Τα νοσήματα που μεταδίδονται από κουνούπια και κάποτε θεωρούνταν απομακρυσμένη απειλή αποτελούν πλέον μέρος της πραγματικότητας της δημόσιας υγείας στην Ευρώπη, δήλωσε την Τετάρτη ο Υπουργός Υγείας, Νεόφυτος Χαραλαμπίδης, κηρύσσοντας την έναρξη συνεδρίου στη Λευκωσία για τα νοσήματα που μεταδίδονται με διαβιβαστές τα κουνούπια.
Μιλώντας στο συνέδριο, που πραγματοποιείται στο Συνεδριακό Κέντρο «Φιλοξενία» και διοργανώνεται στο πλαίσιο της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ, ο κ. Χαραλαμπίδης είπε ότι η άνοδος της θερμοκρασίας, οι περιβαλλοντικές πιέσεις, οι αλλαγές στα οικοσυστήματα, η εντατικοποίηση των μετακινήσεων και οι δημογραφικές μεταβολές αλλάζουν τη συμπεριφορά και τη γεωγραφική κατανομή των νοσημάτων που μεταδίδονται με διαβιβαστές.
Νοσήματα όπως ο δάγκειος πυρετός, ο ιός chikungunya, ο ιός Zika και ο ιός του Δυτικού Νείλου, είπε, δεν αποτελούν πλέον «θεωρητικές ανησυχίες περιορισμένες σε άλλες περιοχές», αλλά ενδείξεις ενός μεταβαλλόμενου κλίματος και ενός μεταβαλλόμενου επιδημιολογικού περιβάλλοντος, που απαιτούν επαγρύπνηση, ετοιμότητα και συνεργασία.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Ο Υπουργός Υγείας ανέφερε ότι τα νοσήματα που μεταδίδονται από κουνούπια αποτελούν ένα από τα πιο απτά παραδείγματα του τρόπου με τον οποίο η κλιματική αλλαγή επηρεάζει την ανθρώπινη υγεία, προσθέτοντας ότι η δημόσια υγεία στον 21ο αιώνα απαιτεί μια ευρύτερη προσέγγιση, βασισμένη στην πρόληψη, τη βιωσιμότητα και την αρχή της Ενιαίας Υγείας, που συνδέει την υγεία των ανθρώπων, των ζώων και του περιβάλλοντος.
Σημείωσε ότι η Κύπρος, λόγω της γεωγραφικής της θέσης στο σταυροδρόμι Ευρώπης, Μέσης Ανατολής και Αφρικής, καθώς και των κλιματικών της συνθηκών, βρίσκεται στην πρώτη γραμμή αρκετών προκλήσεων δημόσιας υγείας που επηρεάζονται από το κλίμα. Αυτό, είπε, ενισχύει τη δέσμευση της χώρας για ετοιμότητα, περιφερειακή συνεργασία και στήριξη μιας ισχυρότερης και πιο ανθεκτικής Ευρωπαϊκής Ένωσης στον τομέα της Υγείας.
Η ετοιμότητα, είπε ο κ. Χαραλαμπίδης, δεν μπορεί να αρχίζει τη στιγμή που εκδηλώνεται μια επιδημική έξαρση, αλλά πρέπει να οικοδομείται εκ των προτέρων, μέσα από τα συστήματα επιτήρησης, τα ερευνητικά δίκτυα, τις υποδομές δημόσιας υγείας και τις διαδικασίες χάραξης πολιτικής.
Αναφέρθηκε στην ανάγκη επενδύσεων σε συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης, στην εργαστηριακή και διαγνωστική ικανότητα, στην επιτήρηση των διαβιβαστών, στην προγνωστική μοντελοποίηση και σε περιβαλλοντικά υπεύθυνες στρατηγικές ελέγχου των κουνουπιών, βασισμένες σε επιστημονικά δεδομένα.
Ο Υπουργός είπε ακόμη ότι τα νοσήματα που μεταδίδονται από κουνούπια αποτελούν στρατηγική ευρωπαϊκή πρόκληση, η οποία επηρεάζει όχι μόνο την υγειονομική ασφάλεια, αλλά και την οικονομική ανθεκτικότητα, τον τουρισμό, τη γεωργία, τις υποδομές και την κοινωνική ευημερία. Εφόσον οι απειλές αυτές δεν γνωρίζουν σύνορα, πρόσθεσε, κανένα κράτος μέλος δεν μπορεί να τις αντιμετωπίσει μεμονωμένα.
Ανέφερε, επίσης, ότι οι συζητήσεις στο συνέδριο αφορούν τελικά την προστασία ανθρώπινων ζωών, τη διαφύλαξη των ευάλωτων ομάδων και τη διασφάλιση ότι τα συστήματα υγείας παραμένουν ανθεκτικά απέναντι σε αναδυόμενες απειλές.
Ο Ole Heuer, εκπροσωπώντας το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων (ECDC), είπε ότι η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με «μια νέα πραγματικότητα» στην επιδημιολογία των νοσημάτων που μεταδίδονται με διαβιβαστές, με την πρόκληση αυτή να εξελίσσεται με ρυθμό που απαιτεί έγκαιρη δράση.
Ανέφερε ότι το σημερινό βάρος των νοσημάτων που μεταδίδονται από κουνούπια στην Ευρώπη παραμένει διαχειρίσιμο, προειδοποίησε όμως ότι η δυνητική κλίμακα της κρίσης είναι τεράστια.
«Η γεωγραφία δεν αποτελεί πλέον προστατευτικό παράγοντα», είπε, σημειώνοντας ότι η βόρεια Ευρώπη δεν είναι απρόσβλητη και ότι το βάρος στη νότια Ευρώπη αυξάνεται γρήγορα, καθώς οι θερμοκρασίες συνεχίζουν να ανεβαίνουν.
Ο κ. Heuer είπε ότι οι βασικοί παράγοντες είναι η κλιματική αλλαγή, η παγκοσμιοποίηση και οι οικολογικές μεταβολές, προσθέτοντας ότι μεγάλα τμήματα της ΕΕ επηρεάζονται ήδη από την περαιτέρω εξάπλωση διαβιβαστών, όπως τα κουνούπια Aedes albopictus και Aedes aegypti.
Υπέδειξε επίσης διαρθρωτικές και επιχειρησιακές προκλήσεις, όπως τον περιορισμένο αριθμό εγκεκριμένων βιοκτόνων, την αυξανόμενη ανθεκτικότητα στα εντομοκτόνα, τα κενά τεκμηρίωσης ως προς την αποτελεσματικότητα των μέτρων ελέγχου και τις διαφορές μεταξύ ευρωπαϊκών χωρών ως προς την ικανότητα ανταπόκρισης.
Ο κ. Heuer είπε ότι η ακριβής και υψηλής ποιότητας επιτήρηση είναι απαραίτητη, καθώς η δράση στη δημόσια υγεία «αρχίζει και τελειώνει με την επιτήρηση». Πρόσθεσε ότι απαιτούνται επίσης ισχυρότερη γνώση και καλύτερα εργαλεία για τον έλεγχο των διαβιβαστών, προγνωστική μοντελοποίηση και επιστημονικά τεκμηριωμένη επικοινωνία.
Η επικοινωνία, σημείωσε, είναι σημαντική, καθώς μεγάλο μέρος της ανταπόκρισης εξαρτάται από αλλαγές συμπεριφοράς, οι οποίες προϋποθέτουν ενημέρωση του κοινού, συμμετοχή των κοινοτήτων και μηνύματα βασισμένα σε επιστημονικά δεδομένα.
Υπογράμμισε ότι το ζήτημα δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί από κάθε χώρα χωριστά και κάλεσε σε συντονισμένη ευρωπαϊκή προσέγγιση, περισσότερες επενδύσεις στην καινοτομία και στην τεκμηρίωση, καθώς και ισχυρότερη συνεργασία μεταξύ των τομέων της ανθρώπινης υγείας, της κτηνιατρικής και του περιβάλλοντος.
Στο συνέδριο εξετάζονται ζητήματα επιδημιολογίας, επιτήρησης, μεθόδων ελέγχου των κουνουπιών, ετοιμότητας, μοντελοποίησης και επικοινωνίας, με τη συμμετοχή εμπειρογνωμόνων και εκπροσώπων ευρωπαϊκών θεσμών και κρατών μελών.
