Έξι χρόνια μετά την προηγούμενη έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας για τις λατομικές και μεταλλευτικές αναπτύξεις, σε ειδική έκθεσή της Ελεγκτική εξετάζει τον βαθμό υλοποίησης των σχετικών συστάσεων, καθώς και τη συμμόρφωση με το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο, για να διαπιστώσει ότι παρά τη χρονική απόσταση έξι ετών, βασικές αδυναμίες εξακολουθούν να παραμένουν.
Όπως καταγράφεται, διαπιστώθηκαν σημαντικές καθυστερήσεις στις διαδικασίες αδειοδότησης, καθώς από 29 αιτήσεις για ανάπτυξη λατομείου που υποβλήθηκαν την περίοδο 2020–2023, ολοκληρώθηκε η εξέταση μόνο 14 ενώ οι άλλες 15 παραμένουν σε εκκρεμότητα.
Παράλληλα, καταγράφηκαν κενά στην εφαρμογή του ευρωπαϊκού και εθνικού πλαισίου, καθυστερήσεις στην προώθηση στρατηγικών πολιτικών και σοβαρά ζητήματα περιβαλλοντικής προστασίας, ιδιαίτερα σε σχέση με την προτεινόμενη νέα Λατομική Ζώνη στην Ανδρολίκου.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Η Έκθεση επισημαίνει επίσης αδυναμίες στη διαχείριση εγγυήσεων και στην είσπραξη λατομικών δικαιωμάτων. Η Ελεγκτική Υπηρεσία υπογραμμίζει ότι η αξιοποίηση των φυσικών πόρων πρέπει να συμβαδίζει με τη νομιμότητα, τη διαφάνεια και την αυστηρή προστασία του περιβάλλοντος και της βιοποικιλότητας.
Παράλληλα, διερευνήθηκαν συγκεκριμένες καταγγελίες που υποβλήθηκαν στην Υπηρεσία μας και αφορούσαν τη διαχείριση λατομικών δραστηριοτήτων και τις διαδικασίες ελέγχου που εφαρμόζουν οι αρμόδιες αρχές.
Συνοπτικά σημειώνονται τα εξής:
- Kαθυστερήσεις στις διαδικασίες αδειοδότησης: Υποβλήθηκαν 29 αιτήσεις παραχώρησης πολεοδομικής άδειας για ανάπτυξη λατομείου κατά την περίοδο 2020- 2023 και ολοκληρώθηκε η διαδικασία εξέτασης μόνο για 14.
- Κενά στην εφαρμογή ευρωπαϊκού και εθνικού πλαισίου: Η Κυπριακή Δημοκρατία δεν έχει ακόμη θεσπίσει κανόνες επιβολής κυρώσεων για παραβάσεις του Ευρωπαϊκού Κανονισμού για τις Κρίσιμες Πρώτες Ύλες.
- Καθυστέρηση στην προώθηση στρατηγικών πολιτικών: Παρά το γεγονός ότι η Στρατηγική Μελέτη ετοιμάστηκε τον Ιούνιο του 2022, δεν έχει ακόμη αξιολογηθεί, λόγω διαφωνιών μεταξύ
εμπλεκόμενων Τμημάτων, και παραμένει σε επίπεδο υπηρεσιακής πρότασης με κίνδυνο
να καταστεί ετεροχρονισμένη. - Δημιουργία Νέας Λατομικής Ζώνης (ΛΖ) στην Κοινότητα Ανδρολίκου: Η πλήρης συμμόρφωση με τους δεσμευτικούς όρους της Έκθεσης ΕΟΑ του Τοπικού Σχεδίου Ακάμα δεν έχει επιτευχθεί, ενώ η επέκταση του λατομείου έχει ήδη επηρεάσει αρνητικά προστατευόμενα είδη όπως η αιγυπτιακή
φρουτονυχτερίδα. - Καθυστερήσεις και κενά στη διαχείριση των λατομείων: Mη τεκμηριωμένος υπολογισμός εγγυήσεων και καθυστερημένη υποβολή ετήσιων εκθέσεων χωρίς επιβολή κυρώσεων.
Παρά τις πιο πάνω διαπιστώσεις, καταγράφονται και θετικές εξελίξεις σε επιμέρους θέματα όπου οι αρμόδιες υπηρεσίες προχώρησαν στην υιοθέτηση ορισμένων από τις συστάσεις της Υπηρεσίας μας, βελτιώνοντας συγκεκριμένες διοικητικές πρακτικές και διαδικασίες ελέγχου.
Η Ελεγκτική Υπηρεσία υπογραμμίζει ότι η εκμετάλλευση των φυσικών πόρων πρέπει να
συνδυάζεται με αυστηρή περιβαλλοντική προστασία και πλήρη συμμόρφωση με την
ευρωπαϊκή και εθνική νομοθεσία.Η ορθολογική και αειφόρος διαχείριση του ορυκτού πλούτου
της Κυπριακής Δημοκρατίας είναι θεμελιώδης για την οικονομική ανάπτυξη, την προστασία του
περιβάλλοντος και τη διατήρηση της βιοποικιλότητας.
