Η Παγκόσμια Ημέρα Υγροτόπων, που τιμάται κάθε χρόνο στις 2 Φεβρουαρίου, αποτελεί μια σημαντική ευκαιρία να αναγνωριστεί ο καθοριστικός ρόλος που διαδραματίζουν οι υγρότοποι στη διατήρηση της βιοποικιλότητας και, ιδιαίτερα, των πουλιών. Οι υγρότοποι συγκαταλέγονται στα πιο παραγωγικά οικοσυστήματα του πλανήτη, καθώς προσφέρουν τροφή, νερό, καταφύγιο και χώρους αναπαραγωγής σε χιλιάδες είδη οργανισμών.

Για τα πουλιά, οι υγρότοποι είναι απολύτως απαραίτητοι. Σε παγκόσμιο επίπεδο, εκατοντάδες είδη πτηνών εξαρτώνται άμεσα από τα υγροτοπικά οικοσυστήματα, είτε για την αναπαραγωγή τους είτε ως σταθμούς ξεκούρασης και ανεφοδιασμού κατά τη μετανάστευση. Ιδιαίτερα τα μεταναστευτικά πουλιά δεν μπορούν να ολοκληρώσουν τα μακρινά τους ταξίδια χωρίς την ύπαρξη ασφαλών και λειτουργικών υγροτόπων.

Υγρότοποι στην Κύπρο

Η Κύπρος κατέχει έναν εξαιρετικά σημαντικό ρόλο σε αυτό το παγκόσμιο δίκτυο μετανάστευσης. Βρίσκεται σε στρατηγικό σημείο στο ανατολικό μεταναστευτικό πέρασμα μεταξύ Αφρικής, Ευρώπης και Ασίας, γεγονός που την καθιστά έναν από τους πιο κρίσιμους σταθμούς για τα πουλιά στην Ανατολική Μεσόγειο. Μέχρι σήμερα έχουν καταγραφεί στο νησί πάνω από 400 είδη πουλιών, εκ των οποίων η πλειονότητα είναι μεταναστευτικά ή διαχειμάζοντα, ενώ μεγάλο ποσοστό αυτών εξαρτάται άμεσα ή έμμεσα από τους υγρότοπους.

Οι υγρότοποι της Κύπρου, όπως οι Αλυκές Λάρνακας, η Αλυκή Ακρωτηρίου, η Λίμνη Παραλιμνίου, η Λίμνη Ορόκλινης, τα εποχικά έλη, τα φράγματα και τα ποτάμια, φιλοξενούν κάθε χρόνο δεκάδες χιλιάδες πουλιά. Είδη όπως τα φλαμίνγκο, οι αγριόπαπιες, οι ερωδιοί, οι χαλκόκοτες, τα παρυδάτια πουλιά, αλλά και σπάνια αρπακτικά, βασίζονται σε αυτά τα οικοσυστήματα για τροφή και ανάπαυση. Για ορισμένα είδη, οι υγρότοποι της Κύπρου αποτελούν έναν από τους ελάχιστους διαθέσιμους σταθμούς σε ολόκληρη τη μεταναστευτική τους διαδρομή.

Η συμβολή του έργου Πανδώτειρα

Αναγνωρίζοντας αυτή τη σημασία, το έργο Πανδώτειρα υλοποιεί στοχευμένες δράσεις για την προστασία και αποκατάσταση των υγροτόπων, στο πλαίσιο της ενίσχυσης του δικτύου Natura 2000 στην Κύπρο. Η ομάδα μας μελετά τις  οικολογικές απαιτήσεις ειδών πτηνών που εξαρτώνται άμεσα από υγροτοπικά οικοσυστήματα, όπως οι αλυκές και οι λίμνες, ώστε να εντοπιστούν οι κρίσιμες ανάγκες τους σε τροφή, νερό και χώρους φωλιάσματος. Παράλληλα, καταγράφουμε και αξιολογούμε τους υγρότοπους και εκπονούμε Σχέδια Δράσης που καθοδηγούν τη μακροπρόθεσμη διαχείρισή τους.

Οι γνώσεις αυτές μεταφράζονται σε πρακτικά μέτρα διατήρησης, που περιλαμβάνουν την εφαρμογή συγκεκριμένων παρεμβάσεων σε υγροτόπους όπως οι Αλυκές Λάρνακας και η Λίμνη Παραλιμνίου, με στόχο τη βελτίωση της κατάστασης των ενδιαιτημάτων και τη στήριξη των πληθυσμών των πουλιών. Παράλληλα, η δράση μας συμβάλλει στη δημιουργία ενός μόνιμου συστήματος παρακολούθησης ειδών και οικοτόπων, επιτρέποντας την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των μέτρων και την έγκαιρη αντιμετώπιση νέων απειλών.

Η σημασία της Κύπρου δεν περιορίζεται μόνο στον αριθμό των ειδών που φιλοξενεί, αλλά και στο γεγονός ότι λειτουργεί ως μια πραγματική «γέφυρα ζωής» ανάμεσα σε 3 ηπείρους. Η απώλεια ή η υποβάθμιση των υγροτόπων του νησιού θα είχε επιπτώσεις όχι μόνο σε τοπικό, αλλά και σε διεθνές επίπεδο, επηρεάζοντας πληθυσμούς πουλιών σε πολλές χώρες.

Παρά την ανεκτίμητη αξία τους, οι υγρότοποι της Κύπρου αντιμετωπίζουν σοβαρές απειλές, όπως η ρύπανση, η κλιματική αλλαγή, η μείωση των υδάτινων πόρων και η ανεξέλεγκτη ανάπτυξη. Η προστασία και η σωστή διαχείρισή τους είναι ζωτικής σημασίας, όχι μόνο για τα πουλιά αλλά και για τον άνθρωπο, καθώς οι υγρότοποι συμβάλλουν στη ρύθμιση του νερού, στον περιορισμό των πλημμυρών και στη διατήρηση της οικολογικής ισορροπίας.

Η Παγκόσμια Ημέρα Υγροτόπων μας υπενθυμίζει ότι η Κύπρος έχει ιδιαίτερη ευθύνη, αλλά και μια μοναδική ευκαιρία, να προστατεύσει αυτά τα πολύτιμα οικοσυστήματα. Μέσα από έργα όπως τοΠανδώτειρα, τίθενται τα θεμέλια ώστε οι υγρότοποι να συνεχίσουν να στηρίζουν τη ζωή των πουλιών και τη φυσική κληρονομιά της Ανατολικής Μεσογείου για τις επόμενες γενιές.

Μάθε περισσότερα για το έργο Πανδώτειρα εδώ.

Συγγραφή: Χάρης Χατζηστυλλής (Υπηρεσία Θήρας και Πανίδας)

Συμβολή: Δρ. Νικόλαος Κασίνης (Υπηρεσία Θήρας και Πανίδας)