Εισηγήσεις για τη δημιουργία στοχευμένου προγράμματος υποτροφιών αριστείας, με ουσιαστικότερη χρηματοδότηση σε τομείς προτεραιότητας και με πρόνοιες ανταποδοτικότητας προς το κράτος, σε συνδυασμό με ορθό προγραμματισμό και δημοσιονομική πειθαρχία, καταθέτει η Ελεγκτική Υπηρεσία σε ειδική έκθεση που δημοσίευσε την Τετάρτη, αναφορικά με τα αποτελέσματα ελέγχου συμμόρφωσης του Ιδρύματος Κρατικών Υποτροφιών Κύπρου για τα έτη 2019-2024.
Σύμφωνα με την ΕΥ, σκοπός του ελέγχου ήταν να εξακριβωθεί κατά πόσο το ΙΚΥΚ συμμορφώνεται ουσιωδώς με το νομοθετικό πλαίσιο που διέπει την παραχώρηση υποτροφιών.
Όπως αναφέρεται, η λειτουργία του ΙΚΥΚ χρηματοδοτείται εξολοκλήρου από την κρατική χορηγία αφού διαχρονικά αποτελεί την αποκλειστική πηγή εσόδων του (99,9%), με τον αριθμό των αιτήσεων που υποβάλλονται για υποτροφίες να σημειώνει αύξηση τα τελευταία χρόνια, καθώς, σύμφωνα με την επιστολή του ΙΚΥΚ προς τον Υπουργό ημερ. 1.11.2024, ανήλθε στις 1.942 κατά το Ακαδημαϊκό Έτος 2023/2024, η υψηλότερη αναφορά μεταξύ των υπό εξέταση ετών.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Σύμφωνα με τον Γενικό Ελεγκτή, Ανδρέα Παπακωνσταντίνου, το Ίδρυμα Κρατικών Υποτροφιών Κύπρου επιτελεί διαχρονικά έναν σημαντικό κοινωνικό ρόλο, στηρίζοντας φοιτητές και επενδύοντας στο ανθρώπινο δυναμικό της χώρας, ωστόσο, η άσκηση αυτής της πολιτικής οφείλει να στηρίζεται σε ορθό προγραμματισμό και δημοσιονομική πειθαρχία.
Ειδικότερα, αναφέρει ότι το Διοικητικό Συμβούλιο έλαβε αποφάσεις για αύξηση του αριθμού των υποτροφιών και τροποποίηση των κριτηρίων παραχώρησής τους χωρίς να έχει προηγουμένως διασφαλίσει τις αναγκαίες πιστώσεις. Αναφέρεται συγκεκριμένα σε απόφαση για παραχώρηση υποτροφιών σε όλους τους δυνητικά δικαιούχους του προγράμματος «Αριστεία», η οποία δημιούργησε υποχρεώσεις για 344 επιπρόσθετους δικαιούχους, οι οποίες τελικά καλύφθηκαν με συμπληρωματικό προϋπολογισμό, ύστερα από έντονη δημόσια και κοινοβουλευτική συζήτηση, κάτι που προκάλεσε αναστάτωση και πρόβαλε μια εικόνα κακού συντονισμού μεταξύ κρατικών υπηρεσιών.
Προσθέτει ότι ο έλεγχος ανέδειξε επίσης αδυναμίες στο σύστημα εσωτερικού ελέγχου του Ιδρύματος, καθώς εντοπίστηκαν λανθασμένες μοριοδοτήσεις, τόσο λόγω ανθρώπινων λαθών όσο και εξαιτίας σφαλμάτων στο πληροφοριακό σύστημα, τα οποία είχαν ως αποτέλεσμα δύο δικαιούχοι να στερηθούν υποτροφίας που δικαιούνταν.
Παράλληλα, αναφέρει ότι η εξέταση ενστάσεων από το ίδιο το Ίδρυμα αποκάλυψε επιπρόσθετα συστημικά προβλήματα, με την απουσία δευτεροβάθμιου ελέγχου, τον ανεπαρκή διαχωρισμό καθηκόντων και άλλες αδυναμίες στις διαδικασίες να καταδεικνύουν ότι απαιτείται ουσιαστική ενίσχυση των μηχανισμών ελέγχου, ώστε να περιορίζονται τα λάθη και να διασφαλίζεται η ίση μεταχείριση όλων των αιτητών.
«Οι κρατικές υποτροφίες μπορούν να αποτελέσουν κάτι περισσότερο από ένα μέσο οικονομικής ενίσχυσης. Σε μια περίοδο κατά την οποία η Κυπριακή Δημοκρατία επιδιώκει την ενίσχυση του ανθρώπινου κεφαλαίου και τον επαναπατρισμό επιστημόνων, οι υποτροφίες μπορούν να εξελιχθούν σε εργαλείο αναπτυξιακής πολιτικής. Ένα στοχευμένο πρόγραμμα υποτροφιών αριστείας, με ουσιαστικότερη χρηματοδότηση σε τομείς προτεραιότητας και με πρόνοιες ανταποδοτικότητας προς το κράτος, θα μπορούσε να δημιουργήσει σημαντική προστιθέμενη αξία για τη χώρα», σημειώνει σχετικά.
Αναφέρεται επίσης ότι η παράλληλη διαχείριση κρατικών υποτροφιών από το ΙΚΥΚ και φοιτητικών χορηγιών από την Υπηρεσία Χορηγιών και Επιδομάτων (ΥΧΕ), δημιουργεί περιττή πολυπλοκότητα και ενδεχόμενες διοικητικές επικαλύψεις, ενώ με δεδομένη την μεταφορά των εργασιών του Φορέα Κοινωνικής Στήριξης στο ΙΚΥΚ, η ΕΥ σημειώνει ότι ζήτησε από το Υπουργείο Οικονομικών να εξετάσει τα οφέλη από τυχόν συνένωση των ΙΚΥΚ και ΥΧΕ, για «ένα απλούστερο, αποτελεσματικότερο και καλύτερα συντονισμένο σύστημα αναμένεται να εξυπηρετήσει τόσο τους φοιτητές/γονείς (ένα σημείο επαφής) όσο και θα συμβάλει στη χρηστή διαχείριση των δημόσιων πόρων».
Συμπληρώνεται ότι στον υπό αναφορά έλεγχο δεν διερευνήθηκαν οι συνθήκες σύναψης συμφωνίας μίσθωσης κτηρίου το οποίο περιήλθε στην ιδιοκτησία του ΙΚΥΚ, δυνάμει συμφωνίας δωρεάς και για το οποίο η Υπηρεσία ασχολήθηκε σε προηγούμενο έλεγχο, με την ΕΥ να επιφυλάσσεται να εξετάσει μελλοντικά το ενδεχόμενο έκδοσης ξεχωριστής Ειδικής Έκθεσης/ Υπομνήματος για το εν λόγω θέμα.
Πηγή: ΚΥΠΕ
