Στο 3,1% εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί ο ρυθμός ανάπτυξης της κυπριακής οικονομίας το 2026, παρά τις σημαντικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η παγκόσμια οικονομία λόγω του συνεχιζόμενου πολέμου Ρωσίας – Ουκρανίας και της σύρραξης στη Μέση Ανατολή. Για την περίοδο 2027-2029, ο ρυθμός ανάπτυξης αναμένεται να διατηρηθεί σε σχετικά υψηλά επίπεδα, γύρω στο 3%, σύμφωνα με τον Υπουργό Οικονομικών Μάκη Κεραυνό, ο οποίος παρουσίασε τη Δευτέρα τον κρατικό προϋπολογισμό του 2027 ενώπιον της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Οικονομικών.
Σε σχέση με τον πληθωρισμό ανέφερε ότι προβλέπεται στο 4% για το 2026 και υποχώρησή του στο 2,5% το 2027 και στο 2% το 2028 και το 2029 και το ποσοστό ανεργίας στο 3,8%. Σε σχέση με το πλεονασματικό ισοζύγιο αναμένεται ότι το 2026 το δημοσιονομικό ισοζύγιο (Γενική Κυβέρνηση) θα παραμείνει πλεονασματικό και θα ανέλθει στο 2,7% του ΑΕΠ, ενώ το 2027 προβλέπεται ότι θα παρουσιάσει περαιτέρω βελτίωση και θα κυμανθεί στο 3,9% του ΑΕΠ. Σε σχέση με το δημόσιο χρέος, αναμένεται σημαντική μείωση του δημόσιου χρέους ως ποσοστό του ΑΕΠ το 2026 κατά 6,1 ποσοστιαίες μονάδες και το 2027, όπου προβλέπεται στο 46,6% του ΑΕΠ από το 48,9 που είναι σήμερα και επιβεβαιώνεται η πρόβλεψη για σταθερή πτωτική πορεία μεσοπρόθεσμα.
Σε σχέση με τις τράπεζες, ανέφερε ότι παρατηρείται αυξητική τάση στις καταθέσεις η οποία οφείλεται στις εισροές καταθέσεων τόσο από τα νοικοκυριά όσο και από τις επιχειρήσεις.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Οι εισροές καταθέσεων από τους εγχώριους καταθέτες εταιρειών εκτός του χρηματοοικονομικού τομέα κατέγραψαν μικρή αύξηση. Αυξητική τάση διαπιστώνεται και στο σύνολο των δανείων από κυπριακές τράπεζες από το 2023 και καταγράφεται αυξημένη ροή δανεισμού.
Επιπλέον, διατηρείται η ισχυρή κεφαλαιακή βάση του τραπεζικού τομέα, και ενισχύεται ο η ανθεκτικότητά του, ενώ τα πιστωτικά ιδρύματα διαθέτουν υψηλά επίπεδα ρευστότητας.
Ο Υπουργός Οικονομικών ανέφερε ότι ο προϋπολογισμός του 2027 καταρτίστηκε με στόχο τη διατήρηση πλεονασματικού δημοσιονομικού ισοζυγίου, τη συνέχιση της μείωσης του δημόσιου χρέους, την προώθηση της πράσινης μετάβασης, τη συγκράτηση της απασχόλησης στον δημόσιο τομέα και τη διατήρηση ενός εύρωστου χρηματοπιστωτικού συστήματος, ώστε οι ενδεχόμενοι κίνδυνοι να μην αποτελέσουν απειλή για τα δημόσια οικονομικά.
«Είναι ο τέταρτος προϋπολογισμός που καταθέτω ενώπιόν σας», ανέφερε ο κ. Κεραυνός, ευχαριστώντας τη Βουλή για τη διαχρονική συνεργασία, η οποία, όπως σημείωσε, δεν περιορίζεται στην παρουσίαση αλλά επεκτείνεται και στην υλοποίηση του προϋπολογισμού.
Εξήγησε ότι ο προϋπολογισμός βασίζεται στις δημοσιονομικές προβλέψεις, στην εκτίμηση των προοπτικών και των εξελίξεων της οικονομίας, ενώ λαμβάνονται υπόψη οι ανώτατες οροφές δαπανών που καθορίζονται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και σταθμίζονται οι δημοσιονομικοί κίνδυνοι.
Προσπάθειες για περαιτέρω μείωσης φόρου στα καύσιμα
Σε ερώτηση για αναφορά μέσα στην επιτροπή ότι γίνεται προσπάθεια στην Ευρωπαϊκή Ένωση για να μειωθεί περαιτέρω ο φόρος κατανάλωσης στο πετρέλαιο θέρμανσης και για το ΦΠΑ στα καύσιμα, ο Υπουργός ανέφερε ότι σε σχέση με το πετρέλαιο θέρμανσης «το έχουμε μειώσει στο κατώτατο επίπεδο που μας επιτρέπει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και έχω ζητήσει να εξεταστεί η περίπτωση της Κύπρου και να μας δοθεί δυνατότητα να το μειώσουμε ακόμα περισσότερο. Η διαδικασία έχει ξεκινήσει τεχνοκρατικά, έχουν γίνει τα απαραίτητα έγγραφα και έχει ξεκινήσει η συζήτηση».
Πρόσθεσε ότι όσο αφορά το ΦΠΑ πάνω στα τιμολόγια της ΑΗΚ, όπου βλέπουμε ΦΠΑ, πάνω σε ΦΠΑ, «είναι ένα θέμα μας απασχόλησε, που υπάρχει χώρος για συζήτηση και έχουμε ανοίξει συζήτηση με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ούτως ώστε να δούμε τί μπορεί να διορθωθεί.
Ανθρωποκεντρικός ο προϋπολογισμός τόνισε ο ΥΠΟΙΚ
Ο Υπουργός σημείωσε ότι οι συγκυρίες είναι ιδιαίτερα αρνητικές στο εξωτερικό περιβάλλον με κλιμακούμενες συνεχώς συγκρούσεις οι οποίες δημιουργούν προβλήματα στην οικονομία, στην ευρωπαϊκή οικονομία, έχουν δημιουργήσει μία πολύ σοβαρή ενεργειακή κρίση η οποία αντανακλά όλες τις πτυχές της οικονομικής και παραγωγικής διαδικασίας με αποτέλεσμα οι πολίτες μας και οι επιχειρήσεις μας να βρίσκονται σε μία δύσκολη κατάσταση. «Γι αυτό ο προϋπολογισμός του ‘27 σταθεροποιεί ιδιαίτερα το γεγονός αυτό, είναι ανθρωποκεντρικός με ενισχυμένες τις δαπάνες για την κοινωνική πολιτική, τη στήριξη των πολιτών και των επιχειρήσεων και επίσης έχει πολύ συγκεκριμένα μέτρα άμβλυνσης των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν λόγω της ακρίβειας οι συμπολίτες μας και οι επιχειρήσεις μας» ανέφερε.
Πρόσθεσε ότι «βασικός στόχος είναι η συνέχιση της οικονομικής πολιτικής που εφαρμόζει μέχρι τώρα η Κυβέρνηση ώστε να διασφαλίσουμε το μέλλον και τις προοπτικές της οικονομίας μας αλλά και της χώρας μας κάτω από αυτές όλες τις αρνητικές συνθήκες». Σημείωσε ότι έχει θέσει θέματα στην Ευρωπαϊκή Ένωση και μέσα από τις τεχνικές οδούς αλλά και σε επίπεδο πολιτικής συζήτησης στο Eurogroup και στο Ecofin, ώστε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να μας δώσει έναν βαθμό ευελιξίας στα πλαίσια της ευρύτερης οικονομικής διακυβέρνησης που εφαρμόζει «ούτως ώστε να μπορέσουμε να ανταποκριθούμε σε μεγαλύτερη έκταση και με μεγαλύτερα ποσά όσον αφορά τις δαπάνες για να αντιμετωπίσουμε τα τις επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης και για να στηρίξουμε τους πολίτες μας και τις επιχειρήσεις μας».
Έσοδα και δαπάνες για το 2027
Σε σχέση με τα έσοδα και τις δαπάνες σύμφωνα με το προσχέδιο του προϋπολογισμού για το 2027, τα έσοδα εκτιμώνται στα 13.595 δισ. (με δάνεια και τόκους) και οι δαπάνες στα 14.406 δισ (με δάνεια και τόκους).
Αναλύοντας τα έσοδα για το 2027 ο Υπουργός ανέφερε ότι το 42% αφορά άμεσους φόρους και το 44% έμμεσους φόρους, το 3% προέρχεται από Ευρωπαϊκά προγράμματα, εξηγώντας ότι υπάρχει μείωση σε σχέση με πέρυσι λόγω της ολοκλήρωσης του Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Το 11% αφορά άλλα έσοδα.
Είπε επίσης ότι με τη φορολογική μεταρρύθμιση, το κράτος διατηρεί τα έσοδα του και παρουσιάζει και μικρή αύξηση. Σε σχέση με τις δαπάνες ανέφερε ότι οι δαπάνες προσωπικού ανέρχονται στο 26% του συνόλου, το 13% είναι οι λειτουργικές δαπάνες, το 31% οι μεταβιβάσεις και το 23% δάνεια και τόκοι.
Σε σχέση με το σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας ανέφερε ότι ο συνολικός προϋπολογισμός ήταν στο 1 δις σε χορηγία και ήδη εισπράχθηκαν τα 709 εκατ. για 128 μεταρρυθμιστικά και επενδυτικά μέτρα και 221 ορόσημα εκ των οποίων τα 220 ολοκληρώθηκαν με επιτυχία και 1 μερικώς. Επιπλέον αναφέρθηκε ότι εκκρεμεί η 8η και 9η δόση, ποσό ύψους 283 εκατ. και αναμένεται να εισπραχθεί εντός Δεκεμβρίου 2026. Σημείωσε επίσης ότι η Κυπριακή Δημοκρατία αναμένεται να απορροφήσει το 97,3% του συνολικού προϋπολογισμού του ΣΑΑ.
Σε σχέση με την απασχόληση στον δημόσιο τομέα ανέφερε ότι έχει επιτευχθεί μείωση της απασχόλησης στη Δημόσια Υπηρεσία κατά 2.242 άτομα (19.529 υπηρετούντες την 1.1.2012 και 17.287 υπηρετούντες στις 30.6.2026).
Σημείωσε ότι για το 2027 επιτυγχάνεται για 3η συνεχή χρονιά μείωση για 51 θέσεις και προωθείται η δημιουργία 386 θέσεων και η κατάργηση 437 θέσεων συμπεριλαμβανομένων και 66 μόνιμων θέσεων ωρομίσθιου κυβερνητικού προσωπικού. Σε σχέση με τα έργα υποδομής για την τριετία 2027-2029, αναφέρθηκε το Νέο κυπριακό Μουσείο (27,9 εκατ. για το 2027), η κατασκευή δρόμου Δένεια- Ακάκι- Αστρομερίτη και Πάφου Πόλης Χρυσοχούς, το κτήριο για το Γενικό Χημείο και νέο κτήριο Νομικής Υπηρεσίας.
Αναφέρθηκε επιπλέον ότι ο αμυντικός εξοπλισμός απορροφά 250 εκατ. μέσα στο 2027, 50 εκατ. για το Ταμείο Αλληλεγγύης, ενώ θα δοθεί ποσό 4,28 εκατ για αγορά αεροπλάνου για αεροπυρόσβεση και 4 εκατ. για αντιμετώπιση πυρκαγιών και διαχείριση κρίσεων. Για την Τοπική Αυτοδιοίκηση το 2027 σύμφωνα με τον προϋπολογισμό θα δοθούν 182,9 εκατ.
Στους δημοσιονομικούς κινδύνους το τερματικό ΦΑ στο Βασιλικό
Στο πλαίσιο της παρουσίασης του ο Υπουργός ανέδειξε ως κυριότερους μακροοικονομικούς και δημοσιονομικούς κινδύνους από το εσωτερικό το τερματικό ΦΑ στο Βασιλικό, στην περίπτωση που δεν τηρηθούν οι προδιαγραφές για την προώθηση του έργου, την ενδεχόμενη ανάγκη αγοράς δικαιωμάτων εκπομπών CO2 σε περίπτωση αρνητικής απόκλισης από τους εθνικούς κλιματικούς στόχους, και τη μη είσπραξη από τα ΜΕΔ. Όσο αφορά τους εξωτερικούς κινδύνους αναφέρθηκε η επιδείνωση των γεωπολιτικών εξελίξεων και η επιβάρυνση των δημόσιων δαπανών λόγω συνεπειών της κλιματικής αλλαγής, όπως φυσικές καταστροφές, ανάγκη για αποζημιώσεις στον πρωτογενή τομέα και επενδύσεις σε υποδομές και έργα πρόληψης και ετοιμότητας.
ης Λαούρης ανέφερε ότι η Άμεση Δημοκρατία έχει υποβάλει προτάσεις νόμου για τον ηλεκτρισμό ενώ ζήτησε ενημέρωση για τις οφειλές του κράτους προς το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων «με ημερομηνίες, με ποσά και με επεξήγηση γιατί έγιναν αυτές οι ροές» ενώ υπέβαλε το ερώτημα κατά πόσο υπάρχει συμφωνία αποπληρωμής και με τί επιτόκιο.
