*Άρθρο της Ελεάνας Πολυδώρου
Μπορεί ένας ευρωπαϊκός κανονισμός να επηρεάσει τον τρόπο λειτουργίας μιας επιχείρησης που εδρεύει στην Κίνα; Στη σύγχρονη παγκόσμια οικονομία, η απάντηση είναι καταφατική. Δεν χρειάζεται μια επιχείρηση να έχει ευρωπαϊκή έδρα για να επηρεάζεται από τους κανόνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αρκεί να επιθυμεί πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει μία από τις μεγαλύτερες και οικονομικά σημαντικότερες αγορές παγκοσμίως. Η λειτουργία της στηρίζεται σε βασικές αρχές, όπως ο ελεύθερος και ανόθευτος ανταγωνισμός και η αποτροπή κρατικών παρεμβάσεων που παρέχουν επιλεκτικά πλεονεκτήματα σε συγκεκριμένες επιχειρήσεις.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Για μεγάλο χρονικό διάστημα, ωστόσο, υπήρχε μια σημαντική ασυμμετρία. Οι οικονομικές ενισχύσεις που χορηγούν τα κράτη μέλη στις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις υπόκεινται σε αυστηρό έλεγχο. Ωστόσο, δεν υφίστατο αντίστοιχος έλεγχος για τις επιδοτήσεις που παρέχουν τρίτες χώρες σε επιχειρήσεις οι οποίες εξαγοράζουν ευρωπαϊκές εταιρείες, συμμετέχουν σε δημόσιους διαγωνισμούς ή αναπτύσσουν δραστηριότητα στην ενιαία αγορά.
Συνεπώς, αυτό το κενό επιχειρεί να καλύψει ο σχετικά πρόσφατος Κανονισμός για τις Ξένες Επιδοτήσεις, γνωστός ως Foreign Subsidies Regulation ή FSR.
Ο FSR επιτρέπει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάζει κατά πόσον μια οικονομική στήριξη από κυβέρνηση ή δημόσιο φορέα τρίτης χώρας ενισχύει τεχνητά την ανταγωνιστική θέση μιας επιχείρησης στην Ευρώπη. Η στήριξη αυτή μπορεί να λάβει τη μορφή επιχορηγήσεων, προνομιακών δανείων, φορολογικών απαλλαγών, κρατικών εγγυήσεων, εισφορών κεφαλαίου ή χρηματοδότησης με όρους που δεν θα ήταν διαθέσιμοι υπό κανονικές συνθήκες αγοράς.
Η αλλαγή είναι ουσιαστική. Η Επιτροπή δεν εξετάζει πλέον μόνο πως λειτουργεί μια επιχείρηση στην ευρωπαϊκή αγορά, αλλά και το πώς απέκτησε τέτοια οικονομική ισχύ που της επιτρέπει να δραστηριοποιείται σε αυτή.
Η προέλευση της χρηματοδότησης δύναται να επηρεάσει καθοριστικά τον ανταγωνισμό. Μια επιχείρηση που στηρίζεται από το κράτος μπορεί να προσφέρει υψηλότερο τίμημα για την εξαγορά μιας ευρωπαϊκής εταιρείας, να υποβάλει ιδιαίτερα χαμηλή προσφορά σε δημόσιο διαγωνισμό ή να χρηματοδοτεί για μεγάλο χρονικό διάστημα ζημιογόνες δραστηριότητες, τις οποίες ένας ανταγωνιστής που βασίζεται αποκλειστικά στην αγορά δεν θα μπορούσε να διατηρήσει.
Δεν είναι τυχαίο ότι πολλές από τις πρώτες σημαντικές υποθέσεις αφορούν κινεζικές επιχειρήσεις. Το κινεζικό οικονομικό μοντέλο χαρακτηρίζεται από έντονη κρατική παρουσία και στενές σχέσεις μεταξύ δημόσιων αρχών, κρατικών τραπεζών και επιχειρηματικών ομίλων.
Η σχέση αυτή δεν συνιστά από μόνη της παράβαση. Ούτε κάθε οικονομική στήριξη δημιουργεί αναγκαστικά στρέβλωση. Το κρίσιμο ερώτημα είναι κατά πόσον η συγκεκριμένη στήριξη βελτιώνει τεχνητά τη θέση μιας επιχείρησης και μεταβάλλει τους όρους υπό τους οποίους διεξάγεται ο ανταγωνισμός στην Ευρώπη.
Οι πρώτες παρεμβάσεις αποδεικνύουν ότι ο FSR έχει πρακτική σημασία. Στην υπόθεση JD.com, η Επιτροπή διερευνά κατά πόσον κρατική οικονομική στήριξη επηρέασε τους όρους της προτεινόμενης εξαγοράς της γερμανικής CECONOMY, στην οποία ανήκουν οι αλυσίδες MediaMarkt και Saturn.
Αντίστοιχες έρευνες αφορούν τη Goldwind στην αγορά ανεμογεννητριών και τη Nuctech στον τομέα των συστημάτων ασφαλείας. Σε δημόσιο διαγωνισμό για φωτοβολταϊκό έργο στη Ρουμανία, κοινοπραξίες στις οποίες συμμετείχαν κινεζικές επιχειρήσεις αποσύρθηκαν μετά την έναρξη ερευνών από την Επιτροπή.
Οι υποθέσεις αυτές δείχνουν ότι η ισχύς του νέου πλαισίου δεν εξαρτάται μόνο από την έκδοση τελικών αποφάσεων. Η υποχρέωση αποκάλυψης των χρηματοδοτικών σχέσεων, η αβεβαιότητα μιας έρευνας και ο κίνδυνος διορθωτικών μέτρων μπορούν να επηρεάσουν τη δομή μιας συναλλαγής, το ύψος μιας προσφοράς ή ακόμη και την απόφαση συμμετοχής σε έναν διαγωνισμό.
Για τις κινεζικές επιχειρήσεις, επομένως, η συμμόρφωση με τον FSR δεν αποτελεί απλώς νομική διαδικασία. Επηρεάζει τον ίδιο τον σχεδιασμό των επενδύσεών τους. Η χρηματοδότηση μιας συναλλαγής, οι σχέσεις με κρατικούς φορείς και οι όροι των δανείων ή των εγγυήσεων πρέπει πλέον να μπορούν να εξηγηθούν και να τεκμηριωθούν.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση χρησιμοποιεί, έτσι, το οικονομικό βάρος της αγοράς της για να επηρεάσει επιχειρηματικές πρακτικές που διαμορφώνονται χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά. Ο FSR δεν αλλάζει μόνο τον τρόπο με τον οποίο ελέγχονται οι ξένες επενδύσεις. Αλλάζει και τον τρόπο με τον οποίο οι διεθνείς επιχειρήσεις προετοιμάζονται για να επενδύσουν στην Ευρώπη.
*Ελεάνα Πολυδώρου
Το άρθρο ετοιμάστηκε στο πλαίσιο πρακτικής άσκησης στην Trojan Economics.
