Ελλάδα

Όταν ο Γιώργος Σεφέρης βραβεύτηκε με το Νόμπελ Λογοτεχνίας (ΒΙΝΤΕΟ)

ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΕΦΕΡΗΣ ΝΟΜΠΕΛ

24 Οκτωβρίου 1963...

Ο διπλωμάτης και ποιητής Γιώργος Σεφέρης γίνεται ο πρώτος Έλληνας που τιμάται με νόμπελ, το νόμπελ λογοτεχνίας, "για το υπέροχο λυρικό ύφος του, που είναι εμπνευσμένο από ένα βαθύ αίσθημα για το ελληνικό πολιτιστικό ιδεώδες".

Αυτό έγραφε το τηλεγράφημα της Σουηδικής Ακαδημίας που έφτασε στην Αθήνα.

Ο Σεφέρης, από το σπίτι του, λόγω έλκους, δηλώνει την ικανοποίηση του με τον δικό του μοναδικό τρόπο:

"Διαλέγοντας έναν Έλληνα ποιητή για το βραβείο Νομπέλ, νομίζω πως η Σουηδική Ακαδημία θέλησε να εκδηλώσει την αλληλεγγύη της με τη ζωντανή πνευματική Ελλάδα. Εννοώ: αυτή την Ελλάδα για την οποία τόσες γενεές αγωνίστηκαν, προσπαθώντας να κρατήσουν ό,τι ζωντανό από τη μακριά παράδοση της. Νομίζω, ακόμη, ότι η Σουηδική Ακαδημία θέλησε να δείξει πως η σημερινή ανθρωπότητα χρειάζεται και την ποίηση - κάθε λαού - και το ελληνικό πνεύμα."

Στις 10 Δεκεμβρίου έγινε η τελετή απονομής των βραβείων Νόμπελ.

Οι "αντίπαλοι" του

80 ήταν περίπου οι υποψήφιοι για το νόμπελ το '63. Η επιτροπή επέλεξε έξι, μεταξύ αυτών και ο Γιώργος Σεφέρης. Οι "αντίπαλοι" του ήταν οι:

  • Σάμουελ Μπέκετ (Ιρλανδός θεατρικός συγγραφέας)
  • Γ.Χ. Όντεν (Αγγλοαμερικανός ποιητής)
  • Γιούκιο Μίσιμα (Ιάπωνας συγγραφέας)
  • Πάμπλο Νερούδα (Ιρλανδός ποιητής)
  • Άξελ Σαντεμόζε (Δανός συγγραφέας)

Ακολούθως η επιτροπή ξεχώρισε τρεις από αυτούς, τον Σεφέρη, τον Νερούδα και τον Όντεν και τελικά ομόφωνα επέλεξαν να βραβεύσουν τον Έλληνα ποιητή.

Η Ομιλία του Γιώργου Σεφέρη

Η ομιλία γράφτηκε και δόθηκε στα γαλλικά.

Τούτη την ώρα αισθάνομαι πως είμαι ο ίδιος μια αντίφαση. Αλήθεια, η Σουηδική Ακαδημία έκρινε πως η προσπάθειά μου σε μια γλώσσα περιλάλητη επί αιώνες, αλλά στην παρούσα μορφή της περιορισμένη, άξιζε αυτή την υψηλή διάκριση. Θέλησε να τιμήσει τη γλώσσα μου, και να – εκφράζω τώρα τις ευχαριστίες μου σε ξένη γλώσσα. Σας παρακαλώ να μου δώσετε τη συγγνώμη που ζητώ πρώτα- πρώτα από τον εαυτό μου.

Ανήκω σε μια χώρα μικρή. Ένα πέτρινο ακρωτήρι στη Μεσόγειο, που δεν έχει άλλο αγαθό παρά τον αγώνα του λαού του, τη θάλασσα, και το φως του ήλιου. Είναι μικρός ο τόπος μας, αλλά η παράδοσή του είναι τεράστια και το πράγμα που τη χαρακτηρίζει είναι ότι μας παραδόθηκε χωρίς διακοπή. Η ελληνική γλώσσα δεν έπαψε ποτέ της να μιλιέται. Δέχτηκε τις αλλοιώσεις που δέχεται καθετί ζωντανό, αλλά δεν παρουσιάζει κανένα χάσμα. Άλλο χαρακτηριστικό αυτής της παράδοσης είναι η αγάπη της για την ανθρωπιά· κανόνας της είναι η δικαιοσύνη. Στην αρχαία τραγωδία, την οργανωμένη με τόση ακρίβεια, ο άνθρωπος που ξεπερνά το μέτρο πρέπει να τιμωρηθεί από τις Ερινύες. O ίδιος νόμος ισχύει και όταν ακόμη πρόκειται για φυσικά φαινόμενα: «Ήλιος ουχ υπερβήσεται μέτρα» λέει ο Ηράκλειτος· «ει δε μη, Ερινύες μιν Δίκης επίκουροι εξευρήσουσιν».
Συλλογίζομαι πως δεν αποκλείεται ολωσδιόλου να ωφεληθεί ένας σύγχρονος επιστήμων, αν στοχαστεί τούτο το απόφθεγμα του Ίωνα φιλοσόφου. Όσο για μένα συγκινούμαι παρατηρώντας πως η συνείδηση της δικαιοσύνης είχε τόσο πολύ διαποτίσει την ελληνική ψυχή, ώστε να γίνει κανόνας και του φυσικού κόσμου. Και ένας από τους διδασκάλους μου, των αρχών του περασμένου αιώνα, γράφει: «…θα χαθούμε, γιατί αδικήσαμε…». Αυτός ο άνθρωπος ήταν αγράμματος· είχε μάθει να γράφει στα τριάντα πέντε χρόνια της ηλικίας του. Αλλά στην Ελλάδα των ημερών μας, η προφορική παράδοση πηγαίνει μακριά στα περασμένα όσο και η γραπτή. Το ίδιο και η ποίηση. Είναι για μένα σημαντικό το γεγονός ότι η Σουηδία θέλησε να τιμήσει και τούτη την ποίηση και όλη την ποίηση γενικά, ακόμη και όταν αναβρύζει ανάμεσα σ' ένα λαό περιορισμένο. Γιατί πιστεύω πως τούτος ο σύγχρονος κόσμος όπου ζούμε, ο τυραννισμένος από το φόβο και την ανησυχία, τη χρειάζεται την ποίηση. Η ποίηση έχει τις ρίζες της στην ανθρώπινη ανάσα – και τι θα γινόμασταν, αν η πνοή μας λιγόστευε; Είναι μια πράξη εμπιστοσύνης – κι ένας Θεός το ξέρει αν τα δεινά μας δεν τα χρωστάμε στη στέρηση εμπιστοσύνης.

Παρατήρησαν, τον περασμένο χρόνο, γύρω από τούτο το τραπέζι, την πολύ μεγάλη διαφορά ανάμεσα στις ανακαλύψεις της σύγχρονης επιστήμης και στη λογοτεχνία· παρατήρησαν πως ανάμεσα σ' ένα αρχαίο ελληνικό δράμα και ένα σημερινό η διαφορά είναι λίγη. Ναι, η συμπεριφορά του ανθρώπου δε μοιάζει να έχει αλλάξει βασικά. Και πρέπει να προσθέσω πως νιώθει πάντα την ανάγκη ν' ακούει τούτη την ανθρώπινη φωνή που ονομάζουμε ποίηση. Αυτή τη φωνή που κινδυνεύει να σβήσει κάθε στιγμή από στέρηση αγάπης και ολοένα ξαναγεννιέται. Κυνηγημένη, ξέρει πού να 'βρει καταφύγιο· απαρνημένη, έχει το ένστικτο να πάει να ριζώσει στους πιο απροσδόκητους τόπους. Γι' αυτή δεν υπάρχουν μεγάλα και μικρά μέρη του κόσμου. Το βασίλειό της είναι στις καρδιές όλων των ανθρώπων της γης. Έχει τη χάρη ν' αποφεύγει πάντα τη συνήθεια, αυτή τη βιομηχανία. Χρωστώ την ευγνωμοσύνη μου στη Σουηδική Ακαδημία, που ένιωσε αυτά τα πράγματα· που ένιωσε πως οι γλώσσες, οι λεγόμενες περιορισμένης χρήσης, δεν πρέπει να καταντούν φράχτες, όπου πνίγεται ο παλμός της ανθρώπινης καρδιάς· που έγινε ένας Άρειος Πάγος ικανός:

να κρίνει με αλήθεια επίσημη την άδικη μοίρα της ζωής,

για να θυμηθώ το Σέλλεϋ, τον εμπνευστή, καθώς μας λένε, του Αλφρέδου Νομπέλ, αυτού του ανθρώπου που μπόρεσε να εξαγοράσει την αναπόφευκτη βία με τη μεγαλοσύνη της καρδιάς του.
Σ' αυτό τον κόσμο, που ολοένα στενεύει, ο καθένας μας χρειάζεται όλους τους άλλους. Πρέπει ν' αναζητήσουμε τον άνθρωπο, όπου και να βρίσκεται.

Όταν, στο δρόμο της Θήβας, ο Oιδίπους συνάντησε τη Σφίγγα κι αυτή του έθεσε το αίνιγμά της, η απόκρισή του ήταν: ο άνθρωπος. Τούτη η απλή λέξη χάλασε το τέρας. Έχουμε πολλά τέρατα να καταστρέψουμε. Ας συλλογιστούμε την απόκριση του Oιδίποδα.

Μικρογραφία

Ανεκτίμητη αξία έχει η παρακαταθήκη που άφησε πίσω του ο Γιώργος Σεφέρης. Τα λόγια του πάντοτε 

"Τ' αηδόνια δε σ' αφήνουνε να κοιμηθείς στις Πλάτρες". (Αναφορά στην Κύπρο στο ποίημα "Ελένη", από τη συλλογή "Κύπρον, ου μ' εθέσπισεν")

"Όπου και να ταξιδέψω η Ελλάδα με πληγώνει."

"Τόσος πόνος τόση ζωή πήγαν στην άβυσσο για ένα πουκάμισο αδειανό για μιαν Ελένη."

"Τ’ είναι θεός; τι μη θεός; και τι τ’ ανάμεσό τους;"

"Σβήνοντας ένα κομμάτι από το παρελθόν είναι σαν να σβήνεις και ένα αντίστοιχο κομμάτι από το μέλλον."

"Η μνήμη όπου και να την αγγίξεις πονεί."

"Να νοσταλγείς τον τόπο σου ζώντας στον τόπο σου, τίποτα δεν είναι πιο πικρό."

"Το σπουδαίο δεν είναι ν’ αλλάξουμε τη ζωή μας, ονειροπολώντας μιαν άλλη πιο ενδιαφέρουσα, αλλά να κάνουμε να λαλήσει τούτη η ζωή όπως μας δόθηκε την καθημερινή, την ταπεινή, την ανθρώπινη, όπου το καθετί που μπορούσε να γυρέψουμε πρέπει να υπάρχει."

Συγκρίνοντας την πολιτική με την ποίηση

"Η τέχνη είναι για όλους τους ανθρώπους, ποτέ για τις μάζες. Τα χειροκροτήματα ενός μεγάλου λαϊκού αμφιθεάτρου δε θα αποδείξουν ποτέ τίποτε, όσο κι αν είναι συγκινητικά. Η Διαφορά της πολιτικής από τη λογοτεχνία."

"Σοβαρότητα και πολιτική είναι δύο πράγματα τέλεια ξεχωρισμένα."

"Μπορεί πολιτική να σημαίνει την τέχνη, του να κάνεις δημόσια, πράγματα που ντρέπεσαι να κάνεις ή και να ομολογήσεις στο σπίτι σου"

"Είναι πιο εύκολο να περάσει καμήλα από την τρύπα βελόνας, παρά Έλληνας πολιτικός να καταλάβει την Ελλάδα."

"Κανένας τεχνίτης δεν είπε ποτέ: «λαέ του τόπου μου». (Αυτά τα λένε μόνο οι πολιτικοί). Αλλά μόνο: «αναγνώστη μου» ή «ακροατή μου». "

Επόμενο άρθρο

Στο κελί για δεκατρία χρόνια 60χρονος που ασελγούσε σε 8χρονη

Σοκάρει η κατάθεση του ανήλικου θύματος που πάσχει από αυτισμό
23/10/2018 - 19:31

ΣχετικέςΕιδήσεις

Φρίντα Κάλο: Η γυναίκα που μετέτρεψε τον πόνο της σε τέχνη (ΦΩΤΟ)

Η ζωή και μερικά από τα σπουδαιότερα αποφθέγματα της σπουδαίας ζωγράφου
06/07/2019 - 11:33

Τα κορυφαία αποφθέγματα του Ευγένιου Ο' Νηλ (ΦΩΤΟ)

65 χρόνια από το θάνατο ενός από τους μεγαλύτερους Αμερικανούς θεατρικούς συγγραφείς
27/11/2018 - 14:43

Οι σπουδαιότερες ατάκες του "πατέρα" της Marvel (ΦΩΤΟ)

Δεν έφερε την επανάσταση μόνο μέσα από τους ήρωες του, αλλά και από τα μηνύματά του
13/11/2018 - 01:32

15 από τα πιο σπουδαία γνωμικά του Όσκαρ Ουάιλντ

164 χρόνια από τη γέννηση του παγκοσμίου φήμης Ιρλανδού μυθιστοριογράφου
16/10/2018 - 15:11

22 από τα πιο σπουδαία γνωμικά του υπαρξιστή φιλόσοφου Νίτσε

174 χρόνια από τη γέννηση του Γερμανού φιλόσοφου Φρίντριχ Νίτσε
15/10/2018 - 19:48

περισσότερες ειδήσεις

Κύπρος

Άφησαν 4χρονη μόνη στο σπίτι και τους πέρασαν χειροπέδες (BINTEO)

Άλλο ένα περιστατικό εγκατάλειψης ανηλίκου βλέπει το φως της δημοσιότητας

"Καμίνι" η Κύπρος: Πέντε μέτρα προστασίας από τον καύσωνα (ΒΙΝΤΕΟ)

Τις υψηλές θερμοκρασίες θα "συνοδεύει" και υγρασία μέχρι και την Τρίτη

Φρένο στο κυκλοφοριακό "έμφραγμα" με διάταγμα του Αρχηγού (ΒΙΝΤΕΟ)

Σε ισχύ από αύριο τα νέα μέτρα της Αστυνομίας
Ελλάδα

Νέα έκτακτα μέτρα για την είσοδο από τον Προμαχώνα

Ποιοι είναι οι περιορισμοί σύμφωνα με την κοινή Υπουργική Απόφαση

"Εισαγόμενα" τα 11 από τα 41 νέα κρούσματα Covid-19 στην Ελλάδα

Δεν καταγράφηκε κανένας θάνατος το τελευταίο 24ωρο
Διεθνή

Αρνητική στον κορωνοϊό η σύζυγος του Μπολσονάρου

Ο Βραζιλιάνος Πρόεδρος έχει προσβληθεί από τον ιό και τέθηκε σε αυτοπεριορισμό

«Θλίψη και μεγάλη ανησυχία» εκφράζει το Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών

Τι λέει για την απόφαση των τουρκικών αρχών να μετατρέψουν την Αγία Σοφία σε τζαμί

556.140 θάνατοι: Ο θλιβερός απολογισμός των νεκρών παγκοσμίως λόγω Covid-19

Τουλάχιστον 6.593.400 άνθρωποι θεωρείται ότι έχουν αποθεραπευτεί

tv news

Ο Νίκος μαθαίνει ότι η Αλίκη είναι νεκρή και όλο το σκοτεινό παρελθόν της...

«Έρωτας Μετά» Δείτε τις εξελίξεις στα νέα συγκλονιστικά επεισόδια της εβδομάδας εδώ!
Alpha TV Κύπρου

Η ώρα του μεγάλου ξεκαθαρίσματος ήρθε για όλους!

Ελάτε στη θέση τους…για τελευταία φορά αυτή τη σεζόν!​​​​​​​ [Περιλήψεις]
Alpha TV Κύπρου

δείτε σήμερα

Κυρ, 12/07/2020 - 07:1524 ΩΡΕΣ
Κυρ, 12/07/2020 - 08:30ΕΛΑ ΣΤΗ ΘΕΣΗ ΜΟΥ
Κυρ, 12/07/2020 - 14:30DEAL
Κυρ, 12/07/2020 - 16:30ΤΟ ΣΟΪ ΣΟΥ
Κυρ, 12/07/2020 - 18:00ALPHA NEWS
Κυρ, 12/07/2020 - 18:05ΛΟΥΗΣ NIGHT SHOW
Κυρ, 12/07/2020 - 20:20ALPHA NEWS
Κυρ, 12/07/2020 - 21:15ΚΟΡΙΤΣΙΑ ΓΙΑ ΦΙΛΗΜΑ
Κυρ, 12/07/2020 - 23:10ΚΑΡΜΑ
Δευ, 13/07/2020 - 00:15ΜΕΣΑΝΥΧΤΑ
Δευ, 13/07/2020 - 01:45WORLD PARTY
Δευ, 13/07/2020 - 02:4510Η ΕΝΤΟΛΗ