Βαθιά εξαρτημένη από τη ρυπογόνα συμβατική παραγωγή είναι η Ανταγωνιστική Αγορά Ηλεκτρισμού κατά τους πρώτους μήνες της λειτουργίας της, έχοντας μέσο όρο διείσδυσης 80% στο διάστημα Οκτωβρίου – Δεκεμβρίου 2025. Μια πραγματικότητα που δεν είναι άσχετη με τη ραγδαία αύξηση των περικοπών ενέργειας που παρήχθη από ανανεώσιμες πηγές (47% το 2025), με την απουσία αποθηκευτικής δυνατότητας και με τη μέθοδο που ακολουθείται για τις Υποχρεωτικά Ενταγμένων Μονάδων.

Ένας σημαντικός όγκος ενέργειας δεσμεύεται σε 24ωρη βάση για τη must run συμβατική ηλεκτροπαραγωγή, σε σταθερό και πολύ υψηλό κόστος για τους προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας (ακριβότερα και από την Προημερήσια Αγορά), με αποτέλεσμα να συρρικνωθεί περαιτέρω ο ηλεκτρικός χώρος για τις ΑΠΕ.

Η συγκεκριμένη προσαύξηση κόστους αποτρέπει τους προμηθευτές να προσφέρουν χαμηλότερες λιανικές τιμές, σε βαθμό που να δει ουσιαστικό όφελος ο τελικός καταναλωτής. Αντί αυτού, εξακολουθεί να βλέπει στο τιμολόγιό του το χαράτσι για τους ρύπους, καθώς παραμένει στα λόγια ο εθνικός στόχος για χρησιμοποίηση φυσικού αερίου στην ηλεκτροπαραγωγή, που θα μπορούσε να περιορίσει σημαντικά την εκπομπή αερίων του θερμοκηπίου.

Μία από τις συνέπειες για τους ανεξάρτητους προμηθευτές, οι οποίοι με το άνοιγμα της Αγοράς Ηλεκτρισμού είναι αναγκασμένοι να αγοράζουν σημαντικούς όγκους από τη συμβατική παραγωγή και σε υψηλές τιμές, λόγω των περικοπών ΑΠΕ και των must run, ήταν να μην καταστούν ανταγωνιστικοί με το άνοιγμα της Αγοράς Ηλεκτρισμού. Ουσιαστικά έχουν παραμείνει στάσιμοι σε ένα μερίδιο πελατών 9,7% σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του 2025, σε σύγκριση με το 2024. Η μερίδα του λέοντος (90,3%) ανήκει ΑΗΚ Προμήθεια.

Χωρίς τεκμήρια ο ισχυρισμός για καρτέλ

Ποσοστά που καθιστούν ατεκμηρίωτο τον ισχυρισμό συγκεκριμένων κύκλων περί ύπαρξης καρτέλ στις ΑΠΕ, με την Επιτροπή Προστασίας Ανταγωνισμού μάλιστα να ενημερώνει τη Βουλή, τον Νοέμβριο του 2025, πως «απλές ή γενικόλογες αναφορές περί ύπαρξης καρτέλ δεν κρίνονται ως ικανοποιητικές πληροφορίες που δύνανται να δικαιολογούν την έναρξη αυτεπάγγελτης έρευνας».

Η δεσπόζουσα θέση της Αρχής Ηλεκτρισμού Κύπρου δεν απειλήθηκε κατά τους πρώτους μήνες λειτουργίας της Αγοράς. Αντίθετα εδραιώθηκε, παρότι είχε προηγηθεί αίτημά της (27/8/2024) στην ΕΠΑ «για παροχή γνώμης αναφορικά με το κατά πόσο η δραστηριότητα παραγωγής και χονδρικής προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ και συγκεκριμένα από φωτοβολταϊκά που διεξάγεται από την ΑΗΚ στην επικράτεια της Κυπριακής Δημοκρατίας είναι άμεσα εκτεθειμένη στον ανταγωνισμό, με βάση τα κριτήρια που καθορίζονται σύμφωνα με τις διατάξεις περί ανταγωνισμού της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης».

ΕΠΑ: Δεν είναι εκτεθειμένη η ΑΗΚ

Η Επιτροπή Προστασίας Ανταγωνισμού (1/11/2024), η οποία απευθύνθηκε στη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας Κύπρου για τη λήψη πληροφοριών, απάντησε αρνητικά. «Η ηλεκτρική ενέργεια με την ενσωμάτωσή της στο δίκτυο για τη μεταφορά και τη διανομή της δεν διακρίνεται σε ανανεώσιμη ή συμβατική αλλά αντιμετωπίζεται ως το ίδιο προϊόν. Οι τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας από φωτοβολταϊκά για τους ανεξάρτητους παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ καθορίζονται από την αγορά. Οι τιμές στις οποίες η ΑΗΚ Παραγωγή πωλεί την ενέργεια που παράγει ως συνολικό μείγμα είναι ρυθμιζόμενη από τη ΡΑΕΚ και δημοσιοποιείται», σημείωσε.

Σύμφωνα δε με την απόφαση της ΕΠΑ, «η ΑΗΚ στη βάση των δημοσιοποιημένων στοιχείων της ΡΑΕΚ τεκμαίρεται να κατέχει δεσπόζουσα θέση στην αγορά παραγωγής αλλά και προμήθειας». Προσθέτει, μεταξύ άλλων, πως «σύμφωνα με στοιχεία της ΡΑΕΚ (2024), υπάρχει ένα σύνολο 412 MW (εγκατεστημένης ισχύος ΑΠΕ), την ενέργεια των οποίων αγοράζει η ΑΗΚ Προμήθεια σε ρυθμιζόμενη τιμή (11 σεντς την κιλοβατώρα)».

Στην Ανταγωνιστική Αγορά Ηλεκτρισμού, «η συμμετοχή των παραγωγών ΑΠΕ θα γίνεται με τα ίδια δικαιώματα και υποχρεώσεις όπως οι συμβατικές μονάδες ηλεκτροπαραγωγής και δεν θα τυγχάνουν οποιασδήποτε ειδικής μεταχείρισης». Ως εκ τούτου, σημείωσε η ΕΠΑ στην επιστολή της, «η δραστηριότητα της παραγωγής και χονδρικής προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας δεν μπορεί να θεωρηθεί άμεσα εκτεθειμένη στον ανταγωνισμό».