Σοβαρές αδυναμίες στη διαδικασία χορήγησης πολεοδομικών αδειών κατά παρέκκλιση, περιπτώσεις νομιμοποίησης αυθαίρετων αναπτύξεων, ανατροπές αρνητικών εισηγήσεων και καθυστερήσεις που ξεπερνούν ακόμη και τη δεκαετία καταγράφει η Ελεγκτική Υπηρεσία.
Σύμφωνα με την έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας, η δυνατότητα χορήγησης πολεοδομικής άδειας κατά παρέκκλιση θεσπίστηκε ως μηχανισμός για έκτακτες περιπτώσεις. Σημειώνει ότι, δεν θεσπίστηκε για να λειτουργεί ως δεύτερο, παράλληλο πολεοδομικό
σύστημα, ούτε ως οδός παράκαμψης των Σχεδίων Ανάπτυξης. «Τα ευρήματα της παρούσας Έκθεσης, όμως, δημιουργούν εύλογη ανησυχία ότι, σταδιακά, η εξαίρεση κινδυνεύει να μετατραπεί σε κανόνα».
Εξαίρεση που γίνεται κανόνας
«Κάθε παρέκκλιση δεν εξαντλεί τις συνέπειές της στο συγκεκριμένο τεμάχιο. Δημιουργεί δεδομένα, προσδοκίες και, συχνά, προηγούμενο για την επόμενη αίτηση. Μία μεμονωμένη κατοικία εκτός ορίων ανάπτυξης μπορεί να αποτελέσει επιχείρημα για δεύτερη και τρίτη, μέχρις ότου ο σχεδιασμός που το κράτος θέσπισε να ανατρέπεται, όχι με θεσμική αναθεώρηση, αλλά με τη συσσώρευση εξαιρέσεων».
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Μετατροπή σε μηχανισμό νομιμοποίησης αυθαίρετων
Ακόμη πιο προβληματική είναι η εκ των υστέρων αδειοδότηση αυθαίρετων αναπτύξεων, συνεχίζει η έκθεση.
«Ακόμη πιο προβληματική είναι η εκ των υστέρων αδειοδότηση αυθαίρετων αναπτύξεων. Όταν κάποιος
παραβιάζει συνειδητά το πολεοδομικό πλαίσιο, δημιουργεί τετελεσμένα, υποβάλλει διαδοχικές αιτήσεις και,
ύστερα από χρόνια, επιτυγχάνει τη νομιμοποίηση όσων κατασκεύασε παράνομα, το μήνυμα που εκπέμπει το
κράτος είναι εξαιρετικά επικίνδυνο αφού δημιουργείται ο κίνδυνος η εκ των υστέρων αδειοδότηση να
εκλαμβάνεται ως ευνοϊκότερη μεταχείριση της προηγούμενης μη συμμόρφωσης, σε βάρος της αξιοπιστίας
του πολεοδομικού πλαισίου και της ίσης μεταχείρισης όσων συμμορφώνονται εξαρχής».
Δυσκινησία της κρατικής μηχανής για επιβολή της νομιμότητας
Οι μεγάλες καθυστερήσεις επιτείνουν το πρόβλημα, τονίζεται στην έκθεση, ενώ υπογραμμίζει ότι, αντί να αποκαθίσταται άμεσα η νομιμότητα, παράνομες κατασκευές και χρήσεις μπορούν να λειτουργούν επί χρόνια, αποκτώντας σταδιακά τον χαρακτήρα
τετελεσμένου.
Οι μεγάλες καθυστερήσεις επιτείνουν το πρόβλημα. Αντί να αποκαθίσταται άμεσα η νομιμότητα, παράνομες
κατασκευές και χρήσεις μπορούν να λειτουργούν επί χρόνια, αποκτώντας σταδιακά τον χαρακτήρατετελεσμένου. Η κρατική μηχανή καταλήγει έτσι να εγκλωβίζεται σε μια μακρά διαδικασία διαχείρισης παρανομιών, με διαδοχικές αιτήσεις και επανεξετάσεις, μέχρι που, μετά την πάροδο ετών, η νομιμοποίηση της αυθαίρετης ανάπτυξης εμφανίζεται ως ευκολότερη λύση από την αποκατάσταση της νομιμότητας.
Αναίρεση Στρατηγικού Σχεδίου
Τονίζεται μεταξύ άλλων ότι, «το κράτος οφείλει, επίσης, να προστατεύει την αξιοπιστία των ίδιων των κανόνων που θεσπίζει. Δεν
είναι θεσμικά ανεκτό να σχεδιάζει ζώνες, να διαθέτει δημόσιους πόρους για να τις αναπτύξει και, στη συνέχεια, να τους αποδυναμώνει μέσω αποφάσεων που στερούνται αυστηρής αιτιολόγησης. Ιδίως όταν η Πολεοδομική Αρχή έχει ήδη επισημάνει σύγκρουση με τη στρατηγική του Σχεδίου, κάθε αντίθετη κρίση πρέπει να αιτιολογείται επαρκώς».
Παρεκκλίσεις μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις
Η νομοθεσία προβλέπει τη χορήγηση παρεκκλίσεων σε «έκτακτες περιπτώσεις», διατύπωση που αφήνει σημαντικά περιθώρια ερμηνείας. Η ευχέρεια αυτή δεν πρέπει να αξιοποιείται κατά τρόπο που να μετατρέπει την εξαίρεση σε συνήθη πρακτική. Θεωρούμε ότι οι παρεκκλίσεις πρέπει να περιορίζονται σε πραγματικά εξαιρετικές περιπτώσεις και όχι να αποτελούν μηχανισμό διευκολύνσεωνή νομιμοποίησης τετελεσμένων. Διαφορετικά, κινδυνεύουμε να οδηγηθούμε σε αντιστροφή της λογικής
του πολεοδομικού σχεδιασμού: αντί η ανάπτυξη να προσαρμόζεται στα Σχέδια Ανάπτυξης, να
προσαρμόζονται οι πολεοδομικές αποφάσεις στις επιδιώξεις συγκεκριμένων ιδιωτών.
Διαβάστε αναλυτικά την έκθεση εδώ
