Μία από τις σημαντικότερες συμφωνίες επί Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ στον κοινωνικό τομέα καταγράφηκε την Τετάρτη, καθώς οι πρέσβεις των κρατών μελών στην ΕΕ ενέκριναν την προσωρινή συμφωνία που επιτεύχθηκε την περασμένη εβδομάδα με το Ευρωκοινοβούλιο για την αναθεώρηση των κανόνων συντονισμού των εθνικών συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης, κλείνοντας έναν φάκελο που παρέμενε ανοικτός σχεδόν για μία δεκαετία.
Η συμφωνία θεωρείται μία από τις βασικές επιτυχίες της Κυπριακής Προεδρίας, η οποία έχει θέσει τα κοινωνικά ζητήματα ψηλά στην ατζέντα της. Ανώτερος κοινοτικός διπλωμάτης ανέφερε ότι η αναθεώρηση αφορά εκατομμύρια εργαζομένους στην Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένων περίπου δύο εκατομμυρίων διασυνοριακών εργαζομένων, σημειώνοντας ότι «αφορά τους ανθρώπους» και την ελεύθερη διακίνηση εργαζομένων εντός της ΕΕ.
Στο μεταξύ, σε δηλώσεις του, ο Υπουργός Εργασίας, Μαρίνος Μουσιούττας, ανέφερε ότι η συμφωνία παρέχει την πολυαναμενόμενη σαφήνεια στον συντονισμό της κοινωνικής ασφάλισης σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Πρόσθεσε ότι οι αναθεωρημένοι κανόνες θα διευκολύνουν τους πολίτες που ζουν ή εργάζονται σε άλλο κράτος μέλος να κατανοούν καλύτερα τα δικαιώματά τους, να τα διεκδικούν και να αποκτούν πρόσβαση στα επιδόματα που δικαιούνται χωρίς πρόσθετα εμπόδια ή αβεβαιότητα.
Ο Υπουργός ανέφερε επίσης ότι η συμφωνία αναμένεται να ενισχύσει την ελευθερία διακίνησης των εργαζομένων εντός της ΕΕ, να συμβάλει στη λειτουργία ισχυρότερων αγορών εργασίας και να στηρίξει μία πιο ανταγωνιστική και κοινωνικά δίκαιη Ευρώπη.
Σύμφωνα με τον Ευρωπαίο διπλωμάτη, όταν η Λευκωσία ανέλαβε την Προεδρία υπήρχε στήριξη από 15 κράτη μέλη, ενώ κατά τη σημερινή απόφαση 21 κράτη μέλη στήριξαν ρητά την προσωρινή συμφωνία.
Ο αξιωματούχος απέδωσε την εξέλιξη στην προσπάθεια οικοδόμησης εμπιστοσύνης μεταξύ Συμβουλίου, Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και Κομισιόν, κάνοντας λόγο για διαφανή διαδικασία και ενεργή διαμεσολάβηση από την Κυπριακή Προεδρία. «Η Ευρώπη αποδίδει όταν συνεργάζεται», ανέφερε.
Η συμφωνία αναθεωρεί τους Κανονισμούς 883/2004 και 987/2009, οι οποίοι ρυθμίζουν τον συντονισμό των εθνικών συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης, ώστε οι πολίτες που μετακινούνται εντός της ΕΕ να μην χάνουν ασφαλιστικά και κοινωνικά δικαιώματα όταν εργάζονται ή διαμένουν σε άλλο κράτος μέλος.
Οι αναθεωρημένοι κανόνες επικεντρώνονται σε πέντε βασικούς τομείς: επιδόματα ανεργίας, επιδόματα μακροχρόνιας φροντίδας, πρόσβαση σε κοινωνικές παροχές για οικονομικά μη ενεργά άτομα, οικογενειακά επιδόματα και κανόνες που αφορούν αποσπασμένους εργαζομένους ή άτομα που εργάζονται σε δύο ή περισσότερα κράτη μέλη.
Σε ό,τι αφορά τα επιδόματα ανεργίας, ο διπλωμάτης επισήμανε ότι πολίτες που αναζητούν εργασία σε άλλο κράτος μέλος θα μπορούν να συνεχίσουν να λαμβάνουν επίδομα ανεργίας από την προηγούμενη χώρα τους για έξι μήνες, με δυνατότητα παράτασης. Παράλληλα, εργαζόμενοι που έχουν εργαστεί για τουλάχιστον 22 συνεχόμενες εβδομάδες σε άλλο κράτος μέλος, θα μπορούν να λαμβάνουν επίδομα ανεργίας από τη χώρα στην οποία εργάστηκαν τελευταία, εφόσον πληρούν τις σχετικές προϋποθέσεις.
Ο διπλωμάτης ανέφερε ότι συμφωνήθηκαν επίσης αυστηρότερα μέτρα ενεργοποίησης και ελέγχου για την εφαρμογή των νέων κανόνων, κάτι που ζητούσαν αρκετά κράτη μέλη.
Στον τομέα της μακροχρόνιας φροντίδας, η συμφωνία προβλέπει σαφέστερο ορισμό των σχετικών παροχών και τη δημιουργία καταλόγου επιδομάτων που θα καλύπτονται από τους αναθεωρημένους κανόνες, ο οποίος θα επανεξεταστεί από την Κομισιόν τρία χρόνια μετά την έναρξη εφαρμογής τους.
Για τα οικογενειακά επιδόματα, οι νέοι κανόνες αποσαφηνίζουν τη διάκριση μεταξύ παροχών που αντικαθιστούν χαμένο εισόδημα λόγω ανατροφής παιδιών και άλλων οικογενειακών παροχών, με στόχο την ενίσχυση της κοινής ευθύνης των γονέων.
Σε ό,τι αφορά τους αποσπασμένους εργαζομένους, προβλέπεται υποχρέωση προηγούμενης ειδοποίησης των αρμόδιων αρχών όταν εργαζόμενος μεταβαίνει σε άλλο κράτος μέλος, με εξαιρέσεις για επαγγελματικά ταξίδια και δραστηριότητες διάρκειας έως τριών ημερών. Η εξαίρεση αυτή δεν θα ισχύει για τον κατασκευαστικό τομέα.
Η συμφωνία περιλαμβάνει επίσης πρόνοιες για περαιτέρω ψηφιοποίηση των διαδικασιών κοινωνικής ασφάλισης και σαφέστερους κανόνες για άτομα που εργάζονται σε περισσότερα από ένα κράτη μέλη, ώστε να καθορίζεται ποια εθνική νομοθεσία εφαρμόζεται.
Ο κοινοτικός διπλωμάτης σημείωσε ακόμη ότι αρκετές πρόνοιες, όπως οι παροχές μακροχρόνιας φροντίδας, η πρόσβαση οικονομικά μη ενεργών ατόμων σε κοινωνικές παροχές και τα οικογενειακά επιδόματα είχαν συμφωνηθεί ήδη από το 2019, ωστόσο χωρίς συνολική συμφωνία δεν μπορούσαν να τεθούν σε εφαρμογή.
«Εκατομμύρια άνθρωποι σε όλη την Ευρώπη περίμεναν την ολοκλήρωση αυτής της αναθεώρησης για να επωφεληθούν», ανέφερε.
Σημειώνεται ότι η προσωρινή συμφωνία θα πρέπει πλέον να εγκριθεί και από την ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και στη συνέχεια να υιοθετηθεί επισήμως.
Χαιρετίζει η Κομισιόν
Η Κομισιόν χαιρετίζει την έγκριση από τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης της αναθεώρησης των κανόνων για τον συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης, κάνοντας λόγο για σημαντικό βήμα προς τον εκσυγχρονισμό του πλαισίου και την ενίσχυση της δίκαιης κινητικότητας της εργασίας στην ΕΕ.
Η Εκτελεστική Αντιπρόεδρος της Κομισιόν για τα Κοινωνικά Δικαιώματα, Ροξάνα Μινζάτου, δήλωσε ότι το νέο πλαίσιο θα ενισχύσει την πρόσβαση σε παροχές και θα βελτιώσει την εναρμόνιση τους με τα συστήματα κοινωνικής ασφάλισης των κρατών μελών.
Όπως ανέφερε, οι αναθεωρημένοι κανόνες θα διευκολύνουν τις επιχειρήσεις να παρέχουν υπηρεσίες διασυνοριακά, μεταξύ άλλων μέσω της αξιοποίησης ψηφιακών εργαλείων, ενώ θα ενισχύσουν τη συνεργασία μεταξύ των εθνικών διοικήσεων μέσω καλύτερης ανταλλαγής πληροφοριών, σαφέστερων διαδικασιών και καθορισμένων χρονοδιαγραμμάτων. Παράλληλα, σημείωσε πως προβλέπονται νέα εργαλεία για την πρόληψη και αντιμετώπιση της απάτης, των καταχρήσεων και των λαθών.
Πρόσθεσε ότι προσβλέπει σε ταχεία υιοθέτηση της προσωρινής συμφωνίας από το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Σύμφωνα με ανακοίνωση της Κομισιόν που δημοσιεύτηκε την Τετάρτη, σημειώνει ότι τα κράτη μέλη ενέκριναν τη συμφωνία που είχε επιτευχθεί την περασμένη εβδομάδα μεταξύ της Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο καλούνται τώρα να την επιβεβαιώσουν επισήμως πριν από την έναρξη ισχύος της.
Οι αναθεωρημένοι κανόνες επικαιροποιούν το υφιστάμενο πλαίσιο συντονισμού της κοινωνικής ασφάλισης που ισχύει από το 2010 και, σύμφωνα με την Κομισιόν, αποτελούν σημαντικό βήμα για τη δίκαιη κινητικότητα της εργασίας στην ΕΕ.
Η Κομισιόν αναφέρει ότι το νέο πλαίσιο διευκολύνει τους πολίτες να εργάζονται, να ζουν ή να συνταξιοδοτούνται σε άλλα κράτη μέλη, διασφαλίζοντας παράλληλα την προστασία των δικαιωμάτων κοινωνικής ασφάλισης και μειώνοντας τη νομική αβεβαιότητα και τα διοικητικά βάρη για τις επιχειρήσεις.
Οι βασικές αλλαγές περιλαμβάνουν ενίσχυση της προστασίας των δικαιωμάτων κοινωνικής ασφάλισης για άτομα που μετακινούνται εντός της ΕΕ, νέο συντονισμό για τα επιδόματα μακροχρόνιας φροντίδας και αναθεωρημένους κανόνες για τα οικογενειακά επιδόματα. Παράλληλα, αποσαφηνίζονται οι προϋποθέσεις υπό τις οποίες τα κράτη μέλη μπορούν να περιορίζουν την πρόσβαση σε κοινωνικές παροχές για πολίτες που δεν εργάζονται ούτε αναζητούν εργασία.
Επιπλέον, εισάγονται μέτρα για την ενίσχυση της δίκαιης κινητικότητας της εργασίας, όπως νέος ορισμός της απάτης στον τομέα της κοινωνικής ασφάλισης, απαίτηση προηγούμενης ασφάλισης πριν από απόσπαση εργαζομένων και υποχρεωτικό διάστημα μεταξύ διαδοχικών αποσπάσεων. Προβλέπεται επίσης υποχρέωση προηγούμενης κοινοποίησης για αποσπάσεις, με ορισμένες εξαιρέσεις για σύντομες μετακινήσεις.
Η αναθεώρηση περιλαμβάνει ακόμη νέες ρυθμίσεις για τον συντονισμό των επιδομάτων ανεργίας σε διασυνοριακές περιπτώσεις, καθώς και πιο σαφείς κανόνες για τον καθορισμό της εφαρμοστέας νομοθεσίας κοινωνικής ασφάλισης, ειδικά για εργαζομένους που δραστηριοποιούνται σε περισσότερα από ένα κράτη μέλη.
Η Κομισιόν υπενθυμίζει ότι περίπου 16 εκατομμύρια πολίτες της ΕΕ ζουν ή εργάζονται σε άλλο κράτος μέλος, ενώ τα κράτη μέλη διατηρούν την αρμοδιότητα ορισμού των εθνικών συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης. Οι κανόνες συντονισμού της ΕΕ στοχεύουν στη διασφάλιση ότι οι πολίτες δεν χάνουν την κοινωνική τους προστασία κατά τη μετακίνησή τους εντός της Ένωσης.
Η ανακοίνωση του Υπουργείου Εργασίας
Με ιδιαίτερη ικανοποίηση, το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων ανακοινώνει ότι η Κυπριακή Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ευρώπης (ΕΕ), μετά από δέκα χρόνια στασιμότητας, πέτυχε σήμερα Τετάρτη, 29 Απριλίου 2026, την έγκριση από την Επιτροπή Μόνιμων Αντιπροσώπων των κρατών μελών της ΕΕ, της προσωρινής συμφωνίας που επιτεύχθηκε την περασμένη εβδομάδα με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, σχετικά με την προτεινόμενη αναθεώρηση του Κανονισμού 883 για τον Συντονισμό των Συστημάτων Κοινωνικής Ασφάλισης σε επίπεδο ΕΕ.
Πρόκειται για μια εξέλιξη με έντονο πολιτικό και κοινωνικό αποτύπωμα, η οποία συνιστά σαφή επιτυχία για την Κύπρο και την ενεργό της παρουσία στα ευρωπαϊκά δρώμενα. Ως προεδρεύουσα του Συμβουλίου της ΕΕ, η χώρα μας συνέβαλε αποφασιστικά στην υπέρβαση πολυετών αδιεξόδων, αναδεικνύοντας τη σημασία μιας Ευρώπης που προστατεύει τους πολίτες της και διασφαλίζει δίκαιους όρους κινητικότητας.
Η συμφωνία αυτή δεν αποτελεί απλώς μια τεχνική επικαιροποίηση. Αντανακλά μια σαφή πολιτική βούληση για ενίσχυση της κοινωνικής διάστασης της ΕΕ. Ενισχύουμε ουσιαστικά τα δικαιώματα των εργαζομένων που μετακινούνται εντός της Ένωσης, διασφαλίζουμε μεγαλύτερη νομική σαφήνεια και βελτιώνουμε την αποτελεσματική εφαρμογή των κανόνων, ώστε κανένας πολίτης να μη μένει εκτεθειμένος σε αβεβαιότητα ή γραφειοκρατικά εμπόδια.
Ταυτόχρονα, προχωρούμε σε έναν αναγκαίο εκσυγχρονισμό του ευρωπαϊκού πλαισίου που αφορά στη μακροχρόνια φροντίδα, τα οικογενειακά επιδόματα και τα επιδόματα ανεργίας για τους εργαζόμενους αυτούς. Με τον τρόπο αυτό ανταποκρινόμαστε στις σύγχρονες κοινωνικές και δημογραφικές προκλήσεις, ενισχύοντας την κοινωνική συνοχή και την ισότητα ευκαιριών.
Η προσωρινή συμφωνία αναμένεται να εγκριθεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ενώ στη συνέχεια θα ακολουθήσει η επίσημη υιοθέτησή της από τα δύο θεσμικά όργανα της Ένωσης, κατόπιν της προβλεπόμενης νομικο-γλωσσικής μελέτης.
Η επιτυχία αυτή καταδεικνύει ότι η Κύπρος δεν είναι απλός παρατηρητής, αλλά αξιόπιστος και αποτελεσματικός διαμορφωτής πολιτικής στο ευρωπαϊκό γίγνεσθαι. Μέσα από τεκμηριωμένες θέσεις και συνεπή διπλωματική προσπάθεια, συμβάλλουμε στη διαμόρφωση μιας πιο δίκαιης, ανταγωνιστικής και κοινωνικά ισχυρής Ευρώπης.
Η Κυπριακή Δημοκρατία παραμένει προσηλωμένη στη συνέχιση των προσπαθειών για την ενίσχυση της κοινωνικής Ευρώπης, διασφαλίζοντας ότι τα οφέλη της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης φτάνουν απτά και δίκαια σε κάθε πολίτη.
Πηγή: ΚΥΠΕ/ΓΤΠ
