Ιστορικά κτήρια που παρέμεναν για χρόνια αναξιοποίητα αποκτούν νέα ζωή. Εγκαταλελειμμένοι χώροι μετατρέπονται σε πάρκα και χώροι αναψυχής. Πλατείες ξαναγίνονται σημεία συνάντησης, ενώ νέες κοινωνικές, εκπαιδευτικές και αθλητικές υποδομές δημιουργούν καλύτερες συνθήκες για την καθημερινότητα των πολιτών. Είναι μερικές μόνο από τις αλλαγές που βρίσκονται σε εξέλιξη στις πόλεις της Κύπρου μέσα από έργα που υλοποιούνται στο πλαίσιο του Προγράμματος Πολιτικής Συνοχής «ΘΑλΕΙΑ2021-2027» με τη συγχρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Από την ανάπλαση του παλαιού ΓΣΠ και την αναγέννηση της Παλιάς Δημοτικής Αγοράς Λευκωσίας, μέχρι νέα πάρκα σε Λάρνακα και Λεμεσό, τις παρεμβάσεις στην Κάτω Πάφο και τους σύγχρονους χώρους άθλησης στη Σωτήρα, οι επενδύσεις του Προγράμματος «ΘΑλΕΙΑ2021-2027» μεταμορφώνουν σταδιακά τις κυπριακές πόλεις σε πιο πράσινες, πιο λειτουργικές και πιο ανθρώπινες.
Tο Πρόγραμμα «ΘΑλΕΙΑ2021-2027» με συνολικό προϋπολογισμό €1,8 δις, εκ των οποίων €969 εκατ. προέρχονται από τα Ταμεία Πολιτικής Συνοχής της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τα υπόλοιπα €842 εκατ. από τον κρατικό προϋπολογισμό, αποτελεί το βασικό αναπτυξιακό εργαλείο της χώρας για την υλοποίηση έργων σε ένα ευρύ φάσμα τομέων, από τη χωρική ανάπτυξη και την πράσινη μετάβαση μέχρι την επιχειρηματικότητα, την απασχόληση, την εκπαίδευση και την κοινωνική ένταξη.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Ακολουθούν 10+1 χαρακτηριστικά έργα που δείχνουν στην πράξη πώς η Πολιτική Συνοχής της ΕΕ συμβάλλει στο να αλλάξει την εικόνα μιας γειτονιάς, μιας πόλης — και μαζί την καθημερινότητα των ανθρώπων που ζουν σε αυτήν.
1. Ανάπλαση του Παλαιού ΓΣΠ
Ένας χώρος άμεσα συνδεδεμένος με την ιστορία της Λευκωσίας απέκτησε μια εντελώς νέα χρήση. Το παλαιόΓΣΠ μετατράπηκε σε σύγχρονο χώρο πρασίνου και αναψυχής στην καρδιά της πρωτεύουσας, με αστικό πάρκο, υπαίθριο αμφιθέατρο, αίθουσα πολλαπλών χρήσεων, χώρους εστίασης και δύο υπόγεια επίπεδα στάθμευσης.
Το έργο, προϋπολογισμού €27,3 εκατ., υλοποιήθηκε από τον Δήμο Λευκωσίας την περίοδο Νοεμβρίου 2021 – Φεβρουαρίου 2025.
2. Η Παλιά Δημοτική Αγορά γίνεται Κέντρο Έρευνας και Καινοτομίας
Στην εντός των τειχών Λευκωσία, ένα ακόμη ιστορικό κτήριο απέκτησε νέα ζωή. Η Παλιά Δημοτική Αγορά της Λευκωσίας αποκαταστάθηκε και επεκτάθηκε και σήμερα φιλοξενεί λειτουργίες του Κέντρου Αριστείας CYENS, με εργαστήρια, χώρους εργασίας και επίδειξης εφαρμογών, αίθουσες σεμιναρίων,στούντιο πολυμέσων και άλλες υποδομές έρευνας και καινοτομίας.
Το έργο, προϋπολογισμού €7,8 εκατ., υλοποιήθηκε από τον Δήμο Λευκωσίας την περίοδο Ιανουαρίου 2021 – Δεκεμβρίου 2023.
Το έργο επιλέχθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανάμεσα στα 25 φιναλίστ των REGIOSTARS Awards 2026, τα οποία αναδεικνύουν εξαιρετικά έργα Πολιτικής Συνοχής από ολόκληρη την Ευρώπη. Η τελική αξιολόγηση θα πραγματοποιηθεί τον Οκτώβριο στις Βρυξέλλες.
3. Δημοτικό Πάρκο Σαλίνα στη Λάρνακα
Ένας νέος πνεύμονας πρασίνου δημιουργήθηκε στην καρδιά της Λάρνακας. Το Δημοτικό Πάρκο Σαλίνα μετατράπηκε σε έναν σύγχρονο και προσβάσιμο χώρο πρασίνου, άθλησης, ψυχαγωγίας, χαλάρωσης και κοινωνικής συναναστροφής για ανθρώπους όλων των ηλικιών. Aποτελεί μια ολοκληρωμένη αστική παρέμβαση που συνδυάζει τη φύση με τον σύγχρονο αστικό σχεδιασμό
Το έργο, προϋπολογισμού €3,2 εκατ., υλοποιήθηκε από τον Δήμο Λάρνακας την περίοδο Απριλίου 2023 – Νοεμβρίου 2024.
4. Πάρκο στην οδό Γκογκέν στη Λεμεσό
Στο Ζακάκι, ένας δημόσιος χώρος μεταμορφώθηκε σε σημείο άθλησης, ψυχαγωγίας και συνάντησης. Το πάρκο στην οδό Γκογκέν διαθέτει πλατεία εκδηλώσεων, χώρους άθλησης και αναψυχής, παιδική χαρά, υπαίθριο θέατρο και περισσότερο πράσινο.
Το έργο, προϋπολογισμού €2,3 εκατ., υλοποιήθηκε από τον Δήμο Λεμεσού την περίοδο Σεπτεμβρίου 2022 – Αυγούστου 2024.
5. Αναζωογόνηση του Αστικού Ιστού της Κάτω Πάφου
Δρόμοι, πεζοδρόμια, πεζόδρομοι και πλατείες στην Κάτω Πάφο ανακατασκευάστηκαν και αναδιαμορφώθηκαν, με στόχο μια πιο λειτουργική, ασφαλή και ελκυστική περιοχή για κατοίκους και επισκέπτες.
Η παρέμβαση περιλαμβάνει επίσης σύγχρονο αστικό εξοπλισμό και ενίσχυση των χώρων πρασίνου, συμβάλλοντας στη βελτίωση της προσβασιμότητας και στην ανάδειξη σημαντικών ιστορικών και πολιτιστικών σημείων της περιοχής.
Το έργο, προϋπολογισμού €6,4 εκατ., υλοποιήθηκε από τον Δήμο Πάφου την περίοδο Φεβρουαρίου 2023 – Ιουλίου 2024.
6. Χώρος Αθλητικών Δραστηριοτήτων και Υγιούς Απασχόλησης στη Σωτήρα
Στη Σωτήρα δημιουργήθηκε ένας νέος πολυχώρος άθλησης και αναψυχής που απευθύνεται σε όλες τις ηλικίες. Περιλαμβάνει πολυχρηστικό γήπεδο, παιχνίδια, υπαίθρια όργανα γυμναστικής και χώρους ξεκούρασης και πράσινο, με πρόνοιες προσβασιμότητας και για ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού.
Το έργο, προϋπολογισμού €900.000, υλοποιήθηκε από τον Δήμο Αγίας Νάπας την περίοδο Ιουνίου 2024 – Ιουλίου 2025.
7. Ανάπλαση Πλατείας και Εξωραϊσμός Όψεων στο Ζουχούρι
Η ιστορική περιοχή Ζουχούρι στη Λάρνακα απέκτησε νέα εικόνα, με νέα πλακόστρωτα, χώρους πρασίνου και ξεκούρασης, χώρο για μικρές εκδηλώσεις, διευκολύνσεις για άτομα με αναπηρία και αποκατάσταση των όψεων των γύρω κτηρίων.
Το έργο, προϋπολογισμού €2,9 εκατ., υλοποιήθηκε από τον Δήμο Λάρνακας την περίοδο Σεπτεμβρίου 2020 – Νοεμβρίου 2022.
8. Κέντρο Ιστορικής Τεκμηρίωσης Πάφου
Ο Παλιός Κεντρικός Αστυνομικός Σταθμός της Πάφου αποκαταστάθηκε και επαναχρησιμοποιήθηκε ως Κέντρο Ιστορικής Τεκμηρίωσης, δημιουργώντας έναν νέο πολιτιστικό χώρο αφιερωμένο στην ιστορική και πολιτιστική ταυτότητα της πόλης.
Η παρέμβαση περιλαμβάνει επίσης διαμόρφωση του περιβάλλοντος χώρου, με πράσινο, χώρους αναψυχής, πεζόδρομους, πεζογέφυρα και σύγχρονο αστικό εξοπλισμό.
Το έργο, προϋπολογισμού €12,7 εκατ., υλοποιήθηκε από τον Δήμο Πάφου την περίοδο Δεκεμβρίου 2023 – Απριλίου 2026.
9. Ανάπλαση του Εξωτερικού Περιμετρικού Τόξου της Τάφρου Λευκωσίας
Γύρω από τα ενετικά τείχη της πρωτεύουσας δημιουργείται σταδιακά μια συνεχής και προσβάσιμη διαδρομή περιπάτου και ποδηλασίας, με χώρους πρασίνου, νέο φωτισμό, σημεία θέασης και υποδομές «έξυπνης πόλης».
Το συνολικό έργο ανέρχεται στα €10,4 εκατ. και υλοποιείται από τον Δήμο Λευκωσίας με ορίζοντα ολοκλήρωσης τον Νοεμβρίου 2027.
10. Πανεπιστημιακή Σχολή του ΤΕΠΑΚ στην Πάφο
Η νέα Σχολή Διοίκησης Τουρισμού, Φιλοξενίας και Επιχειρηματικότητας του ΤΕΠΑΚ στεγάζεται σε ένα σύγχρονο, ενεργειακά αποδοτικό κτήριο στην Πάφο, με αίθουσες διδασκαλίας, αμφιθέατρα, εργαστήρια, βιβλιοθήκη, χώρους μελέτης και κοινόχρηστες υποδομές.
Το κτήριο μπορεί να φιλοξενήσει έως και 1.000 φοιτητές και 40 μέλη προσωπικού, ενισχύοντας παράλληλα τη φοιτητική παρουσία και την αναζωογόνηση της γύρω περιοχής.
Το έργο, προϋπολογισμού €20 εκατ., υλοποιήθηκε από τον Δήμο Πάφου την περίοδο Δεκεμβρίου 2021 – Σεπτεμβρίου 2023.
+1. Δημοτικό Κέντρο Κοινωνικών Προγραμμάτων «Δημοτικές Πολυκατοικίες Πλουτής Σέρβας»
Η αστική αναβάθμιση δεν αφορά μόνο δρόμους, πλατείες και πάρκα. Αφορά και τις υπηρεσίες που βρίσκονται δίπλα στον πολίτη.
Στη Λεμεσό, οι ιστορικές εργατικές πολυκατοικίες «Πλουτής Σέρβας» που ανεγέρθηκαν μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, αποκαταστάθηκαν και, μαζί με ένα νέο τριώροφο κτήριο, διαμορφώθηκαν σε ένα σύγχρονο πολυκέντρο κοινωνικών υπηρεσιών. Στους χώρους του στεγάζονται δημοτικά προγράμματα κοινωνικής στήριξης και δράσεις φορέων που απευθύνονται σε διαφορετικές ομάδες της κοινωνίας, όπως ο Οργανισμός Νεολαίας, το ΤΕΠΑΚ και ο Παγκύπριος Δικηγορικός Σύλλογος.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς η διατήρηση της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς μπορεί να συνδυαστεί με μια νέα χρήση που υπηρετεί τις σύγχρονες ανάγκες της πόλης. Το έργο με συνολικό προϋπολογισμό €6,5 εκατ. υλοποιήθηκε από τον Δήμο Λεμεσού και ολοκληρώθηκε τον Ιανουάριο του 2023.
Από την επανάχρηση ιστορικών κτηρίων μέχρι τη δημιουργία νέων χώρων πρασίνου και κοινωνικών υποδομών, τα έργα αυτά δείχνουν μια διαφορετική διάσταση της Πολιτικής Συνοχής: επενδύσεις που δεν αλλάζουν απλώς την εικόνα των πόλεων, αλλά τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι τις ζουν καθημερινά.
