Μέσω της έκθεσής της για την Αρχή Ηλεκτρισμού Κύπρου, η Ελεγκτική Υπηρεσία της Δημοκρατίας επιχείρησε, μεταξύ άλλων, να δώσει εξήγηση για το υψηλό κόστος ηλεκτροπαραγωγής από τις μονάδες της. Κατέγραψε το πόσο δαπανηροί είναι οι ρύποι που εκπέμπονται από τα συμβατικά καύσιμα αλλά εστίασε το πρόβλημα στην περιορισμένη ανάπτυξη έργων ΑΠΕ από την ΑΗΚ, υιοθετώντας θέσεις της περί παρεμπόδισης από τη ΡΑΕΚ, υπέρ ιδιωτών επιχειρηματιών και σε βάρος των καταναλωτών. Χωρίς όμως να παραθέσει μελέτη ή τεκμηρίωση.
Η οπτική με την οποία η Ελεγκτική Υπηρεσία προσέγγισε το πιο πάνω ζήτημα δεν ήταν υπό το πρίσμα της Ανταγωνιστικής Αγοράς Ηλεκτρισμού, αλλά λες και βρισκόμαστε ακόμα στη μονοπωλιακή εποχή. Το μοντέλο δηλαδή που ίσχυε στη χώρα μας πριν από το νομοθέτημα του 2021. Τη χρονιά εκείνη που η Βουλή των Αντιπροσώπων είχε εγκρίνει ομόφωνα, με τη θετική ψήφο όλων των κομμάτων, τον εναρμονισμό της εθνικής νομοθεσίας με την ευρωπαϊκή οδηγία για τη μετάβαση στον ισότιμο ανταγωνισμό, ανοίγοντας την πόρτα στην ιδιωτική πρωτοβουλία.
Εάν στην αγορά ηλεκτρισμού συνέχιζε να δραστηριοποιείτο μονάχα η ΑΗΚ, τότε ναι, το ζητούμενο για την Πολιτεία θα ήταν αυτό που ζητούν οι συντεχνίες και ενίοτε τα Διοικητικά της Συμβούλια: να τοποθετηθούν όλα τα αυγά στο καλάθι του δημόσιου Οργανισμού ώστε να μειώσει του κόστος του στην ηλεκτροπαραγωγή. Όλες τις ΑΠΕ, όλες τις επενδύσεις, όλους τους σχεδιασμούς. Αυτήν ακριβώς την προσέγγιση είχε η Ελεγκτική Υπηρεσία στην έκθεσή της για την ΑΗΚ, υιοθετώντας μάλιστα πάγιες θέσεις της Αρχής για τους λόγους που δεν επιτυγχάνεται η μείωση της τιμής του ηλεκτρικού ρεύματος, χωρίς τη δέουσα στοιχειοθέτηση.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Δεν απαντά στα ερωτήματα
Ενδεικτική είναι η αναφορά της Ελεγκτικής Υπηρεσίας πως «η παρατεταμένη έλλειψη ουσιαστικού διαλόγου και αναγκαίας συνεργασίας μεταξύ της ΑΗΚ και της ΡΑΕΚ για την ανάπτυξη έργων ΑΠΕ από την ΑΗΚ, λειτούργησε προς όφελος των ιδιωτικών συμφερόντων που δραστηριοποιούνται στην ανάπτυξη έργων ΑΠΕ και σε βάρος του τελικού καταναλωτή». Εδώ όμως εγείρονται τα εξής σοβαρά ερωτήματα:
- Πώς μπορεί η Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας Κύπρου, ως η δια νόμου εποπτεύουσα αρχή να συνεργαστεί με οποιανδήποτε οντότητα που έχει αδειοδοτήσει να συμμετέχει στην αγορά ηλεκτρισμού, όπως είναι η ΑΗΚ;
- Πώς ακριβώς επωφελήθηκαν τα ιδιωτικά συμφέροντα; Έγινε οτιδήποτε παράτυπο;
- Πώς λειτούργησε η συγκεκριμένη συνθήκη σε βάρος του καταναλωτή;
Η έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας δεν απαντά σε κανένα από αυτά τα ερωτήματα.
Συνεχίζοντας τη καταγραφή θέσεων, η Ελεγκτική Υπηρεσία σημειώνει πως «οι δυσκολίες που αντιμετωπίζει η ΑΗΚ στην ένταξη περισσότερων έργων ΑΠΕ δεν της επέτρεψαν να πετύχει μείωση του κόστους παραγωγής». Ότι «η σημαντική καθυστέρηση στην ένταξη έργων ΑΠΕ στην παραγωγική δυνατότητα της ΑΗΚ έδωσε προβάδισμα στις ιδιωτικές επιχειρήσεις να αναπτύξουν μεγάλα φωτοβολταϊκά έργα καταλαμβάνοντας αρκετές από τις διαθέσιμες εκτάσεις γης, χωρίς να επωφελείται ο καταναλωτής από την είσοδο αυτών των εταιρειών στην αγορά».
Δίδεται ξεκάθαρα η εντύπωση πως οι κρατικοί ελεγκτές συμφωνούν με την ΑΗΚ ότι την καθυστέρησαν με σκοπό να προλάβουν ιδιωτικές επιχειρήσεις να αναπτύξουν έργα ΑΠΕ όπου υπήρχε διαθέσιμο τεμάχιο γης και να δραστηριοποιηθούν στην αγορά ηλεκτρισμού σε βάρος (της τιμής) των καταναλωτών. Απουσιάζει όμως και σε αυτή την περίπτωση η τεκμηρίωση.
Η πρόσβαση της ΑΗΚ στις ΑΠΕ
Παράλληλα, χρήζει επεξήγησης από τους αρμοδίους, το γεγονός ότι τα παρακάτω στοιχεία δεν συνάδουν με τις θέσεις που καταγράφει η Ελεγκτική Υπηρεσία:
- Η ΑΗΚ είναι συμβεβλημένη με τεχνολογίες ΑΠΕ (φωτοβολταϊκά, αιολικά, βιομάζα) που δίνουν αθροιστικά γύρω στο 21% της συνολικής παραγωγής ηλεκτρισμού στην Κύπρο. Οι ιδιωτικές εταιρείες έχουν αναλογία παραγωγής μικρότερη του 7%.
- Εάν εξαιρεθεί το σχέδιο Net Metering, η ΑΗΚ μπορεί να αγοράζει από τις πιο τεχνολογίες ΑΠΕ, η συνολικής εγκατεστημένη ισχύ των οποίων είναι 416MW, στην ταρίφα των 11 σεντς την κιλοβατώρα. Πόσο έχει μειώσει το κόστος ηλεκτροπαραγωγής στις μονάδες της;
- Η ΡΑΕΚ δημοσίευσε ότι η ΑΗΚ κατέχει άδειες για φωτοβολταϊκά πάρκα συνολικής εγκατεστημένης ισχύος 171,9MW, οι πλείστες εκ των οποίων της δόθηκαν το 2021 και το 2023. Σήμερα, όπως σημειώνεται, βρίσκονται σε λειτουργία τα 23MW. Δεν έχει δημοσιευτεί οποιαδήποτε απόρριψη αίτησης του Οργανισμού. Προϋπόθεση για έκδοση άδειας αποτελεί η δέσμευση του τεμαχίου που θα χρησιμοποιηθεί.
- Η παρουσία ιδιωτικών εταιρειών προμήθειας ρεύματος, με τα σημερινά δεδομένα, σύμφωνα με τις ίδιες, παρέχει στους τελικούς καταναλωτές τιμές κατά μέσο όρο 8% χαμηλότερες σε σχέση με την Προμήθεια ΑΗΚ. Μια μείωση, που για τους εμπορικούς και βιομηχανικούς καταναλωτές – πελάτες των ιδιωτών προμηθευτών, λειτουργεί αλυσιδωτά προς όφελος της οικονομίας. Στοιχείο για το οποίο η Ελεγκτική Υπηρεσία δεν αναφέρει τίποτα στην έκθεσή της.
Την καθυστέρηση στην υλοποίηση δικών της έργων, η ΑΗΚ την απέδωσε στην Πολεοδομία και στο προβάδισμα ιδιωτικών επιχειρήσεων που θεωρεί ότι συνέτεινε στον κορεσμού του δικτύου και της κατάλληλης διαθέσιμης γης για ΑΠΕ. Με δεδομένο ότι στην ίδια Πολεοδομία απευθύνθηκαν και οι ιδιώτες αιτητές έργων ΑΠΕ, ψάχνοντας κι αυτοί για κατάλληλη γη το ίδιο διάστημα, χρήζει επεξήγησης από την Ελεγκτική Υπηρεσία, το γιατί αυτοί τα κατάφεραν και η Αρχή Ηλεκτρισμού όχι.
