Η Φωνή της Νεολαίας διαμορφώνει το μέλλον της ψυχικής Υγείας στην Κύπρο

Η νεολαία στην Κύπρο συνέβαλε ενεργά στη διαμόρφωση ουσιαστικών αλλαγών στον τρόπο με τον οποίο η ψυχική υγεία γίνεται κατανοητή, τίθεται ως προτεραιότητα και υποστηρίζεται σε εθνικό επίπεδο. Μετά από 26 μήνες συντονισμένων δράσεων, το χρηματοδοτούμενο από την Ευρωπαϊκή Ένωση έργο «Supporting Mental Health Resilience among Youth in Cyprus» κατέγραψε σημαντική πρόοδο στην έρευνα, τη χάραξη πολιτικής, τη συμμετοχή της νεολαίας και την ευαισθητοποίηση του κοινού.

Το έργο υλοποιήθηκε από τη UNICEF Ευρώπης, σε συνεργασία με το Υπουργείο Υγείας, το CARDET, τον Οργανισμό Νεολαίας Κύπρου (ΟΝΕΚ), το Συμβούλιο Νεολαίας Κύπρου, με την υποστήριξη των Δήμων Λακατάμιας και Κουρίου, τοποθετώντας τη φωνή της νεολαίας στο επίκεντρο των δράσεων προαγωγής και πρόληψης θεμάτων που αφορούν τη ψυχική υγεία.

Κεντρικός στόχος του έργου ήταν η ενίσχυση των ευκαιριών για νέους/νέες ηλικίας 15 έως 24 ετών, ώστε να αποκτήσουν πρόσβαση σε φιλικές προς τη νεολαία υπηρεσίες ψυχικής υγείας, να εκφράζουν τις ανάγκες τους και να συμμετέχουν ενεργά στον σχεδιασμό και την υλοποίηση υπηρεσιών σε επίπεδο κοινότητας.

«Απαντήσεις» σε μια επείγουσα πραγματικότητα

Το έργο σχεδιάστηκε για να αντιμετωπίσει την αυξανόμενη ανάγκη υποστήριξης της ψυχικής υγείας της νεολαίας στην Κύπρο. Σύμφωνα με τα ευρήματα της έρευνας:

• Το 75% των νέων ατόμων δηλώνει ότι βιώνει συνεχή πίεση και άγχος.
• Το 86% αισθάνεται αβεβαιότητα για το μέλλον.
• Παραμένει σημαντικό κενό στην αναζήτηση βοήθειας, καθώς ενώ το 60% αναγνωρίζει ότι χρειάζεται υποστήριξη, μόνο το 43% αναζητά βοήθεια.

Τα εθνικά αυτά ευρήματα αντικατοπτρίζουν μια ευρύτερη διεθνή πραγματικότητα, σύμφωνα με την οποία προβλήματα ψυχικής υγείας επηρεάζουν περίπου το 75% των νέων ατόμων έως την ηλικία των 25 ετών. Παρά τη σοβαρότητα της πρόκλησης, μόλις το 56% των χωρών παγκοσμίως διαθέτει εξειδικευμένες πολιτικές για την ψυχική υγεία παιδιών και εφήβων, ενώ λιγότερες από τις μισές προσφέρουν κοινοτικές υπηρεσίες ψυχικής υγείας προσαρμοσμένες στις ανάγκες της νεολαίας.

Έρευνα, συμμετοχή και ενίσχυση του συστήματος

Το έργο συνδύασε έρευνα, συμμετοχικές προσεγγίσεις και δράσεις ενδυνάμωσης των φορέων, συμβάλλοντας στην ενίσχυση του οικοσυστήματος ψυχικής υγείας για τη νεολαία στην Κύπρο. Μεταξύ των βασικών δράσεων περιλαμβάνονταν:

• Χαρτογράφηση των υπηρεσιών ψυχικής υγείας για νέα άτομα και εντοπισμός συστημικών κενών.
• Ενεργή συμμετοχή των νέων ατόμων μέσω δομημένων μηχανισμών διαβούλευσης.
• Υποστήριξη των Δήμων ώστε οι υπηρεσίες ψυχικής υγείας να καταστούν πιο προσβάσιμες σε τοπικό επίπεδο.
• Εκπαίδευση επαγγελματιών πρώτης γραμμής σε προσεγγίσεις φιλικές προς τη νεολαία.
• Υποβολή εισηγήσεων από την νεολαία στις εθνικές διαδικασίες χάραξης πολιτικής.
• Υλοποίηση Παγκύπριας εκστρατείας ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης.

Καθοριστικής σημασίας υπήρξε η συμμετοχική έρευνα και η ανάλυση του συστήματος, με κορυφαίο αποτέλεσμα την έκθεση «Young Minds Matter: Mental Health Support for Youth and Children in Cyprus», η οποία παρέχει τεκμηριωμένα στοιχεία για τη λήψη πολιτικών αποφάσεων, την ανάπτυξη υπηρεσιών και την εφαρμογή της Εθνικής Στρατηγικής για την Ψυχική Υγεία.

Απτά αποτελέσματα και ευρεία απήχηση

Η Παγκύπρια εκστρατεία ευαισθητοποίησης σημείωσε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα προβολής και συμμετοχής:

• Σχεδόν 2 εκατομμύρια συνολικές αλληλεπιδράσεις.
• Περισσότερα από 430.000 άτομα προσεγγίστηκαν, που αντιστοιχούν περίπου στο 38% του πληθυσμού.
• 1,6 εκατομμύρια προβολές μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.
• Περισσότερες από 114.000 καταγεγραμμένες συμμετοχές σε δράσεις της κοινότητας.

Τα αποτελέσματα αυτά συνέβαλαν στην ενίσχυση του δημόσιου διαλόγου γύρω από την ψυχική υγεία των νέων ατόμων, στη μείωση του κοινωνικού στίγματος και στην ενθάρρυνση της αναζήτησης υποστήριξης.

Διαρθρωτική και Συστημική Αλλαγή

Το έργο συνέβαλε σε σημαντικές εξελίξεις σε εθνικό επίπεδο:

• Ενσωμάτωση των απόψεων των νέων ατόμων στην Εθνική Στρατηγική για την Ψυχική Υγεία και στην Εθνική Στρατηγική για τη Νεολαία 2030.
• Θεσμοθέτηση της συμμετοχής των νέων ατόμων στις διαδικασίες ανάπτυξης και παρακολούθησης στρατηγικών.
• Δημιουργία ειδικού κονδυλίου στον κρατικό προϋπολογισμό για τη συμμετοχή των νέων ατόμων στην προαγωγή και πρόληψη της ψυχικής υγείας.
• Υλοποίηση της πρώτης συμμετοχικής ερευνητικής πρωτοβουλίας στην Κύπρο για την ψυχική υγεία των νέων ατόμων.
• Πιλοτική εφαρμογή προγράμματος εκπαίδευσης στις Πρώτες Βοήθειες Ψυχικής Υγείας (Mental Health First Aid).
• Ανάδειξη της ψυχικής υγείας των νέων ατόμων ως προτεραιότητας κατά τη διάρκεια Υπουργικής Διάσκεψης Υψηλού Επιπέδου στο πλαίσιο της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ενίσχυση της συνεργασίας και ανταλλαγή γνώσης

Το έργο ενίσχυσε την συνεργασία και την ανταλλαγή καλών πρακτικών μέσω:

• Ανάδειξης της ψυχικής υγείας των νέων ατόμων κατά τη διάρκεια της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με παρουσίαση του έργου σε συνέδριο υψηλού επιπέδου.
• Εκπαιδευτικής επίσκεψης στην Ιρλανδία για ανταλλαγή εμπειριών και καλών πρακτικών.
• Συμμετοχής περισσότερων από 150 εκπροσώπων από τον χώρο της πολιτικής, της έρευνας και των υπηρεσιών.
• Διοργάνωσης 7 εξειδικευμένων εργαστηρίων συνδιαμόρφωσης λύσεων για την ψυχική υγεία των νέων ατόμων.

Εργαλεία και υποστήριξη για τη Νεολαία

Η Νεολαία μπορεί να συνεχίσει να ενημερώνεται, να συμμετέχει και να λαμβάνει υποστήριξη μέσω των ακόλουθων εργαλείων:

• Πύλη Ψυχικής Υγείας του ΟΝΕΚ: https://onek.org.cy/en/mental-health/
• U-Report Bot: https://ureport.in/
• Πλατφόρμα ενημέρωσης uSupport: https://usupport.online/en/information-portal?tab=articles

Κοιτάζοντας μπροστά

Το έργο απέδειξε ότι όταν η νεολαία συμμετέχει ενεργά στην έρευνα, στη διαμόρφωση πολιτικών και στον σχεδιασμό υπηρεσιών, μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στη δημιουργία ενός πιο συμπεριληπτικού, αποτελεσματικού και ανθεκτικού συστήματος ψυχικής υγείας. Η συνδυαστική αξιοποίηση επιστημονικών δεδομένων, ενεργού συμμετοχής των νέων ατόμων και η συνεργασία δημιουργεί τις προϋποθέσεις για βιώσιμες αλλαγές που θα συνεχίσουν να ενισχύουν την ψυχική υγεία των νέων ατόμων στην Κύπρο.

Βίντεο με τα σημαντικότερα αποτελέσματα του έργου: https://www.youtube.com/watch?v=wRlV4Q1Obj4

Περισσότερα για το έργο: https://cardet.org/mental–health/