η Ενιαία πολιτική εντοπισμού και μηχανισμός αναφοράς των περιστατικών φιλικός προς όλους τους εμπλεκόμενους (π.χ. γονείς/κηδεμόνες, εκπαιδευτικοί, μαθητές/μαθήτριες και λοιπά μέλη της σχολικής κοινότητας), η ενεργοποίηση μηχανισμών και ομάδων επαγγελματιών που να μπορούν να αξιολογήσουν τις ανάγκες των θυμάτων και θυτών.
Η Παγκύπρια έρευνα υποδεικνύει την ανάγκη διαμόρφωσης μίας ενιαίας πολιτικής για τον εντοπισμό περιστατικών και ενός αποτελεσματικού μηχανισμού αναφοράς.
Όπως αναφέρεται στην έκθεση, τα σχολεία κλήθηκαν για πρώτη φορά να καταγράφουν όλα τα περιστατικά ενδοσχολικής βίας κατά την τρέχουσα σχολική χρονιά. Ως εκ τούτου, τα καταγεγραμμένα δεδομένα δεν μπορούν να θεωρηθούν πλήρως αντιπροσωπευτικά του πραγματικού εύρους και της συχνότητας του φαινομένου, περιορίζοντας τη δυνατότητα γενίκευσης των συμπερασμάτων της παρούσας έκθεσης. Τα δεδομένα που παρουσιάζονται σε αυτήν αναδεικνύουν ότι η ενδοσχολική βία είναι ένα πολυδιάστατο και πολυσύνθετο φαινόμενο, το οποίο απαιτεί συστημική, πολυεπίπεδη και παιδαγωγική προσέγγιση για την ουσιαστική αντιμετώπισή του.
Σημειώνεται ότι τα αποτελέσματα και οι εισηγήσεις που καταγράφονται στην Ετήσια Έκθεση θα ληφθούν υπόψη από την Ομάδα Ασφαλούς Σχολείου, ώστε να σχεδιαστούν και να υλοποιηθούν σχετικές δράσεις στο πλαίσιο όχι μόνο της επόμενης σχολικής χρονιάς, αλλά και μακροπρόθεσμα με απώτερο στόχο την προώθηση ενός ασφαλούς, συμπεριληπτικού και υποστηρικτικού σχολικού περιβάλλοντος για όλους.
Στο επίκεντρο η στήριξη της σχολικής μονάδας, λέει η Πρόεδρος της ΟΑΣ στο ΚΥΠΕ
Σε δηλώσεις της στο ΚΥΠΕ και κληθείσα να σχολιάσει την ετήσια έκθεση, η Διευθύντρια του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου και Πρόεδρος της Ομάδας Ασφαλούς Σχολείου, Δρ Έλενα Χατζηκακού, είπε ότι για πρώτη φορά ετοιμάστηκε με δεδομένα που αφορούσαν την προηγούμενη σχολική χρονιά 2024-2025, γιατί ήταν τότε που ψηφίστηκε ο τροποποιητικός νόμος, άρα θα είναι μια επαναλαμβανόμενη διαδικασία, θα γίνεται κάθε χρόνο.
Απαντώντας σε σχετική ερώτηση, η κ. Χατζηκακού είπε ότι στην έκθεση υπάρχουν και ποσοτικά δεδομένα, υπάρχουν και ποιοτικά.
Το Υπουργείο, συνέχισε, ζητά και επιδιώκει να έχει τη συνεισφορά των σχολείων για την καταγραφή των περιστατικών βίας και παραβατικότητας, ακριβώς για να μπορεί να ανταποκριθεί στις ανάγκες που υπάρχουν.
«Άρα, θεωρούμε αυτή την καταγραφή που γίνεται ένα εργαλείο, ένα μηχανισμό ώστε το Υπουργείο Παιδείας να μπορεί να ανταποκρίνεται στις ανάγκες των σχολείων και είναι για αυτό το λόγο που τα σχολεία ενθαρρύνονται με ποικίλους τρόπους, όπως φαίνεται και στην έκθεση να δηλώνουν τα περιστατικά βίας και παραβατικότητας», πρόσθεσε.
Σημείωσε ότι τα δεδομένα αντικατοπτρίζουν την καταχώρηση που έγινε από τα σχολεία τα οποία ανταποκρίθηκαν.
«Οι αριθμοί όπως προκύπτουν αποτυπώνουν την κατάσταση που υπάρχει, με την έννοια ότι αυτά τα περιστατικά που αφορούν στη Μέση Εκπαίδευση, στο γυμνάσιο πιο αυξημένα, που είναι κάτι το οποίο έτσι διαπιστώνεται, επιβεβαιώνεται και από την καθημερινή πρακτική, άρα θεωρούμε ότι τα δεδομένα που προκύπτουν μόνο χρήσιμα μπορεί να είναι και έρχονται ακριβώς να τροφοδοτήσουν τις δράσεις του Υπουργείου προκειμένου να στηριχθούν οι σχολικές μονάδες, με αυτό το σκεπτικό», συμπλήρωσε.
Ερωτηθείσα αν σαν Ομάδα Ασφαλούς Σχολείου σχεδιάζουν οποιεσδήποτε δράσεις, η κ. Χατζηκακού είπε ότι το Υπουργείο Παιδείας, στη βάση και των αποτελεσμάτων, έχει προβεί σε συγκεκριμένες ενέργειες.
«Για πρώτη φορά λειτουργεί στο Υπουργείο ιστοσελίδα ειδικά για τα θέματα της βίας και της παραβατικότητας, όπου έχουμε συγκεντρώσει οριζόντια τις δράσεις που γίνονται από όλες τις διευθύνσεις και υπηρεσίες του Υπουργείου, προκειμένου ακριβώς να βοηθούμε τα σχολεία στο έργο που υλοποιούν, έχουμε ετοιμάσει οδηγούς όπου έχουμε συγκεντρώσει ανά βαθμίδα όλες τις στρατηγικές, τα πρωτόκολλα, τις οδηγίες, εγκυκλίους που έχουν να κάνουν με την βία στα σχολεία και έχουν σταλεί σε κάθε σχολείο, ώστε ακριβώς συγκεντρωμένα να έχουν τα σχολεία στη διάθεση τους αυτά τα εργαλεία για να μπορούν να χειρίζονται τα θέματα. Αυτό που έχουμε, επίσης, κάνει, με βάση και τα αποτελέσματα, επενδύσαμε στην πραγματοποίηση επιμορφώσεων, έχουν έτσι πραγματοποιηθεί μεγάλος αριθμός επιμορφωτικών δράσεων», συμπλήρωσε.
Ανέφερε, επίσης, ότι έχουν βάλει στο επίκεντρο τη στήριξη της σχολικής μονάδας, για αυτό το λόγο με βάση τη νέα νομοθεσία λειτουργούν επιτροπές στα σχολεία με συγκεκριμένη σύνθεση.
«Άρα, έχουμε μπει σε μια διαδικασία ενδυνάμωσης των μελών των επιτροπών με συγκεκριμένες επιμορφωτικές δράσεις, στοχευμένες. Έχουμε επικαιροποίηση το πρόγραμμα επιμόρφωσης υπεύθυνου τμήματος», πρόσθεσε.
Σε ερώτηση πότε αναμένεται η ετοιμασία της νέας ετήσιας έκθεσης, η κ. Χατζηκακού είπε ότι θα είναι έτοιμη με την έναρξη της επόμενης σχολικής χρονιάς.
«Γιατί ακριβώς, όπως θα είχατε δει και στην παρούσα έκθεση αντλούμε στοιχεία μέχρι το τέλος χρονιάς, άρα θα πρέπει να ολοκληρωθεί η σχολική χρονιά και στη συνέχεια υπάρχει διαδικασία έτσι ετοιμασίας του κειμένου, οριστικοποίησης του. Άρα, χρονικά μέχρι το Δεκέμβριο, λογικά του 2026», πρόσθεσε.
Η κ. Χατζηκακού επεσήμανε ότι τα φαινόμενα της βίας είναι πολυπαραγοντικά, απαιτείται η συνεργασία όλων και το Υπουργείο Παιδείας έτσι στοχευμένα κάνει ενέργειες και για στήριξη των παιδιών, αλλά και των εκπαιδευτικών, των διευθυντικών στελεχών.
«Φυσικά για μας, προτεραιότητα σημαντική είναι η συνεργασία του σχολείου μαζί με το σπίτι και για το σκοπό αυτό οι υπηρεσίες του Υπουργείου μας, κάνουν ενέργειες προς την κοινή πλέον κατεύθυνση, γιατί είναι σημαντικό να πούμε ότι στην ΟΑΣ υπάρχει εκπροσώπηση όλων των διευθύνσεων και υπηρεσιών του Υπουργείου. Άρα, είναι συλλογική προσπάθεια. Το Υπουργείο συλλογικά μέσα από τις δομές του προσπαθεί να ανταποκριθεί στο φαινόμενο που υπάρχει», κατέληξε.
Πηγή: ΚΥΠΕ
