Στους 247.552 ανέρχονται, σύμφωνα με στοιχεία του 2025 που έχει στη διάθεσή του το Αρχείο Πληθυσμού του Υπουργείου Εσωτερικών και εξασφάλισε το ΚΥΠΕ, οι εν ζωή Ελληνοκύπριοι που μετρούν 52 χρόνια μακριά από τις εστίες τους, αφ’ ότου εκριζώθηκαν βίαια κατά την τουρκική εισβολή του Ιουλίου-Αυγούστου 1974.
Τέσσερις γενιές ξεριζωμένων, εδώ και 52 χρόνια, μετράνε καημούς, παλεύουν να επουλώσουν πληγές, να διαμορφώσουν ένα πλαίσιο κανονικότητας για να αναθρέψουν τις οικογένειές τους σε μία κατάσταση χρονίζουσας αναμονής, ενώ παράλληλα γαντζώνονται σε μνήμες με την ελπίδα της επιστροφής.
Το σκηνικό του συνεχιζόμενου αυτού δράματος αποτελούν για δεκαετίες οι προσφυγικοί συνοικισμοί που φιλοξένησαν τη συντριπτική πλειοψηφία των εκτοπισθέντων. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Υπουργείου Εσωτερικών, οι εκτοπισθέντες στεγάστηκαν σε 69 κυβερνητικούς οικισμούς σε όλη την Κύπρο, οι οποίοι δημιουργήθηκαν σταδιακά μετά το 1974 και υπάρχουν μέχρι και σήμερα.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Αποκαλυπτική μαρτυρία: «Τους άκουσα να λένε πως εκτέλεσαν Ε/κ και τους έθαψαν ρίχνοντας από πάνω άσφαλτο»
Εκεί στέγασαν προσωρινά τις ζωές τους, αν και η προσωρινή αυτή συνθήκη αποδείχθηκε οριστική για μεγάλο μέρος της πρώτης γενιάς εκτοπισθέντων, οι οποίοι έφυγαν από τη ζωή περιμένοντας την επιστροφή στις εστίες τους. Με την πάροδο 52 χρόνων και αφού ολόκληρες γενιές γεννήθηκαν και μεγάλωσαν μέσα στους συνοικισμούς, ο χρόνος αφήνει το σημάδι του.
Σύμφωνα με το Υπουργείο Εσωτερικών, δεν είναι σαφές πόσοι από τους εκτοπισθέντες, από την πρώτη μέχρι την τέταρτη γενιά, εξακολουθούν να κατοικούν στους προσφυγικούς οικισμούς.
Το Υπουργείο δεν είναι σε θέση να γνωρίζει την ακριβή πληθυσμιακή σύνθεση των συνοικισμών, σημειώνοντας ότι αρκετοί από τους εκτοπισθέντες ενδεχομένως να ενοικιάζουν ή να έχουν πουλήσει τις κατοικίες τους, ενώ σε άλλες διαμένουν οι αρχικοί δικαιούχοι ή μέλη των οικογενειών τους.
Σημαντικός παράγοντας υπήρξε η παραχώρηση τίτλων ιδιοκτησίας από το 2006 και μετά, καθώς μέχρι τότε οι εκτοπισθέντες διέμεναν στους συνοικισμούς με καθεστώς παραχώρησης χρήσης ή μίσθωσης.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Τα μηνύματα της πολιτικής σκηνής για τη μαύρη επέτειο της 20ής Ιουλίου
Για τις δεκάδες χιλιάδες οικογένειες που βρέθηκαν χωρίς στέγη μετά την εισβολή, το δικαίωμα ιδιοκτησίας στις προσωρινές κατοικίες αποτέλεσε ένα έσχατο αποκούμπι, 30 χρόνια μετά τον ξεριζωμό.
Ζώντας με προσωρινές λύσεις, 52 χρόνια μετά…
Τα τελευταία χρόνια, η συντήρηση και η καταλληλότητα των κατοικιών στους προσφυγικούς συνοικισμούς αποτελεί βασικό ζήτημα τόσο για τους κατοίκους όσο και για την Πολιτεία.
Σύμφωνα με το Υπουργείο Εσωτερικών, μέσω του Προγράμματος αναδόμησης, επιδιόρθωσης και ριζικής βελτίωσης οκτώ κυβερνητικών οικισμών, έχουν μέχρι στιγμής ανεγερθεί 47 πολυκατοικίες και 187 κατοικίες, ενώ έχουν επιδιορθωθεί ή ενισχυθεί 50 πολυκατοικίες και 2.200 κατοικίες. Το πρόγραμμα παραμένει σε εξέλιξη.
Παράλληλα, στο πλαίσιο του Προγράμματος Εγκατάστασης Ανελκυστήρων, έχουν εγκατασταθεί 202 ανελκυστήρες στους κυβερνητικούς οικισμούς παγκύπρια, εκ των οποίων 124 σε υφιστάμενες και 78 σε νέες πολυκατοικίες.
Το 2023 εγκρίθηκε το Σχέδιο «κτίΖΩ», το οποίο βρίσκεται σήμερα σε εξέλιξη με στόχο την οριστική αντιμετώπιση των προβλημάτων ακαταλληλότητας και επικινδυνότητας των πολυκατοικιών.
Το Σχέδιο αφορά 358 πολυκατοικίες και υλοποιείται σε τρεις φάσεις:
- 43 πολυκατοικίες κρίθηκαν επικίνδυνες και οδηγούνται σε κατεδάφιση και ανέγερση νέων.
- 70 πολυκατοικίες θα επιδιορθωθούν με κρατική χορηγία έως €300.000, πλέον €90.000 για ανελκυστήρα.
- 245 πολυκατοικίες με μικρότερα προβλήματα επιδιορθώνονται επίσης με χορηγία €300.000, πλέον €90.000 για εγκατάσταση ανελκυστήρα.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: «Φτάνει, yeter, enough»: Με τρεις λέξεις το μήνυμα της Προεδρίας για τη μαύρη επέτειο της τουρκικής εισβολής
Οι δύο πρώτες νέες πολυκατοικίες στους οικισμούς Αποστόλου Ανδρέα στα Λατσιά και Κόκκινες στον Στρόβολο αναμένεται να παραδοθούν τις επόμενες εβδομάδες, ενώ βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη οι εργασίες για ακόμη οκτώ νέες πολυκατοικίες σε Λευκωσία, Λεμεσό και Λάρνακα.
Παράλληλα, έχει επισπευσθεί η δεύτερη και η τρίτη φάση του Σχεδίου «κτίΖΩ», με ενδιαφέρον μέχρι στιγμής από 26 πολυκατοικίες της δεύτερης φάσης και 30 της τρίτης.
Τέλος, το Τμήμα Πολεοδομίας και Οικήσεως διατηρεί συμβόλαια γενικής συντήρησης των προσφυγικών οικισμών, μέσω των οποίων πραγματοποιούνται εργασίες επιδιόρθωσης και συντήρησης για τη διασφάλιση της ασφάλειας και της υγείας των δικαιούχων προσφύγων, έπειτα από τηλεφωνικά ή γραπτά αιτήματα των κατοίκων.
Πηγή: ΚΥΠΕ
