Του Λούκα Λίγγη
- Δημοτικού Συμβούλου Δήμου Αγίας Νάπας
- Μέλους Εκτελεστικού Γραφείου ΝΕΔΗΣΥ
Το δημογραφικό εξελίσσεται σε ένα από τα σοβαρότερα ζητήματα που καλείται να αντιμετωπίσει σήμερα η Κυπριακή Δημοκρατία. Τα νεότερα στοιχεία της Eurostat επιβεβαιώνουν την ανησυχητική τάση, καθώς την τελευταία δεκαετία η γήρανση του πληθυσμού υπήρξε ιδιαίτερα έντονη. Συγκεκριμένα, μεταξύ 2015 και 2025, η διάμεση ηλικία στην Κύπρο αυξήθηκε κατά περίπου 4 έτη, από τα 37 στα 41 έτη, επίδοση που συγκαταλέγεται στις υψηλότερες στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Παράλληλα, οι πολίτες ηλικίας 65 ετών και άνω αντιστοιχούν πλέον σε σχεδόν έναν στους πέντε κατοίκους της χώρας. Την ίδια στιγμή, ο συνολικός δείκτης γονιμότητας παραμένει σημαντικά κάτω από το επίπεδο αναπλήρωσης των 2,1 παιδιών ανά γυναίκα, γεγονός που προμηνύει περαιτέρω επιδείνωση της δημογραφικής εικόνας τα επόμενα χρόνια.
Όλα τα πιο πάνω αποδεικνύουν ότι δεν μιλάμε πλέον για θεωρητική τάση, αλλά για μια αλληλουχία εξελίξεων που ήδη επηρεάζουν την οικονομική και κοινωνική σταθερότητα της χώρας. Η σταδιακή συρρίκνωση της παραγωγικής βάσης της οικονομίας δημιουργεί πιέσεις στην αγορά εργασίας, στην παραγωγικότητα, στις προοπτικές ανάπτυξης και στη βιωσιμότητα του Ταμείου Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Το δημογραφικό, όμως, δεν επηρεάζει μόνο οικονομικά ισοζύγια και στατιστικούς δείκτες. Σε βάθος χρόνου αγγίζει τη δημογραφική αντοχή του Ελληνισμού της Κύπρου, την πολιτισμική συνέχεια και την κοινωνική συνοχή της πατρίδας μας.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Μια κοινωνία που γερνά χωρίς να ανανεώνεται δημογραφικά κινδυνεύει να χάσει σταδιακά τη δυναμική της, την πολιτισμική της συνέχεια και την κοινωνική της συνοχή. Γι’ αυτό το δημογραφικό δεν είναι απλώς ένα κοινωνικοοικονομικό ζήτημα, είναι ζήτημα εθνικής επιβίωσης. Αν θέλουμε μια Κύπρο βιώσιμη και ισχυρή, η στήριξη των νέων οικογενειών δεν μπορεί να παραμένει ευχολόγιο, αλλά πρέπει να μετατραπεί σε ξεκάθαρη πολιτική επιλογή και κορυφαία προτεραιότητα.
Μιλώντας καθημερινά με νέους και νέες από κάθε γωνιά της Κύπρου, διαπιστώνω ότι σε πολλές περιπτώσεις η απόφαση για δημιουργία οικογένειας δεν αναβάλλεται από έλλειψη θέλησης, αλλά από την ανασφάλεια της καθημερινότητας. Το αυξημένο κόστος στέγασης ακόμη και για ενοικίαση ενός μικρού διαμερίσματος, οι μισθοί των 1000 έως 1500 ευρώ που δεν συμβαδίζουν με το υψηλό κόστος ζωής και η έλλειψη προσιτής παιδικής φροντίδας δημιουργούν ένα ασφυκτικό πλαίσιο για τα νέα ζευγάρια. Πολλοί νέοι αναγκάζονται να επιλέξουν ανάμεσα στην επαγγελματική τους πορεία και στη δημιουργία οικογένειας, με αποτέλεσμα η απόφαση για παιδί να μοιάζει με ρίσκο αντί με φυσική εξέλιξη της ζωής.
Η Κύπρος χρειάζεται Εθνικό Σχέδιο Δημογραφικής Ανασυγκρότησης με συγκεκριμένους στόχους, χρονοδιαγράμματα και ετήσια αξιολόγηση. Δεν αρκούν αποσπασματικά επιδόματα ή προεκλογικές εξαγγελίες. Απαιτείται μόνιμη και συνεκτική πολιτική που να συνδέει τη δημιουργία οικογένειας με τη στέγαση, τη φορολογία, την εργασία, την παιδική φροντίδα και τη στήριξη της μητρότητας και της πατρότητας.
Παραδείγματα υπάρχουν. Στη Γερμανία, το επίδομα Kindergeld, το οποίο ανέρχεται περίπου στα 250 ευρώ μηνιαίως ανά παιδί μέχρι τα 18 του έτη, προσφέρει ουσιαστική στήριξη στο κόστος ανατροφής. Στην Ουγγαρία εφαρμόζονται ισχυρά φορολογικά κίνητρα, όπως πλήρης απαλλαγή από φόρο εισοδήματος για μητέρες με τέσσερα ή περισσότερα παιδιά, αλλά και σημαντικές ελαφρύνσεις για οικογένειες με δύο ή τρία παιδιά, σε συνδυασμό με επιδοτούμενα στεγαστικά δάνεια και διαγραφή μέρους τους με τη γέννηση παιδιών. Η Σουηδία παρέχει 480 ημέρες πληρωμένης γονικής άδειας, με μεγάλο μέρος της να καλύπτει έως και στο 80% του μισθού, ενώ στη Γαλλία η εκτεταμένη δημόσια παιδική φροντίδα και οι επιδοτήσεις μειώνουν σχεδόν στο μηδέν το καθαρό κόστος για τους γονείς.
Το δημογραφικό δεν είναι ένα ακόμη θέμα πολιτικής αντιπαράθεσης. Είναι ζήτημα κοινωνικής συνοχής και μακροπρόθεσμης επιβίωσης. Αν πραγματικά θέλουμε η Κύπρος να έχει μέλλον, οφείλουμε να στηρίξουμε έμπρακτα τους ανθρώπους που θέλουν να δημιουργήσουν οικογένεια. Όχι με συμβολικές κινήσεις, αλλά με ολοκληρωμένες πολιτικές που θα ενισχύουν τη δημογραφική ανθεκτικότητα και θα διασφαλίζουν τη συνέχεια του ελληνισμού της Κύπρου σε μια ημικατεχόμενη πατρίδα που αντιμετωπίζει πολλαπλές προκλήσεις και αυξημένες μεταναστευτικές πιέσεις.
