*Δελτίο Τύπου
Τι κοινό έχουν ένα παλιό εργοστάσιο μπύρας, ένας μύλος του 1900, ένα εργοστάσιο παραγωγής γαλακτοκομικών προϊόντων και ένα οινοποιείο; Όλα είναι βιομηχανικοί χώροι, αλλά παράλληλα και τουριστικά αξιοθέατα. Χώροι που αφηγούνται ιστορίες παραγωγής, τεχνογνωσίας και ανθρώπινης δημιουργίας και που μπορούν να αποτελέσουν αναπόσπαστο μέρος της τουριστικής εμπειρίας ενός ταξιδιού.
Η Κύπρος συγκαταλέγεται σήμερα ανάμεσα στις ευρωπαϊκές περιοχές που επενδύουν στην ανάπτυξη του βιομηχανικού τουρισμού μέσω του ευρωπαϊκού έργου IndusTour, με την ΕΤΑΠ Λευκωσίας να συμμετέχει ενεργά στην προσπάθεια αυτή. Πρόκειται για μια μορφή τουρισμού που αναπτύσσεται δυναμικά διεθνώς, προσφέροντας στους επισκέπτες αυθεντικές εμπειρίες και στις τοπικές κοινωνίες νέες ευκαιρίες ανάπτυξης.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Τι είναι ο βιομηχανικός τουρισμός;
Ο βιομηχανικός τουρισμός δίνει τη δυνατότητα στους επισκέπτες να γνωρίσουν από κοντά χώρους παραγωγής, βιομηχανικά μνημεία, εργαστήρια, οινοποιεία, μονάδες τροφίμων και άλλες επιχειρήσεις που συνδέονται με την οικονομική και κοινωνική ιστορία ενός τόπου.
Δεν πρόκειται απλώς για μια ξενάγηση. Είναι μια βιωματική εμπειρία που συνδυάζει γνώση, πολιτισμό, γεύση, τεχνολογία και ανθρώπινες ιστορίες. Ο επισκέπτης δεν βλέπει μόνο το τελικό προϊόν, αλλά ανακαλύπτει τη διαδικασία, τους ανθρώπους και την παράδοση που κρύβονται πίσω από αυτό.
Μια διεθνής τάση με σημαντικά αποτελέσματα
Σε πολλές χώρες της Ευρώπης και του κόσμου, ο βιομηχανικός τουρισμός έχει εξελιχθεί σε σημαντικό εργαλείο τοπικής ανάπτυξης.
Στην Τσεχία, πρώην βιομηχανικές εγκαταστάσεις έχουν μετατραπεί σε πολυχώρους πολιτισμού, εκπαίδευσης και ψυχαγωγίας που προσελκύουν εκατομμύρια επισκέπτες κάθε χρόνο. Παράλληλα, σύγχρονες βιομηχανίες ανοίγουν τις πόρτες τους στο κοινό, προσφέροντας οργανωμένες ξεναγήσεις στις παραγωγικές τους διαδικασίες.
Στην Κίνα, παλιά εργοστάσια έχουν μεταμορφωθεί σε χώρους πολιτισμού, μουσεία και κέντρα εμπειριών, συνδυάζοντας τη βιομηχανική κληρονομιά με την τέχνη, την τεχνολογία και τη δημιουργική οικονομία.
Τα παραδείγματα αυτά αποδεικνύουν ότι η βιομηχανική κληρονομιά δεν αποτελεί κατάλοιπο του παρελθόντος, αλλά πολύτιμο πόρο για το μέλλον.
European Route of Industrial Heritage (ERIH)
Πρόκειται για ένα ευρωπαϊκό δίκτυο και πολιτιστική διαδρομή που συνδέει σημαντικούς τόπους βιομηχανικής κληρονομιάς σε όλη την Ευρώπη – όπως παλιά εργοστάσια, ορυχεία, σιδηροδρομικές υποδομές, λιμάνια και μουσεία βιομηχανικής ιστορίας.
Στόχος του είναι να αναδεικνύει τη βιομηχανική ιστορία της Ευρώπης και να προωθεί τον βιομηχανικό τουρισμό, συνδέοντας χώρους που έχουν ιστορική, τεχνολογική και πολιτιστική σημασία. Αριθμεί πάνω από 400 μέλη σε 29 χώρες, που περιλαμβάνουν μουσεία, βιομηχανικούς χώρους και οργανισμούς. Το δίκτυο οργανώνεται γύρω από “Anchor Points”, “Regional Routes” και “European Theme Routes”, με περισσότερους από 2.500 καταγεγραμμένους βιομηχανικούς τόπους στην Ευρώπη.
Τα “Anchor Points” είναι σημαντικοί ιστορικοί χώροι με υψηλή ποιότητα εμπειρίας επισκεπτών και λειτουργούν ως «ναυαρχίδες» του δικτύου, με αυστηρά κριτήρια επιλογής όπως ιστορική αξία, ποιοτικές υποδομές και θετικές αξιολογήσεις επισκεπτών. Οι περιφερειακές διαδρομές συνδέουν τοπικά σημεία ενδιαφέροντος και στοχεύουν στην τουριστική ανάπτυξη, την ενίσχυση της ταυτότητας περιοχών και τη συνεργασία φορέων.
Το ERIH δίνει έμφαση στην ποιότητα εμπειρίας, στη συνεργασία με τουριστικούς φορείς, στη δημιουργία ισχυρού brand και στη χρήση σύγχρονων εργαλείων marketing, όπως ψηφιακή προβολή και κοινωνικά δίκτυα. Παράλληλα προωθεί τη σύνδεση της βιομηχανικής κληρονομιάς με άλλες μορφές τουρισμού (πολιτιστικός, ποδηλατικός κ.ά.) για να ενισχύσει την επισκεψιμότητα.
Case studies
Moravian-Silesian – Τσεχία
Η περιφέρεια Moravian-Silesian στην Τσεχία αποτελεί μία από τις πιο βιομηχανοποιημένες περιοχές της Κεντρικής Ευρώπης και βρίσκεται σε φάση οικονομικού μετασχηματισμού, με στόχο την απομάκρυνση από την παραδοσιακή εικόνα της περιοχής εξόρυξης άνθρακα.
Στον τομέα του τουρισμού συγκαταλέγεται στις πέντε πιο επισκέψιμες περιοχές της χώρας, με περίπου 1,06 εκατομμύρια επισκέπτες τον χρόνο. Μεγάλο ατού της περιφέρειας είναι το Tatra Truck Museum, μιας που η εταιρεία Tatra είναι τσεχική κατασκευάστρια εταιρεία οχημάτων με έδρα την πόλη Kopřivnice. Επίσης, το περιφερειακό τουριστικό προϊόν Technotrail συνδέει 35 χώρους τεχνικής και βιομηχανικής κληρονομιάς, προσφέροντας βιωματικές δραστηριότητες, καθιστώντας το ένα μοναδικό ταξίδι στην τεχνική ιστορία και την καινοτομία της Βόρειας Μοραβίας και της Σιλεσίας (μεταξύ άλλων στους τομείς της εξόρυξης, των μεταφορών, της στρατιωτικής βιομηχανίας, της χειροτεχνίας και της σύγχρονης βιομηχανίας).
Auvergne-Rhône-Alpes – Γαλλία
Η περιφέρεια Auvergne-Rhône-Alpes αποτελεί το βασικό παράδειγμα ανάπτυξης του βιομηχανικού τουρισμού στη Γαλλία, συνδυάζοντας ισχυρή βιομηχανική βάση με μια ιδιαίτερα ανεπτυγμένη τουριστική οικονομία. Δημιουργήθηκε το 2016 από τη συγχώνευση των πρώην περιφερειών Auvergne και Rhône-Alpes και εκτείνεται σε περίπου 70.000 km², που αντιστοιχούν στο 13% της ηπειρωτικής Γαλλίας. Αποτελεί την πρώτη βιομηχανική περιοχή της Γαλλίας και τρίτη σε διαδικασίες επαναβιομηχάνισης. Συνολικά λειτουργούν περίπου 55.000 επιχειρήσεις, με ισχυρή παρουσία στους τομείς τροφίμων και ποτών, μεταλλουργίας, μηχανημάτων, πλαστικών και ενέργειας.
Σε αυτό το πλαίσιο αναπτύσσεται ο λεγόμενος “know-how tourism” ή τουρισμός επιχειρησιακής τεχνογνωσίας, που στη Γαλλία αφορά στις επισκέψεις σε επιχειρήσεις και χώρους παραγωγής. Σε εθνικό επίπεδο, περίπου 4.000 επιχειρήσεις συμμετέχουν στο πρόγραμμα και υποδέχονται 22 εκατομμύρια επισκέπτες, με εντυπωσιακή αύξηση άνω του 200% την τελευταία πενταετία. Το 18% των επισκεπτών είναι ξένοι, ενώ το 90% των επιχειρήσεων διαθέτει κατάστημα πώλησης και το 40% μουσείο. Στην περιφέρεια Auvergne-Rhône-Alpes λειτουργούν 460 επιχειρήσεις που ανοίγουν στο κοινό και υποδέχονται περίπου 2 εκατομμύρια επισκέπτες ετησίως.
Η ανάπτυξη του τομέα στηρίζεται σε εθνικές και περιφερειακές πολιτικές, όπως το σχέδιο “Destination France” και το περιφερειακό σχέδιο 2022–2028, που στοχεύει στη βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη και στη διαφοροποίηση του τουριστικού προϊόντος. Η περιφέρεια έχει δημιουργήσει ταμείο ύψους 5 εκατ. ευρώ για τον “know-how tourism”, με στόχο τον διπλασιασμό των επιχειρήσεων που ανοίγουν στο κοινό, την επαγγελματοποίηση των επισκέψεων και την ενίσχυση της τοπικής παραγωγής.
Βοϊβοντίνα – Σερβία
Η Βοϊβοντίνα βρίσκεται στο βόρειο τμήμα της Σερβίας. Μπορεί να είναι σε ακόμα πρώιμο στάδιο, αλλά γίνονται προσπάθειες ανάδειξης του βιομηχανικού τουρισμού δίνοντας σημαντικά περιουσιακά στοιχεία και παραδείγματα επανάχρησης βιομηχανικών χώρων, όπως το Creative District και το Svilara Cultural Station στο Νόβι Σαντ, καθώς και ιστορικές εγκαταστάσεις όπως ζυθοποιίες και υδροτεχνικά έργα. Βασική της πρόκληση είναι η έλλειψη υποδομών, η ανεπαρκής προβολή και η απουσία συστήματος καταγραφής επισκεπτών. Παρόλα αυτά παρέχει ευκαιρίες ανάπτυξης διασυνοριακών διαδρομών, συνδέοντας τον πολιτιστικό και δημιουργικό τουρισμό με την επανάχρηση βιομηχανικών χώρων για τουριστικούς σκοπούς.
Δήμος Tønder – Δανία
Ο Δήμος Tønder είναι μια περιοχή με ισχυρό αγροτικό και βιομηχανικό προφίλ και αναπτυσσόμενο τουριστικό τομέα. Έχει έκταση 1.285 km² και πληθυσμό περίπου 36.400 κατοίκους (2025), με κύρια πόλη το Tønder (8.000 κάτοικοι). Η τοπική οικονομία στηρίζεται σε βιομηχανίες όπως η παραγωγή αλουμινίου για την αυτοκινητοβιομηχανία, η επεξεργασία αγροτικών προϊόντων (γαλακτοκομικά, κρέας, πατάτα) και η παρουσία της διεθνούς έδρας της ECCO, που αποτελεί βασικό παράδειγμα βιομηχανικού τουρισμού. Υπάρχουν ήδη ιδιωτικές πρωτοβουλίες όπως η έκθεση της ECCO, το Højer Pølser (παραδοσιακή παραγωγή αλλαντικών με επισκέψιμο χώρο και εστιατόριο), αποστακτήρια τζιν και ουίσκι, καθώς και το πρώην στρατιωτικό/αεροπορικό Zeppelin Tønder, το οποίο σχεδιάζεται να αναπτυχθεί ως τουριστικός χώρος.
Kvorning ApS – Δανία
Εξειδικεύεται στον σχεδιασμό εμπειριών και εκθεσιακών χώρων, με διεθνή εμπειρία και συμμετοχή σε επαγγελματικούς οργανισμούς όπως ICOM και ICOMOS.
Κεντρική της ιδέα είναι η μετατροπή της βιομηχανικής κληρονομιάς και της εταιρικής ιστορίας σε εμπειρίες επισκεπτών υψηλής ποιότητας, μέσω storytelling, εκθέσεων και θεματικών αξιοποιήσεων. Με την εμπειρία που διαθέτει έχει την ικανότητα να μετατρέπει το σύνθετο σε απλό. Σχεδιάζει χώρους σε όλο τον κόσμο, από το 1992. Συνολικά έχει να επιδείξει πάνω από 5.000 έργα και 500 μουσεία, σε πάνω από 50 χώρες. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται σε 18 μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO και σε διεθνείς προορισμούς που συνδυάζουν βιομηχανική ιστορία και τουριστική εμπειρία. Ενδεικτικά της έργα είναι:
- Κελάρι του Βαρέος Ύδατος – Vemork/Rjukan, Νορβηγία
- Βιομηχανική Κληρονομιά του Notodden, Notodden, Νορβηγία
- Μεταλλευτική Πόλη του Røros – Røros, Νορβηγία
- Prosperity Well – Dhahran, Σαουδική Αραβία
- Τοιχογραφίες της Δυναστείας των Τανγκ – Xi’an, Κίνα
Łódzkie – Πολωνία
Η περιφέρεια Łódzkie αποτελεί σημαντικό αναδυόμενο προορισμό βιομηχανικού τουρισμού, με ιστορικό υπόβαθρο στη βιομηχανία κλωστοϋφαντουργίας και σταδιακή μετάβαση προς τον τουρισμό πολιτισμού, καινοτομίας και αστικής αναζωογόνησης.
Ο τουρισμός συμβάλλει όλο και περισσότερο στην τοπική οικονομία, με πάνω από 1,3 εκατομμύρια επισκέπτες ετησίως (προ πανδημίας) και περίπου 20.000–25.000 εργαζομένους στον κλάδο. Κορυφαία αξιοθέατα είναι το Manufaktura (πρώην βιομηχανικό συγκρότημα κλωστοϋφαντουργίας που μετατράπηκε σε εμπορικό και ψυχαγωγικό κέντρο), το EC1 Łódź – City of Culture (πρώην εργοστάσιο ενέργειας που μετατράπηκε σε πολιτιστικό και επιστημονικό κέντρο), καθώς και ιστορικά μνημεία όπως το Παλάτι Radziwiłł στο Nieborów και το Ρομαντικό Πάρκο στο Arkadia.
Στον βιομηχανικό τουρισμό, η περιφέρεια διαθέτει πάνω από 20 βιομηχανικούς χώρους, όπως πρώην εργοστάσια, εργατικές κατοικίες και μουσεία. Σημαντικά σημεία είναι το Manufaktura, η “City of Weavers” στο Zgierz και η ζυθοποιία στο Piotrków Trybunalski, καθώς και η αντίστοιχη διαδρομή μπύρας.
Το παράδειγμα της Hyundai Motor Manufacturing Czech
Η περιφέρεια Μοραβίας-Σιλεσίας, ένας από τους σημαντικότερους βιομηχανικούς πυλώνες του 19ου αιώνα, θεωρείται πρωτοπόρος στον βιομηχανικό τουρισμό. Στο Nošovice βρίσκεται το ευρωπαϊκό εργοστάσιο παραγωγής της Hyundai, ένα από τα δεκατέσσερα εργοστάσια της νοτιοκορεατικής αυτοκινητοβιομηχανίας παγκοσμίως. Η μονάδα διαθέτει περισσότερα από 500 ρομπότ, απασχολεί 2.900 εργαζομένους και συμμετέχει σε διάφορες δράσεις βιομηχανικού τουρισμού, όπως τα Technotrail και IndusTour.
Στις εγκαταστάσεις της, που εκτείνονται σε περισσότερα από 200 εκτάρια, παράγονται καθημερινά περίπου 1.500 αυτοκίνητα, παρουσία επισκεπτών που παρακολουθούν τη διαδικασία. Η εταιρεία προσφέρει δωρεάν ξεναγήσεις διάρκειας μίας έως μιάμισης ώρας, τρεις ημέρες την εβδομάδα, στα αγγλικά, γερμανικά, γαλλικά, πολωνικά και ισπανικά, ενώ οι επισκέπτες μετακινούνται σε ομάδες περίπου 35 ατόμων με μικρό ηλεκτρικό τρενάκι και συνοδεία ξεναγού και παρέχονται χωρίς χρέωση.
Ορυχεία στη Μοραβία – Σιλεσία
H περιοχή εξόρυξης της Μοραβίας-Σιλεσίας έχει ξεμείνει από ορυχεία, μιας που το τελευταίο έκλεισε φέτος. «Πιστεύω ότι μπορεί να αποτελέσει μια νέα τάση στον τουρισμό, επειδή οι άνθρωποι έχουν κουραστεί από τα μέρη με υπερβολικό συνωστισμό και αναζητούν κάτι ξεχωριστό. Ίσως, λοιπόν, να είναι μια καλή ευκαιρία για την περιφέρειά μας να προσελκύσει περισσότερους επισκέπτες», λέει η Λούτσι Σεφτσίκοβα, του τμήματος Τουρισμού της Περιφέρειας Μοραβίας-Σιλεσίας στην Τσεχία.
Χαλυβουργείο στην Dolní Vítkovice
Το Dolní Vítkovice αποτελεί το πιο εμβληματικό σημείο της Οστράβα, μιας πόλης με περισσότερους από 280.000 κατοίκους στα ανατολικά της χώρας. Το πρώην χαλυβουργείο έκλεισε το 1998, αλλά στη συνέχεια άνοιξε ξανά για εκπαιδευτικούς και τουριστικούς σκοπούς. Οι επισκέπτες εξερευνούν τον παλιό βιομηχανικό χώρο, ο οποίος έχει μεταμορφωθεί με μια σύγχρονη και φουτουριστική αισθητική. Οι δραστηριότητες περιλαμβάνουν μουσικά φεστιβάλ, μουσείο, αθλητικές διοργανώσεις, κέντρο τεχνολογίας και τον Πύργο Bolt ύψους 80 μέτρων, ο οποίος διαθέτει πλατφόρμες θέας και μπαρ με πανοραμική θέα στο βιομηχανικό συγκρότημα, την Οστράβα και τα βουνά Beskidy και Καρπάθια. Η Λουτσία Φολτίνκοβα, υπεύθυνη για την τουριστική αξιοποίηση του χώρου, εξηγεί ότι: «Η περασμένη χρονιά ήταν η καλύτερη που είχαμε ποτέ, καθώς ξεπεράσαμε το όριο των 1,7 εκατομμυρίων επισκεπτών ετησίως και φιλοξενούμε εκατοντάδες παιδιά κάθε μήνα».
Η βιομηχανία δεν αφορά μόνο τις εγκαταστάσεις, αλλά και τη συσσωρευμένη τεχνογνωσία. Σε απόσταση περίπου 30 λεπτών από την Οστράβα βρίσκεται ο μύλος του Bartošovice, που χτίστηκε το 1678. Είναι ο μοναδικός μύλος που έχει απομείνει στην περιοχή και ένας από τους ελάχιστους στην Τσεχία που εξακολουθούν να λειτουργούν με τον αυθεντικό τους εξοπλισμό.
Σήμερα, οι παλιές μηχανές και οι τροχαλίες συνεχίζουν να λειτουργούν, ενώ ο ξεναγός μοιράζεται ιστορίες και ενδιαφέροντα στοιχεία με τους επισκέπτες.
Ένα νέο κεφάλαιο για τον κυπριακό τουρισμό
Οι σημερινοί επισκέπτες αναζητούν ολοένα και περισσότερο αυθεντικές εμπειρίες. Θέλουν να γνωρίσουν τον τρόπο ζωής των τοπικών κοινωνιών, να έρθουν σε επαφή με την παραγωγή τοπικών προϊόντων και να βιώσουν κάτι διαφορετικό από τα παραδοσιακά τουριστικά αξιοθέατα.
Ο βιομηχανικός τουρισμός απαντά ακριβώς σε αυτή την ανάγκη. Προσφέρει εμπειρίες που συνδέουν τον επισκέπτη με την τοπική οικονομία, την παράδοση και την καινοτομία, ενώ παράλληλα συμβάλλει στη διασπορά της τουριστικής κίνησης και στην ανάδειξη λιγότερο γνωστών περιοχών.
Ο βιομηχανικός τουρισμός δεν έρχεται να αντικαταστήσει τις παραδοσιακές μορφές τουρισμού που διαθέτει η Κύπρος. Έρχεται να τις συμπληρώσει.
Σε μια εποχή όπου οι ταξιδιώτες αναζητούν αυθεντικότητα, βιωσιμότητα και ουσιαστική επαφή με τον τόπο που επισκέπτονται, η ανάδειξη της παραγωγικής, βιοτεχνικής και βιομηχανικής ταυτότητας της Κύπρου μπορεί να αποτελέσει ένα νέο, ελκυστικό κεφάλαιο για τον τουρισμό της χώρας.
Γιατί πίσω από κάθε προϊόν, κάθε εργαστήριο και κάθε βιομηχανικό κτήριο, κρύβεται μια ιστορία που αξίζει να ειπωθεί – και να γίνει εμπειρία.
Το έργο IndusTour και ο ρόλος της ΕΤΑΠ
Ο συνολικός προϋπολογισμός του IndusTour ανέρχεται σε 1,4 εκατομμύρια ευρώ, εκ των οποίων το 80% χρηματοδοτείται από την πολιτική συνοχής της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού έργου IndusTour, η ΕΤΑΠ Λευκωσίας συνεργάζεται με εταίρους από: Μοραβία-Σιλεσία της Τσεχίας, περιφέρεια Ωβέρνη-Ρον-Αλπ της Γαλλίας, βοεβοδάτο του Λοτζ στην Πολωνία, περιοχή Tønder στη Δανία, Βοϊβοντίνα στη Σερβία και η Κύπρος.
Στόχος είναι η διαμόρφωση πολιτικών και εργαλείων που θα βοηθήσουν τις τοπικές επιχειρήσεις και τους φορείς να αξιοποιήσουν τις δυνατότητες του βιομηχανικού τουρισμού, δημιουργώντας νέες εμπειρίες για τους επισκέπτες και νέες προοπτικές ανάπτυξης για τις τοπικές κοινωνίες.
Οι δυνατότητες της Κύπρου
Παρότι η Κύπρος δεν διαθέτει βαριά βιομηχανία, διαθέτει ένα πλούσιο παραγωγικό οικοσύστημα που μπορεί να αποτελέσει τη βάση για την ανάπτυξη του βιομηχανικού τουρισμού. Κι η ΕΤΑΠ έρχεται να συμπληρώσει αυτό το παζλ. Έρχεται να εντάξει στο τουριστικό προϊόν της Κύπρου, οινοποιεία, ζυθοποιία, τυροκομεία, μονάδες παραγωγής παραδοσιακών προϊόντων, εργαστήρια χειροτεχνίας, μονάδες καλλυντικών, αγροτικές επιχειρήσεις, αλλά και ιστορικά βιομηχανικά κτήρια, δημιουργώντας ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον μωσαϊκό εμπειριών. Μέσα από οργανωμένες επισκέψεις, διαδραστικές παρουσιάσεις, γευσιγνωσίες και εκπαιδευτικές δράσεις, οι επιχειρήσεις μπορούν να μετατραπούν σε σημεία ενδιαφέροντος και εμπλουτισμού της τουριστικής εμπειρίας, προσδίδοντας παράλληλα μια νέα πνοή, μια νέα ταυτότητα στην πρωτεύουσα και όχι μόνο.
Η Κύπρος θεωρείται αυτάρκης σε ότι αφορά τις πρώτες ύλες για κτήρια, δρόμους, λιμάνια, φράγματα και άλλα κατασκευαστικά έργα, μιας που διαθέτει δεκάδες ενεργά λατομεία. Η ιστορική κληρονομιά των μεταλλείων και λατομείων της Κύπρου προσφέρει σημαντικές δυνατότητες ανάπτυξης θεματικού βιομηχανικού τουρισμού. Οι χώροι αυτοί αφηγούνται την ιστορία της εξόρυξης χαλκού και των ορυκτών πόρων του νησιού, ενώ μπορούν να αξιοποιηθούν μέσω θεματικών διαδρομών, ξεναγήσεων και εκπαιδευτικών εμπειριών που συνδυάζουν ιστορία, γεωλογία και πολιτισμό.
Η Axies Ventures συμβάλλει ήδη στην ανάπτυξη του μεταλλευτικού τουρισμού, διοργανώνοντας θεματικές ξεναγήσεις σε μεταλλεία και λατομεία της Κύπρου, αναδεικνύοντας την ιστορία της εξόρυξης και τη γεωλογική ταυτότητα του νησιού.
Από την αρχαιότητα ήταν γνωστή για το χαλκό της, αλλά κι ερχόμενη στη σύγχρονη εποχή δίνεται ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη δυνατότητα ανάπτυξης του βιομηχανικού/ μεταλλευτικού τουρισμού, με στόχο διαφορετικές ομάδες κοινού. Τέλος, αναδεικνύεται η σημασία εμπλουτισμού της τουριστικής εμπειρίας μέσω οργανωμένων επισκέψεων και εξειδικευμένων ξεναγήσεων.
Η βιομηχανική της ταυτότητα βασίζεται σε ιστορικούς κλάδους όπως η παραγωγή τροφίμων και ποτών, η βιομηχανία παγωτού (Heraclis, Regis, Παγωτά Παπαφιλίππου), η ζυθοποιία (Carlsberg – η πρώτη βιομηχανία εκτός Δανίας από το 1967), η μεταλλουργία και η εξόρυξη χαλκού, η αλευροβιομηχανία (Mitsides), η εκτύπωση, τα δομικά υλικά και οι υποδομές ενέργειας. Οι τομείς αυτοί αποτελούν βάση για ανάπτυξη θεματικών διαδρομών, εκπαιδευτικών επισκέψεων και εμπειριών βιομηχανικού τουρισμού.
Η βιομηχανία που αντιμετωπίζει ιδιαίτερες προκλήσεις είναι ο τουρισμός, με την απουσία στρατηγικής, τη χαμηλή συμμετοχή επιχειρήσεων σε επισκέψεις κοινού, την περιορισμένη προβολή των χώρων, τα κενά στην ποιότητα εμπειρίας επισκεπτών, καθώς και την ανεπαρκή συνεργασία μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Είναι όμως, γενικά αποδεκτό ότι είναι μια βιομηχανία που αναπτύσσεται και ιδιαίτερα με τις προσπάθειες της ΕΤΑΠ.
Η ΕΤΑΠ Λευκωσίας επικεντρώνει τη στρατηγική της στη δημιουργία ενός οργανωμένου προϊόντος βιομηχανικού τουρισμού, που θα δίνει τη δυνατότητα στους επισκέπτες να γνωρίσουν από κοντά τη διαδικασία παραγωγής εμβληματικών κυπριακών προϊόντων, μέσα από οργανωμένες επισκέψεις και βιωματικές εμπειρίες σε σύγχρονες παραγωγικές μονάδες.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη βιομηχανία παγωτού, μια βιομηχανία με σημαντική οικονομική συμβουλή – 17 εκατ. ετησίως – η οποία αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα συνδυασμού βιομηχανίας, πολιτιστικής ταυτότητας και τουρισμού. Με ιστορία από τη δεκαετία του 1930, οι εταιρείες Heraclis, Regis και Papafilipou έχουν συμβάλει καθοριστικά στην ανάπτυξη του κλάδου.
Η εταιρεία Papafilipou, μάλιστα, προχώρησε σε μια καινοτομία, τη δημιουργία του Μουσείου Παγωτού (2019), που αναδεικνύεται ως πρότυπο βιομηχανικού τουρισμού, καθώς συνδυάζει ιστορικά εκθέματα με ζωντανή παραγωγή, επιτρέποντας στους επισκέπτες να παρακολουθούν τη διαδικασία παραγωγής σε πραγματικό χρόνο. Απευθύνεται σε σχολεία, φοιτητές και τουρίστες, ενισχύοντας την εκπαιδευτική και πολιτιστική διάσταση της εμπειρίας.
Τέλος, προτείνονται μελλοντικές παρεμβάσεις για την περαιτέρω ανάπτυξη του χώρου, όπως ενίσχυση της προβολής, δημιουργία online συστήματος κρατήσεων, καλύτερη προσβασιμότητα και ένταξη σε οργανωμένες διαδρομές βιομηχανικού τουρισμού της Λευκωσίας.
Ένα άλλο συγκριτικό πλεονέκτημα της Κύπρου είναι η αγροδιατροφική βιομηχανία που αποτελεί έναν από τους πιο δυναμικούς και αυθεντικούς τομείς της παραγωγικής της δραστηριότητας, συνδυάζοντας παράδοση, τοπική ταυτότητα και σύγχρονες παραγωγικές διαδικασίες.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο τομέας της γαλακτοβιομηχανίας, με επίκεντρο την παραγωγή του χαλλουμιού ΠΟΠ, αλλά και άλλων γαλακτοκομικών προϊόντων. Μια άκρως ενδιαφέρουσα εμπειρία για τους επισκέπτες της έχει σχεδιάσει η γαλακτοβιομηχανία Alambra – επί τόπου – στη μονάδα παραγωγής γάλακτος της.
Εξίσου σημαντικές είναι οι επισκέψεις σε παραγωγικές μονάδες τροφίμων, όπως η Alion Vegetables & Fruits, η οποία δραστηριοποιείται στην τυποποίηση και εξαγωγή φρέσκων κυπριακών φρούτων και λαχανικών. Οι εγκαταστάσεις αυτές μπορούν να προσφέρουν στους επισκέπτες ολοκληρωμένη εικόνα για τις διαδικασίες παραγωγής, τον ποιοτικό έλεγχο, την καινοτομία και τη σύνδεση της κυπριακής γεωργίας με τη βιομηχανία τροφίμων.
Μέσα από τη δημιουργία ενός δικτύου επισκέψιμων παραγωγικών μονάδων, η Λευκωσία μπορεί να αναδείξει τη σύγχρονη παραγωγική της ταυτότητα, να εμπλουτίσει το τουριστικό της προϊόν και να δημιουργήσει νέες εμπειρίες που συνδυάζουν τη γαστρονομία, την τοπική επιχειρηματικότητα και τη βιομηχανική κληρονομιά.
Διεθνής ημερίδα στη Λευκωσία
Σε αυτό το πλαίσιο η ΕΤΑΠ πραγματοποίησε στις 11 Ιουνίου, διεθνή ημερίδα για τον βιομηχανικό τουρισμό με τίτλο «Industrial Tourism Conference – Enhancing Visitor Experiences and Promoting Local Businesses». Η ημερίδα, που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού έργου IndusTour (Interreg Europe), ανάδειξε τις προοπτικές του τομέα μέσα από ευρωπαϊκές πρακτικές και καινοτόμες συνεργασίες.
Ο στόχος της επετεύχθη αναδεικνύοντας τη βιομηχανική τουριστική ανάπτυξη, την ενίσχυση της εμπειρίας των τουριστών, αλλά και τη στήριξη των τοπικών επιχειρήσεων, τονίζοντας την αξία του ανοίγματος των παραγωγικών μονάδων στο κοινό, ως τουριστικό, ελκυστικό προορισμό, δημιουργώντας καινούργιες και πάνω απ’ όλα αυθεντικές και ξεχωριστές εμπειρίες για τους επισκέπτες, κάτι που δίχως άλλο, θα ενισχύσει παράλληλα, την εξωστρέφεια των επιχειρήσεων.
Κοινό συμπέρασμα των εργασιών πάντως, ήταν ότι η βιομηχανική τουριστική ανάπτυξη δεν αφορά μόνο στη διατήρηση της κληρονομιάς του παρελθόντος, αλλά αποτελεί ένα σύγχρονο εργαλείο που συνδέει την καινοτομία, την τοπική ταυτότητα και τη βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη, δημιουργώντας νέες προοπτικές για τις επιχειρήσεις και τις τοπικές κοινωνίες.
