Με το νέο έτος, ο ενεργειακός τομέας στην Κύπρο βρίσκεται μπροστά σε μια ουσιαστική αλλαγή παραδείγματος: από τη μονοδιάστατη αύξηση παραγωγής, σε ένα πιο σύνθετο μοντέλο όπου ο καταναλωτής αποκτά ρόλο-κλειδί. Η ενεργειακή μετάβαση δεν κρίνεται πλέον μόνο στα μεγαβάτ των ΑΠΕ, αλλά στη διαχείριση, την ευελιξία και τη συμπεριφορά κατανάλωσης, στοιχεία που επηρεάζουν άμεσα τη σταθερότητα και την ανθεκτικότητα του συστήματος.

Διαβάστε ακόμα: Φωτοβολταϊκά: Τι αλλάζει με το net billing και τι ισχύει με την αποθήκευση

Μιλώντας για τις εξελίξεις αυτές, ο Φάνος Καραντώνης, Πρόεδρος του ΣΕΑΠΕΚ, αποτιμά τα σημεία καμπής του 2025, αναδεικνύει τις κυρίαρχες τάσεις στη δημόσια συζήτηση και σκιαγραφεί τις προκλήσεις και τις προσδοκίες για το 2026. Στο επίκεντρο της τοποθέτησής του βρίσκεται ο «Ενεργός Καταναλωτής», αλλά και το ιστορικό άνοιγμα της Ανταγωνιστικής Αγοράς Ηλεκτρισμού, που αλλάζει τους κανόνες του παιχνιδιού μετά από δεκαετίες.

Κλείνοντας το 2025, ποιος ήταν για εσάς ο καθοριστικός παράγοντας που διαμόρφωσε τον κλάδο σας;

Ως Πρόεδρος του ΣΕΑΠΕΚ, ο καθοριστικός παράγοντας του 2025 ήταν η συνειδητοποίηση ότι η ενεργειακή μετάβαση δεν μπορεί πλέον να βασίζεται αποκλειστικά στην προσθήκη νέας παραγωγής από ΑΠΕ. Πολύ ορθά το επίκεντρο μετατοπίστηκε στον καταναλωτή, στη διαχείριση ενέργειας και στην απαραίτητη ευελιξία του συστήματος.

Η ιδιοκατανάλωση, η απόκριση ζήτησης και η ενεργός συμμετοχή νοικοκυριών και επιχειρήσεων αναδείχθηκαν ως κρίσιμα εργαλεία για τη σταθερότητα και την ανθεκτικότητα του ενεργειακού συστήματος της χώρας.

Ποια θεωρείτε ότι ήταν τα τρία σημαντικότερα ζητήματα ή τάσεις που κυριάρχησαν στη δημόσια συζήτηση για τον τομέα σας το 2025;

Πρώτον, η ιδιοκατανάλωση και το δικαίωμα των καταναλωτών να παράγουν, να καταναλώνουν και να διαχειρίζονται την ενέργειά τους. Το 2025 κατέδειξε ξεκάθαρα ότι η ιδιοκατανάλωση δεν είναι προνόμιο, αλλά θεμελιώδες δικαίωμα που πρέπει να ενισχυθεί θεσμικά και πρακτικά.

Δεύτερον, η απόκριση ζήτησης και η ανάγκη για έξυπνη διαχείριση ενέργειας. Η συζήτηση μετακινήθηκε από το «πόση ενέργεια παράγουμε» στο «πότε και πώς την καταναλώνουμε», κάτι απολύτως αναγκαίο για ένα σύστημα με υψηλή διείσδυση ΑΠΕ.

Τρίτον, η αποθήκευση ενέργειας, όχι ως πανάκεια, αλλά ως συμπληρωματικό εργαλείο που ενισχύει την αυτάρκεια, την ενεργειακή ασφάλεια και τη σταθερότητα της οικονομίας, σε συνδυασμό με δυναμικές και κοστοστρεφείς διατιμήσεις ηλεκτρικής ενέργειας.

Για το 2026 τι περιμένετε να αλλάξει και τι φοβάστε ότι μπορεί να παραμείνει στάσιμο;

Το 2026 αναμένω ότι θα υπάρξει μεγαλύτερη έμφαση στην ενεργοποίηση του καταναλωτή, μέσω εργαλείων όπως οι δυναμικές τιμολογήσεις και τα σχήματα απόκρισης ζήτησης, που επιβραβεύουν τη σωστή ενεργειακή συμπεριφορά.
Αυτό που φοβάμαι ότι μπορεί να παραμείνει στάσιμο είναι η ταχύτητα με την οποία θα υιοθετηθούν πλήρως αυτά τα εργαλεία σε μαζική κλίμακα. Χωρίς πραγματικά κίνητρα και χωρίς ξεκάθαρο ρυθμιστικό πλαίσιο, η ευελιξία του συστήματος θα παραμένει περιορισμένη.

Αν είχατε τη δυνατότητα να αλλάξετε ένα πράγμα του τομέα σας μέσα στο 2026, ποιο θα ήταν;

Θα ενίσχυα θεσμικά και πρακτικά τον ρόλο του Ενεργού Καταναλωτή.
Με ξεκάθαρο πλαίσιο για ιδιοκατανάλωση, απόκριση ζήτησης και δυναμικές, κοστοστρεφείς διατιμήσεις, που να αντανακλούν την πραγματική αξία της ευελιξίας στο σύστημα. Μόνο έτσι μπορούμε να μιλάμε για ένα σύγχρονο, αποδοτικό και ανθεκτικό ενεργειακό μοντέλο.

Ποιο είναι το μήνυμα που θα θέλατε να στείλετε σε όσους δραστηριοποιούνται στον τομέα σας για το επόμενο έτος;

Το μήνυμα είναι σαφές: ο καταναλωτής έχει πλέον και λόγο και ρόλο – και αυτός πρέπει να είναι ενεργός. Μόνο με ενεργούς συμμετέχοντες μπορούμε να κτίσουμε ένα ενεργειακό σύστημα αειφόρο, ανθεκτικό και αποτελεσματικό, προς όφελος της κοινωνίας και της οικονομίας.

Ανταγωνιστική Αγορά Ηλεκτρισμού

Παράλληλα, υπό την ιδιότητά μου ως Γενικός Γραμματέας του νεοσύστατου Συνδέσμου Εκπροσώπων Προμηθευτών Ηλεκτρικής Ενέργειας, το άνοιγμα της Ανταγωνιστικής Αγοράς Ηλεκτρισμού την 1η Οκτωβρίου 2025 αποτελεί ιστορικό ορόσημο.

Σηματοδοτεί την άρση ενός μονοπωλίου 75 ετών και το άνοιγμα νέων οριζόντων για το δικαίωμα επιλογής του καταναλωτή, ευθυγραμμίζοντας την Κύπρο με τις πρακτικές των προηγμένων χωρών εντός και εκτός ΕΕ.

Η αγορά θα περάσει αναπόφευκτα τις «παιδικές ασθένειες» και την «εφηβεία» της. Ο τελικός προορισμός όμως είναι ξεκάθαρος: ανταγωνιστικότητα, ανθεκτικότητα της οικονομίας και ο καταναλωτής στο επίκεντρο.