«Σοβαρή ανησυχία» εκφράζει ο Γενικός Ελεγκτής Ανδρέας Παπακωνσταντίνου στην έκθεσή του για την εγκατάσταση κλιματιστικών στα δημόσια σχολεία, η οποία δημοσιεύτηκε την Τρίτη, κάνοντας αναφορά σε σοβαρούς κίνδυνους για τη Δημόσια Υγεία και σε παράκαμψη των προβλεπόμενων σταδίων υλοποίησης, εις γνώση του Υπουργείου Παιδείας.
Σε τέσσερα από τα πέντε σχολεία που επισκέφθηκε η Ελεγκτική Υπηρεσία στις 24 Σεπτεμβρίου 2026, τα οποία περιλαμβάνονταν μεταξύ των σχολείων όπου το ΥΠΑΝ δηλώνει ότι οι εργασίες εγκατάστασης έχουν ολοκληρωθεί, εκκρεμούν βασικές εργασίες, αναφέρει.
«Εντοπίσαμε κλιματιστικά εγκατεστημένα σχεδόν δύο χρόνια αλλά μη συνδεδεμένα, άλλα που λειτουργούσαν εκ περιτροπής για αποφυγή υπερφόρτωσης, πρόχειρες ηλεκτρολογικές συνδέσεις και ηλεκτρικό πίνακα με αφαιρεμένη διάταξη ασφαλείας», αναφέρει ο κ. Παπακωνσταντίνου. «Μας αναφέρθηκε, επίσης, περίπτωση όπου διακόπτης προστασίας έπεσε και επαναφέρθηκε επτά φορές την ίδια ημέρα», προσθέτει.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Η εικόνα αυτή, σημειώνει, «αναμφιβόλως προκύπτει λόγω της παράκαμψης των προβλεπόμενων σταδίων υλοποίησης, εις γνώση μάλιστα του ΥΠΑΝ», προσθέτοντας ότι, κλιματιστικά τέθηκαν σε λειτουργία χωρίς να έχει προηγηθεί ο έλεγχος και η πιστοποίηση της ηλεκτρικής εγκατάστασης καθώς και η τελική επιθεώρηση και έγκριση.
«Η πρακτική αυτή εγκυμονεί κινδύνους πρόκλησης σοβαρών ατυχημάτων, θέτοντας σε κίνδυνο την υγεία και ασφάλεια παιδιών και εκπαιδευτικών. Η λειτουργία τέτοιων κλιματιστικών, κατά την άποψη μας, πρέπει να τερματιστεί άμεσα μέχρι την ολοκλήρωση της προβλεπόμενης διαδικασίας», αναφέρει.
Σχετικά με την υλοποίηση του έργου (2023-2026), ο κ. Παπακωνσταντίνου αναφέρει ακόμη ότι, «το ΥΠΑΝ ήταν απών στη μεγαλύτερη διάρκεια του Έργου, αφού επέλεξε να αναθέσει στις Σχολικές Εφορείες να διαχειριστούν μόνες ένα έργο για το οποίο δεν διέθεταν την απαιτούμενη τεχνογνωσία», και ότι το Υπουργείο ορίστηκε ως κεντρικός συντονιστής μόλις στην τρίτη φάση. «Ο κατακερματισμός, η ανεπαρκής έρευνα αγοράς και τα περιοριστικά κριτήρια συμμετοχής περιόρισαν τον ανταγωνισμό, με συνέπειες στο χρόνο υλοποίησης και πιθανώς στις τιμές», αναφέρει.
Επισημαίνει δε, την ανάγκη για διαφάνεια. Σύμφωνα με τον κ. Παπακωνσταντίνου, το ΥΠΑΝ, με την πληροφόρηση που παρείχε στην Ελεγκτική Υπηρεσία κατά την περίοδο του ελέγχου «δεν έδινε σαφή εικόνα για το αντικείμενο του Έργου (αριθμό σχολείων) και το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης», και ότι, αναλυτική κατάσταση με όλα τα σχολεία δόθηκε στην Υπηρεσία μόνο μετά την ολοκλήρωση του ελέγχου «και όπως αποδείχθηκε, με σοβαρά λάθη». Συναφές είναι και το γεγονός ότι η συγκεκριμένη κατάσταση δεν έχει δημοσιοποιηθεί από το ΥΠΑΝ, ώστε μαθητές, γονείς και εκπαιδευτικοί να γνωρίζουν τι πραγματικά ισχύει για κάθε σχολείο, σημειώνει, αναφέροντας ότι η δημοσιοποίησή της θα επέτρεπε παράλληλα να εντοπίζονται εύκολα τυχόν ανακρίβειες στην πληροφόρηση για την πρόοδο του Έργου.
Σημειώνοντας ότι ένα δύσκολο έργο «αναπόφευκτα θα συναντήσει προβλήματα», αναφέρει ότι αυτό που απαιτείται είναι σωστός σχεδιασμός, ουσιαστικός συντονισμός και διαφάνεια, τονίζοντας ότι το ΥΠΑΝ «θα πρέπει άμεσα να λάβει διορθωτικά μέτρα».
Όπως αναφέρεται την έκθεση, το Έργο αφορούσε αρχικά την εφαρμογή κλιματιστικών σε 209 σχολεία και η υλοποίηση θα γινόταν σε τρεις φάσεις.
Το Έργο, σημειώνεται, ανατέθηκε από το ΥΠΑΝ στις μητροπολιτικές σχολικές εφορείες, οι οποίες ανέλαβαν την υλοποίηση, αλλά ότι δεν φαίνεται ότι θα ολοκληρωθεί εντός των αρχικών χρονοδιαγραμμάτων, εντός του 2026, αφού αντιμετώπισε διάφορες δυσκολίες. Σημειώνεται ότι πρόσφατα ανακοινώθηκε ότι το έργο θα ολοκληρωθεί τέλη του 2028 με την εγκατάσταση κλιματιστικών σε όλα τα σχολεία.
Όπως αναφέρεται στην έκθεση, μέχρι τον Ιούλιο 2026 (σημείο που ολοκληρώθηκε ο έλεγχος της ΕΥ) οι εργασίες είχαν ολοκληρωθεί σε 81 από τις 219 περιπτώσεις – παρόλο που το έργο αφορά 209 σχολεία, προκύπτουν 219 περιπτώσεις αφού οι εργασίες σε 10 από αυτά τα σχολεία θα υλοποιηθούν σε δύο φάσεις – δημόσιων σχολείων που έχουν ενταχθεί στο υπό αναφορά Έργο (ποσοστό 37%), σε 79 εκκρεμούσαν οι ηλεκτρολογικές εργασίες, σε 52 ήταν σε εξέλιξη η εγκατάσταση των κλιματιστικών, έξι ήταν σε αναμονή ελέγχου από την ΑΗΚ, ενώ σε ένα σχολείο δεν είχαν αρχίσει οι εργασίες.
Στο Έργο, σημειώνεται, εγκαταστάθηκαν ή προγραμματίζεται να εγκατασταθούν συνολικά 5.165 κλιματιστικά, από τα οποία 1.278 αφορούν τη Φάση Α, 2.123 τη Φάση Β και 1.764 τη Φάση Γ, ενώ, με βάση τα στοιχεία τα οποία δόθηκαν στην Υπηρεσία από τις Σχολικές Εφορείες, μέχρι τον Ιούλιο 2026 το τρέχον κόστος του Έργου ανερχόταν σε €9.819.430 πλέον ΦΠΑ.
«Παρόλο ότι από τα στοιχεία τα οποία έχουμε λάβει διαπιστώνεται υπέρβαση της εκτιμώμενης δαπάνης σε αρκετούς διαγωνισμούς, σε υψηλά μάλιστα ποσοστά σε αρκετές περιπτώσεις, δεν μπορεί η υπέρβαση αυτή να ποσοτικοποιηθεί, λόγω της διαφορετικής μορφής, περιεχόμενο και ημερομηνία αναφοράς των στοιχείων που μας έχουν δοθεί από τις Σχολικές Εφορείες», αναφέρεται.
Σημειώνεται ακόμη ότι η συγκέντρωση του συνόλου των κλιματιστικών σε δύο κατασκευαστές καταδεικνύει την ανάγκη εξέτασης των παραγόντων που οδήγησαν στο συγκεκριμένο αποτέλεσμα, χωρίς αυτό να συνιστά κατ’ ανάγκη από μόνο του περιορισμό του ανταγωνισμού.
Σημειώνεται επίσης ότι η πρόοδος υλοποίησης του Έργου παρουσιάζει σημαντικές διαφορές μεταξύ των Σχολικών Εφορειών, με το υψηλότερο ποσοστό ολοκλήρωσης να καταγράφεται στη Σχολική Εφ Λάρνακας, όπου οι εργασίες έχουν ολοκληρωθεί σε 19 από τα 22 σχολεία (86%). Ακολουθεί η ΣχΕφ Παραλιμνίου-Δερύνειας με 12 από τα 28 σχολεία (43%), η ΣχΕφ Λεμεσού με 23 από τα 57 σχολεία (40%), η ΣχΕφ Πάφου με 9 από τα 23 σχολεία (39%) και τέλος η ΣχΕφ Λευκωσίας με 18 από τα 89 σχολεία (20%).
Αναφέρεται ότι τα ποσοστά από μόνα τους δεν αποτυπώνουν τη συνολική προσπάθεια της κάθε σχολικής εφορείας αφού με βάση τις τρεις φάσεις, επιλέχθηκε διαφορετικός αριθμός σχολείων. Η Έκθεση κάνει αναφορά σε σοβαρούς κινδύνους από παράκαμψη της νόμιμης διαδικασίας.
«Ανεξαρτήτως της σημασίας του έργου καθώς και των τυχόν πιέσεων που ενδεχομένως να ασκούνται στο ΥΠΑΝ για την ταχεία υλοποίηση του έργου, σε καμία περίπτωση δεν δικαιολογείται, εις γνώση μάλιστα του Υπουργείου, να λειτουργούν κλιματιστικά σε σχολεία χωρίς πρώτα να υπάρχει το Πιστοποιητικό Καταλληλότητας Ηλεκτρικής Εγκατάστασης και χωρίς να έχει ολοκληρωθεί η προβλεπόμενη διαδικασία τελικού ελέγχου», αναφέρεται.
Η Έκθεση αναφέρει ότι, από επιτόπιο έλεγχο της Υπηρεσίας στις 24/9/2026 σε συγκεκριμένα σχολεία, τα οποία περιλαμβάνονται στη λίστα του Υπουργείου με την ένδειξη ότι οι εργασίες ολοκληρώθηκαν, εντόπισαν «σοβαρές παραβάσεις» της προβλεπόμενης – νόμιμης διαδικασίας.
Από τα πέντε σχολεία, στα τέσσερα εκκρεμούσαν βασικές εργασίες. Πιο συγκεκριμένα, αναφέρεται, εντοπίστηκαν κλιματιστικά να είναι τοποθετημένα για σχεδόν 2 χρόνια (λήγει η εγγύηση) αλλά να μην είναι συνδεδεμένα, κλιματιστικά λειτουργούσαν εκ περιτροπής ώστε να αποφεύγεται υπερφόρτωση, πρόχειρες ηλεκτρολογικές συνδέσεις εκτεθειμένες σε κοινή θέα, ηλεκτρικός πίνακας με αφαιρεμένη τη διάταξη ασφαλείας (μανδάλωση) της θύρας, με αποτέλεσμα να είναι δυνατή η πρόσβαση στον πίνακα χωρίς την προηγούμενη απομόνωση της ηλεκτρικής παροχής. Αναφέρθηκε δε στους λειτουργούς της ΕΥ περίπτωση κατά την οποία διακόπτης προστασίας ηλεκτρικού πίνακα έπεσε και επαναφέρθηκε επτά φορές εντός της ίδιας ημέρας.
Σημειώνοντας ότι, τα πιο πάνω ευρήματα αφορούν τις σχολικές μονάδες που επισκέφθηκε η ΕΥ και δεν μπορούν να θεωρηθούν αντιπροσωπευτικά του συνόλου, αναφέρεται ότι ωστόσο, «η φύση και η σοβαρότητά τους καθιστούν, κατά την άποψη μας, αναγκαία την άμεση λήψη μέτρων».
Σχετικά με τα προβλήματα υλοποίησης του Έργου, αναφέρεται μεταξύ άλλων, ότι, στους διαγωνισμούς εγκαταστατών κλιματιστικών και στους διαγωνισμούς ηλεκτρολόγων παρατηρήθηκε περιορισμένος ανταγωνισμός, υπερβάσεις των εκτιμώμενων αξιών και μη ενιαία εφαρμογή των διαδικασιών ανάθεσης από τις ΣχΕφ. «Τα στοιχεία υποδεικνύουν ότι οι ιδιαίτερα υψηλές τεχνικές και επαγγελματικές απαιτήσεις που είχαν καθοριστεί από το ΥΠΑΝ ως προϋποθέσεις συμμετοχής», κυρίως στα έγγραφα του Δυναμικού Συστήματος Αγορών Ηλεκτρολόγων, συνέβαλαν στον περιορισμένο αριθμό συμμετεχόντων και προσφορών, σημειώνει η ΕΥ.
«Η προετοιμασία και η έρευνα αγοράς που προηγήθηκαν δεν διασφάλισαν επαρκή συμμετοχή οικονομικών φορέων. Τα κριτήρια που τέθηκαν ήταν ιδιαίτερα υψηλά χωρίς αυτά να είναι αναλογικά των απαιτήσεων του Έργου», προσθέτει. Σημειώνεται ότι, κατά τη διάρκεια του ελέγχου το ΥΠΑΝ και το Γενικό Λογιστήριο της Δημοκρατίας προχώρησαν σε διορθωτικές ενέργειες, περιλαμβανομένης της δημιουργίας νέου ΔΣΑ για ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις μέχρι 150 kVA καθώς και της επανεξέτασης ορισμένων κριτηρίων συμμετοχής, ώστε να δοθεί η δυνατότητα αυξημένης συμμετοχής.
Σημειώνεται επίσης ότι, σε επιστολή που απέστειλε το ΥΠΑΝ στην ΕΥ τον Οκτώβριο 2025, σχετικά με τον αριθμό κλιματιστικών που χρειάζονταν να εγκατασταθούν, δεν αναφέρεται ο αναλυτικός προϋπολογισμός του Έργου ανά φάση υλοποίησης ή/και ανά ΣχΕφ ή/και ανά είδος δαπάνης.
Στις συστάσεις της η Υπηρεσία σημειώνει ότι το ΥΠΑΝ θα πρέπει να καταρτίσει αναλυτικό προϋπολογισμό του Έργου ανά είδος δαπάνης ή/και ανά φάση ή/και ανά επαρχία ή/και ανά ΣχΕφ, έστω και για τα εναπομείναντα στάδια/φάσεις του, αλλά και σε περίπτωση υλοποίησης επόμενου παρόμοιου έργου για τα εναπομείναντα δημόσια σχολεία στα οποία απαιτείται εγκατάσταση κλιματιστικών.
Συστήνει επίσης όπως το ΥΠΑΝ, προχωρήσει άμεσα σε έλεγχο όλων των σχολείων στα οποία εγκαταστάθηκαν ή βρίσκεται σε εξέλιξη εγκατάσταση κλιματιστικών, με σκοπό να διαπιστωθούν οι όποιες αποκλίσεις σε θέματα ασφάλειας και να ληφθούν άμεσα μέτρα τα οποία θα διασφαλίσουν την ασφάλεια των μαθητών, καθηγητών, προσωπικού και εγκαταστάσεων των σχολείων. Επίσης, να επικαιροποιήσει και να δημοσιοποιήσει την αναλυτική κατάσταση προόδου του έργου, έτσι ώστε να αντικατοπτρίζει την πραγματική εικόνα της όλης κατάστασης.
Συστήνει επίσης όπως το ΥΠΑΝ λάβει μέτρα επίσπευσης των διαδικασιών υλοποίησης του έργου στη βάση των μέχρι σήμερα εμπειριών του και των σχετικών εισηγήσεων της παρούσας Έκθεσης, έτσι ώστε να επιτευχθεί κατά το δυνατόν η ολοκλήρωση του Έργου εντός των καθορισμένων χρονοδιαγραμμάτων.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Άστατος ο καιρός, με βροχές, καταιγίδες και πτώση της θερμοκρασίας | AlphaNews
Πηγή: ΚΥΠΕ
