Την πρώτη αξιολόγηση της εφαρμογής των νέων κανόνων κατανομής ευθύνης στο πλαίσιο του Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο δημοσίευσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή την Πέμπτη, δίνοντας θετική εικόνα για την Κύπρο και φτάνοντας στο συμπέρασμα ότι η χώρα δεν χρειάζεται να μπει υπό ειδική παρακολούθηση.
Η έκθεση αξιολόγησης έρχεται μετά την έναρξη ισχύος των νέων κανόνων στις 12 Ιουνίου 2026 και αφορά το αρχικό στάδιο εφαρμογής του νέου ευρωπαϊκού πλαισίου και καταγράφει την πρόοδο των κρατών μελών, που αντιμετωπίζουν αυξημένες μεταναστευτικές πιέσεις, δηλαδή η Κύπρος, η Ελλάδα, η Ιταλία και η Ισπανία. Θετική αξιολόγηση λαμβάνει επίσης η Ισπανία, καθώς η Επιτροπή δεν εντοπίζει προβλήματα στην επιχειρησιακή συνεργασία της με τα υπόλοιπα κράτη μέλη. Αντίθετα, η Ελλάδα και η Ιταλία εξακολουθούν να βρίσκονται υπό στενότερη παρακολούθηση.
Η Κύπρος συγκαταλέγεται στις χώρες που αξιολογούνται θετικά από την Κομισιόν, καθώς στην οκτασέλιδη έκθεση, όσον αφορά την εφαρμογή των νέων κανόνων ευθύνης και συνεργασία της με τα υπόλοιπα κράτη μέλη, κρίνονται επαρκείς και λειτουργικές. Σύμφωνα με την Επιτροπή, “η επιχειρησιακή συνεργασία της Κυπριακής Δημοκρατίας για την εφαρμογή του νέου συστήματος δεν προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία”, ενώ οι διαδικασίες μεταφοράς αιτούντων άσυλο στο πλαίσιο του μηχανισμού αλληλεγγύης και κατανομής ευθυνών εφαρμόζονται ικανοποιητικά.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Για τον λόγο αυτό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι στο παρόν στάδιο δεν απαιτείται ειδική παρακολούθηση της Κύπρου βάσει του άρθρου 4 της Εκτελεστικής Απόφασης της Επιτροπής του 2025. Η θετική αυτή αξιολόγηση αφορά ειδικά την ικανότητα της χώρας να ανταποκρίνεται στις νέες διαδικασίες συνεργασίας, μεταφοράς αιτούντων άσυλο και συμμετοχής στον ευρωπαϊκό μηχανισμό αλληλεγγύης.
Η Κύπρος αποτελεί ένα από τα τέσσερα κράτη μέλη που έχουν χαρακτηριστεί για το 2026 ως χώρες υπό μεταναστευτική πίεση και, ως εκ τούτου, δικαιούται να επωφεληθεί από τον ετήσιο μηχανισμό αλληλεγγύης της ΕΕ. Ο μηχανισμός αυτός προβλέπει τη δυνατότητα στήριξης από τα υπόλοιπα κράτη-μέλη μέσω μετεγκαταστάσεων αιτούντων άσυλο ή άλλων μορφών συνεισφοράς, με στόχο τη δικαιότερη κατανομή των ευθυνών εντός της ΕΕ.
Για την Ελλάδα, η Κομισιόν αναγνωρίζει ότι έχουν πραγματοποιηθεί σημαντικές ενέργειες για τη διόρθωση πρακτικών του παρελθόντος και για την προετοιμασία της πλήρους εφαρμογής του νέου πλαισίου, αλλά επισημαίνει ότι απαιτείται επιπλέον χρόνος ώστε να επιβεβαιωθεί ότι οι αλλαγές έχουν σταθεροποιηθεί και εφαρμόζονται αποτελεσματικά στην πράξη.
Σχετικά με την Ιταλία, η Επιτροπή σημειώνει ότι έχουν γίνει σημαντικές θεσμικές και επιχειρησιακές προετοιμασίες, αλλά εξακολουθούν να υφίστανται εμπόδια στις διαδικασίες μεταφοράς αιτούντων άσυλο προς τη χώρα. Για τον λόγο αυτό καλεί τις ιταλικές αρχές να αντιμετωπίσουν άμεσα τις πρακτικές που περιορίζουν την αποτελεσματική εφαρμογή του νέου ευρωπαϊκού πλαισίου.
Η Κομισιόν τονίζει ότι πρόκειται για προκαταρκτικά συμπεράσματα καθώς οι νέοι κανόνες εφαρμόζονται για πολύ μικρό χρονικό διάστημα. Νέα αξιολόγηση αναμένεται τον Οκτώβριο του 2026, με βάση τα στοιχεία που θα υποβάλουν τα κράτη μέλη σχετικά με την πορεία εφαρμογής του Συμφώνου.
Το Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο τέθηκε σε εφαρμογή στις 12 Ιουνίου 2026 και εισάγει ένα νέο μόνιμο ευρωπαϊκό σύστημα που επιδιώκει να συνδυάσει την ευθύνη των κρατών πρώτης γραμμής με την αλληλεγγύη μεταξύ των κρατών μελών της Ένωσης.
