Οι δασικές πυρκαγιές, ένα πρόβλημα που κάθε καλοκαίρι επανέρχεται με ανησυχητική ένταση στην Κύπρο, βρέθηκαν στο επίκεντρο μιας ιδιαίτερα ουσιαστικής και τεκμηριωμένης έρευνας από μαθητές του Γυμνασίου Έγκωμης, στο πλαίσιο του διεθνούς Προγράμματος «Νέοι Δημοσιογράφοι για το Περιβάλλον». Μέσα από μια δουλειά που συνδυάζει επιστημονική προσέγγιση και κοινωνική ευαισθησία, οι μαθητές επιχείρησαν να φωτίσουν τις πραγματικές διαστάσεις του φαινομένου και να αναδείξουν κρίσιμα κενά στην πρόληψη και την αντιμετώπισή του.
«Αρχικά, ασχοληθήκαμε με αυτό το θέμα, διότι είναι ένα ζήτημα που επικρατεί στην Κύπρο την τελευταία δεκαετία και είναι πάρα πολύ σημαντικό να τονίσουμε αυτό το πρόβλημα, ώστε να το γνωρίσει ο κόσμος και να καταφέρουμε με έναν τρόπο να δώσουμε ένα τέλος σε αυτό το πρόβλημα.»
Χριστόφορος Ασλανίδης, Μαθητής
Μεθοδικά και με αξιοποίηση σύγχρονων εργαλείων, ο Ορέστης Παπάς, ο Χριστόφορος Ασλανίδης και ο Στέφανος Σερδάρης, υπό τον συντονισμό του καθηγητή τους Ανδρέα Αριστείδη, προχώρησαν στη συλλογή και ανάλυση στατιστικών δεδομένων, δημιουργώντας παράλληλα θεματικούς χάρτες που αποτυπώνουν με σαφήνεια την εικόνα των πυρκαγιών στην Κύπρο. Η έρευνά τους εστιάζει τόσο στην έκταση και τη συχνότητα των πυρκαγιών όσο και στη γεωγραφική κατανομή των πυροσβεστικών σταθμών, αναδεικνύοντας ένα κρίσιμο ζήτημα επιχειρησιακής ετοιμότητας στην ύπαιθρο. Οι ίδιοι επισημαίνουν ότι υπάρχουν περιοχές με επαναλαμβανόμενα περιστατικά πυρκαγιών, χωρίς όμως την απαραίτητη εγγύτητα με σταθμούς άμεσης επέμβασης.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
«Εντοπίσαμε ότι οι πυροσβεστικοί σταθμοί δε βρίσκονται κοντά στα σημεία εκκινήσεως και στις καμένες εκτάσεις. Έτσι, παίρνει περισσότερη ώρα στα πυροσβεστικά οχήματα να φτάσουν στην πυρκαγιά και έτσι καίγεται περισσότερη και μεγαλύτερη έκταση.»
Στέφανος Σερδάρης, Μαθητής
Ιδιαίτερη μνεία γίνεται σε ένα από τα πιο τραγικά περιστατικά των τελευταίων ετών, την καταστροφική πυρκαγιά στον Αρακαπά τον Ιούλιο του 2021, που άφησε πίσω της ανθρώπινες απώλειες και τεράστιες περιβαλλοντικές καταστροφές.
«Βασικά, εδώ πέρα έχουμε την πιο μεγάλη σε έκταση πυρκαγιά, που είναι 40-45 χιλιόμετρα, από γεωργικές δραστηριότητες. Και όπως βλέπουμε στο χάρτη δεν υπάρχει κάπου κοντά δασικός σταθμός, άρα είναι πολύ πιο δύσκολο να φτάσουμε έγκαιρα στην πυρκαγιά πριν γίνουν επιπλέον ζημιές και περιβαλλοντικές και υλικές, καθώς και τραυματισμοί ή απώλειες ανθρώπων.»
Στέφανος Σερδάρης, Μαθητής
Ο πιο κοντινός πυροσβεστικός σταθμός σημειώνουν βρίσκεται στην πόλη της Λεμεσού 27 χιλιόμετρα μακριά από την κοινότητα.
«Επίσης, εδώ πέρα έχουμε πάλι μια πυρκαγιά, είναι η τρίτη πιο μεγάλη από δραστηριότητες σε κατοικίες. Πάλι είναι αρκετά μακριά η πυροσβεστική σταθμοί από εκεί πέρα, οπότε πάλι θα γίνουν επιπλέον ζημιές.»
Στέφανος Σερδάρης, Μαθητής
Ορισμένες περιοχές μάλιστα εμφανίζουν υψηλότερη συχνότητα πυρκαγιών.
«Παρατηρούμε ότι στην Πάφο υπάρχουν πάρα πολλές πυρκαγιές. Επίσης, έχουμε παρατηρήσει με βάση τα δεδομένα που έχουμε οι καταγεγραμμένες πυρκαγιές ανά έτος παραμένουν σταθερές, αλλά δυστυχώς είναι πάρα πολλές.»
Χριστόφορος Ασλανίδης, Μαθητής
Οι κύριες αιτίες πρόκλησης πυρκαγιών στην ύπαιθρο και τα ορεινά προβλημάτισαν τους μαθητές.
«Μέσα από την έρευνα που κάναμε, η ιδιαίτερη εντύπωση μου έκανε ότι μια κύρια αιτία έναρξής μιας πυρκαγιάς είναι από πυρομανείς. Αυτό μας έκανε να εκπλαγούμε, διότι δεν περιμένεις κάποιον να το κάνει επίτηδες αυτό το πράγμα. Και η πρώτη αιτία είναι οι γεωργικές δραστηριότητες.»
Χριστόφορος Ασλανίδης, Μαθητής
«Οι πυρκαγιές που έχουν γίνει, οι αιτίες τους είναι βασικά οι ανθρώπινες πράξεις, ειδικά οι γεωργικές δραστηριότητες και οι σκόπιμοι, δηλαδή οι άνθρωποι που δεν σκέφτονται το πόσο επικίνδυνες είναι οι πυρκαγιές. Και εμείς, η λύση που έχουμε δώσει, είναι ότι πρέπει να ευαισθητοποιηθεί το κοινό, οι άνθρωποι βασικά του πληθυσμού της Κύπρου.»
Ορέστης Παπάς, Μαθητής
Τα αποτελέσματα της έρευνας τους θα κοινοποιηθούν στη διεύθυνση της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας και του Τμήματος Δασών. Τονίζουν πάντως το πολύτιμο έργο των εργαζομένων σε δασικούς σταθμούς, στα παρατηρητήρια, των δασοπυροσβεστών και των πυροσβεστών που δίνουν κάθε χρόνο τεράστιες μάχες για κατάσβεση των πυρκαγιών.
«Θα πρέπει να μεταφερθούν ή να κτιστούν πυροσβεστικοί σταθμοί κοντά στα σημεία εκκινήσεως ή στις καμένες εκτάσεις όπου υπάρχουν περισσότερες πυρκαγιές ώστε να καίγεται λιγότερη έκταση και να υπάρχουν λιγότερες περιβαλλοντικές και υλικές ζημιές.»
Στέφανος Σερδάρης, Μαθητής
Η ενημέρωση του κοινού για την πρόληψη των πυρκαγιών, κυρίως κατά τις εξωτερικές εργασίες στην ύπαιθρο, πρέπει να αποτελεί προτεραιότητα για τους κρατικούς φορείς σημειώνουν οι μαθητές, οι οποίοι θα βάλουν το δικό τους λιθαράκι στην ενημέρωση.
«Θα πάρουμε μέρος σε διαγωνισμό αφίσας, όπου είναι με βάση αυτό το θέμα που είμαστε εδώ για να μιλήσουμε. Ένας τρόπος που θέλουμε να πληροφορήσουμε το κοινό είναι και εδώ που βρίσκουμε σε αυτή τη συνέντευξη. Και, επίσης, θα βρισκόμαστε σε ένα συνέδριο προς καθηγητές τον Ιούνιο.»
Ορέστης Παπάς, Μαθητής
Η αξιοποίηση της τεχνολογίας, των γεωγραφικών δεδομένων και των χαρτογραφικών εργαλείων μπορούν να συμβάλουν στον καλύτερο σχεδιασμό της πρόληψης και της αντιμετώπισης των πυρκαγιών.
«Και, επίσης, πρέπει να αυξηθούν οι ποινές, τις οποίες υπάρχουν ήδη, αλλά φαίνεται ότι από τις πυρκαγιές που έχουν συνέβη και από τις αιτίες τους, ότι δεν έχουν καταλάβει οι άνθρωποι ότι το πόσο σημαντικό θέμα είναι οι πυρκαγιές.»
Ορέστης Παπάς, Μαθητής
Η έρευνα των «Νέων Δημοσιογράφων» βασίστηκε κυρίως σε δεδομένα από την Ανοικτή Πύλη Δεδομένων της Κυπριακής Δημοκρατίας, ενώ σημαντική ήταν και η υποστήριξη που έλαβαν από το Κέντρο Έρευνας και Καινοτομίας ΚΟΙΟΣ, αποδεικνύοντας ότι όταν η γνώση συνδυάζεται με την πρωτοβουλία και τη σύγχρονη ματιά των μαθητών, μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στον δημόσιο διάλογο για ένα τόσο κρίσιμο ζήτημα.
Δείτε το ρεπορτάζ της Όλγας Κωνσταντίνου:
