Δραστική είναι η αύξηση που καταγράφηκε σε πόλεις της Κύπρου στη χρήση αμφεταμίνης και μεθαμφεταμίνης το 2025, σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύτηκε την Τρίτη από το δίκτυο SCORE, σε συνεργασία με τον Οργανισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα Ναρκωτικά (EUDA).
Η πανευρωπαϊκή έρευνα αφορούσε την ανάλυση αστικών λυμάτων, σχετικά με την κατανάλωση εξαρτησιογόνων ουσιών σε 25 χώρες (115 πόλεις), συμπεριλαμβανομένης της Κύπρου.
Σε κοινή ανακοίνωση της Αρχής Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων και του Πανεπιστημίου Κύπρου, όπου παρουσιάζονται τα αποτελέσματα της έρευνας, σημειώνεται ότι η Κύπρος εξακολουθεί να παρουσιάζει χαμηλότερα επίπεδα χρήσης ψυχοδραστικών ουσιών σε σύγκριση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Ωστόσο, τα δεδομένα των αστικών λυμάτων καταδεικνύουν σαφή μεταβολή του προφίλ χρήσης, με αυξητικές τάσεις σε συγκεκριμένες ουσίες και έντονες τοπικές διαφοροποιήσεις, ιδιαίτερα σε αστικά και τουριστικά κέντρα.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Συγκεκριμένα, καταγράφεται αύξηση 260% στη χρήση αμφεταμίνης στη Λεμεσό και 258% στην Αγία Νάπα. Σύμφωνα με την έρευνα, τα υψηλότερα επίπεδα αμφεταμίνης εντοπίζονται κυρίως σε πόλεις της βόρειας και κεντρικής Ευρώπης. Στην Κύπρο τα επίπεδα παραμένουν χαμηλότερα, αλλά οι σαφείς ανοδικές τάσεις προκαλούν ανησυχία.
Την ίδια ώρα, μεγάλες τοπικές αυξήσεις καταγράφονται στη χρήση μεθαμφεταμίνης στην Αγία Νάπα (287%) και στη Λάρνακα (115%), ενώ σε άλλες περιοχές, όπως στη Λεμεσό, καταγράφεται μείωση. Η χρήση μεθαμφεταμίνης στην Ευρώπη παραμένει γενικά περιορισμένη και συγκεντρωμένη κυρίως σε συγκεκριμένες χώρες της κεντρικής Ευρώπης, αν και εντοπίζεται και σε άλλες, μεταξύ των οποίων η Κύπρος.
Η χρήση κοκαΐνης σημείωσε αύξηση στη Λάρνακα (93%), αλλά μείωση στη Λεμεσό (-66%). Σύμφωνα με την έρευνα, τα επίπεδα παραμένουν συγκριτικά χαμηλότερα από άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Η χρήση κοκαΐνης εμφανίζεται εντονότερη σε πόλεις της δυτικής και νότιας Ευρώπης, ιδίως στο Βέλγιο, τις Κάτω Χώρες και την Ισπανία. Συνολικά, παρατηρείται αυξητική τάση την τελευταία περίοδο.
Κατά την περίοδο 2024–2025 στην Ευρώπη καταγράφεται συνολική μείωση στη χρήση MDMA, όπως αυτή αποτυπώνεται στα αστικά λύματα. Τα υψηλότερα επίπεδα εντοπίζονται κυρίως σε πόλεις του Βελγίου, της Ολλανδίας και της Ισπανίας.
Στην Κύπρο παρατηρούνται διαφοροποιήσεις ανά περιοχή, με τη Λεμεσό να παρουσιάζει τη μεγαλύτερη μείωση, ενώ στη Λάρνακα καταγράφεται η πιο έντονη αύξηση (κατά 157%). Παρά τις τοπικές αυτές μεταβολές, σημειώνεται ότι τα επίπεδα χρήσης παραμένουν χαμηλά σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Όσον αφορά τη χρήση κάνναβης, καταγράφεται αύξηση σε όλες τις επαρχίες κατά την περίοδο 2024–2025, πιο έντονα στη Λευκωσία και τη Λεμεσό, ενώ μικρότερες αυξήσεις παρατηρούνται στην Αγία Νάπα και τη Λάρνακα. Η Πάφος εμφανίζει σχετική σταθερότητα. Παρά την ανοδική τάση, και εδώ τα επίπεδα παραμένουν χαμηλότερα συγκριτικά με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, αναφέρει η μελέτη.
Η χρήση κάνναβης είναι ευρέως διαδεδομένη στην Ευρώπη, με τα υψηλότερα φορτία να εντοπίζονται κυρίως σε πόλεις της Ολλανδίας, της Γερμανίας και της Σλοβενίας.
Η χρήση κεταμίνης σημειώνει μείωση στη Λεμεσό και αύξηση στη Λάρνακα. Αξιοσημείωτο είναι ότι, ενώ στο παρελθόν οι συγκεντρώσεις ήταν σχεδόν μηδαμινές, πλέον διαμορφώνονται σε επίπεδα συγκρίσιμα με αυτά που παρατηρούνται σε αρκετές πόλεις κυρίως της Κεντρικής Ευρώπης, αναφέρει η έρευνα.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, παρατηρείται αύξηση στη χρήση κεταμίνης, με υψηλότερες συγκεντρώσεις σε ορισμένες χώρες της δυτικής και κεντρικής Ευρώπης (Βέλγιο, Γερμανία και Κάτω Χώρες).
Σύμφωνα με την ανακοίνωση της Αρχής Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων και του Πανεπιστημίου Κύπρου, αν και συγκριτικά σε ευνοϊκότερη θέση, φαίνεται ότι διαμορφώνονται στην Κύπρο «δυναμικά πρότυπα χρήσης που απαιτούν συνεχή επιτήρηση και έγκαιρη παρέμβαση».
Προσθέτει, δε, ότι οι καταγεγραμμένες τάσεις υποδεικνύουν ότι το παράθυρο πρόληψης είναι περιορισμένο και απαιτεί έγκαιρη και στοχευμένη αξιοποίηση.
Σημειώνεται ότι η επιδημιολογία αστικών λυμάτων επιβεβαιώνει τον ρόλο της ως κρίσιμο εργαλείο έγκαιρης προειδοποίησης, επιτρέποντας τη στοχευμένη χάραξη πολιτικών δημόσιας υγείας.
Ο Πρόεδρος της Αρχής Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων Κύπρου, Δρ. Χρίστος Μηνά, επισημαίνει τη σημασία της επιδημιολογίας ανάλυσης αστικών λυμάτων ως ενός πρωτοποριακού επιστημονικού εργαλείου για την παρακολούθηση των τάσεων στη χρήση ψυχοδραστικών ουσιών.
«Η ανάλυση αστικών λυμάτων μας επιτρέπει να κατανοούμε καλύτερα τις τάσεις στη χρήση ψυχοδραστικών ουσιών στις πόλεις μας και να εντοπίζουμε έγκαιρα μεταβολές στη χρήση συγκεκριμένων ουσιών. Με αυτό τον τρόπο μπορούμε να σχεδιάζουμε πιο στοχευμένες παρεμβάσεις πρόληψης. Στόχος μας είναι η επιστημονική γνώση να μετατρέπεται σε τεκμηριωμένη πολιτική και ουσιαστική δράση για την προστασία της δημόσιας υγείας», αναφέρει.
