Της Τερέζας Χατζημιχαήλ
- Altius Mind Institute
Έχεις πιάσει ποτέ τον εαυτό σου να θέλει τόσο πολύ μια κατάσταση να εξελιχθεί με έναν συγκεκριμένο τρόπο, ώστε τελικά να χάνεις την ίδια τη διαδρομή;
Στη δουλειά, στις σπουδές, στις προσωπικές μας σχέσεις, ακόμη και στις πιο καθημερινές μας αποφάσεις, είναι εύκολο να εγκλωβιστούμε στην ανάγκη για ένα συγκεκριμένο αποτέλεσμα. Να συνδέσουμε την ηρεμία, την ασφάλεια ή ακόμη και την προσωπική μας αξία με το αν τα πράγματα θα εξελιχθούν ακριβώς όπως τα έχουμε σχεδιάσει.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
«Αν πάρω αυτή τη δουλειά, όλα θα είναι καλά».
«Αν αυτή η σχέση κρατήσει, σημαίνει ότι αξίζω».
«Αν πετύχω αυτόν τον στόχο, τότε θα μπορέσω να ηρεμήσω».
Και κάπως έτσι, χωρίς πάντα να το αντιλαμβανόμαστε, η προσδοκία μετατρέπεται σε πίεση και η επιθυμία για κάτι όμορφο σε ανάγκη να ελέγξουμε την έκβασή του.
Όταν ο φόβος για το αύριο μάς στερεί το σήμερα
Ας σκεφτούμε τι μπορεί να συμβεί, για παράδειγμα, σε μια ερωτική σχέση. Αντί να επιτρέψουμε στον εαυτό μας να ζήσει τη γνωριμία και να ανακαλύψει τον άλλον, μπορεί να αρχίσουμε να αγωνιούμε από νωρίς για το πού θα οδηγήσει.
«Κι αν δεν κρατήσει;»
«Κι αν φύγει;»
«Κι αν πληγωθώ;»
Ο φόβος μιας πιθανής απώλειας μπορεί τότε να μας οδηγήσει σε δύο αντίθετες κατευθύνσεις. Από τη μία, ίσως κρατάμε τον άλλον σε συναισθηματική απόσταση, ώστε να προστατευτούμε από μια ενδεχόμενη απογοήτευση. Από την άλλη, μπορεί να προσπαθούμε υπερβολικά να διατηρήσουμε τη σχέση, υποχωρώντας στα όριά μας, δικαιολογώντας συμπεριφορές που μας πληγώνουν ή αναλαμβάνοντας την ευθύνη να «διορθώσουμε» τα πάντα.
Και στις δύο περιπτώσεις, το βλέμμα δεν βρίσκεται πια σε αυτό που συμβαίνει τώρα. Βρίσκεται σε ένα μελλοντικό αποτέλεσμα που προσπαθούμε να εξασφαλίσουμε.
Έτσι, ακόμη και μια μικρή απρόβλεπτη αλλαγή, μια καθυστέρηση ή μια διαφορετική εξέλιξη μπορεί να βιωθεί με έντονο άγχος. Το σώμα και το μυαλό μπαίνουν σε κατάσταση συναγερμού και η αβεβαιότητα μοιάζει δυσβάσταχτη.
Τι βρίσκεται πίσω από την ανάγκη για έλεγχο;
Πολλές φορές, πίσω από την έντονη προσκόλληση σε ένα αποτέλεσμα μπορεί να βρίσκεται η ανάγκη για επιβεβαίωση ή μια αίσθηση προσωπικής αξίας που εξαρτάται υπερβολικά από όσα συμβαίνουν γύρω μας.
Μπορεί να έχουμε μάθει να αξιολογούμε τον εαυτό μας μέσα από τις επιτυχίες, την αποδοχή των άλλων ή την επίτευξη συγκεκριμένων στόχων. Έτσι, μια αποτυχία, μια απόρριψη ή μια ανατροπή δεν βιώνεται απλώς ως ένα δύσκολο γεγονός. Μπορεί να μεταφράζεται εσωτερικά ως:
«Αφού δεν έγινε αυτό που περίμενα, ίσως εγώ δεν είμαι αρκετή».
Όμως ένα αποτέλεσμα —όσο σημαντικό κι αν είναι— δεν μπορεί να αποτελεί μέτρο της αξίας ενός ανθρώπου.
Από τον έλεγχο στην εμπιστοσύνη
Πώς μπορούμε, λοιπόν, να χαλαρώσουμε αυτή την εξάρτηση από το αποτέλεσμα;
Όχι προσπαθώντας να ελέγξουμε ακόμη περισσότερο το μέλλον, αλλά καλλιεργώντας μεγαλύτερη ασφάλεια μέσα μας.
Μέσα από την αυτοπαρατήρηση και, όταν το χρειαζόμαστε, μέσα από ένα ασφαλές θεραπευτικό πλαίσιο, όπως η ψυχοθεραπεία, μπορούμε να μάθουμε να αναγνωρίζουμε καλύτερα τα συναισθήματά μας, να διαχειριζόμαστε το άγχος της αβεβαιότητας και να δημιουργούμε μια πιο σταθερή σχέση με τον εαυτό μας.
Μαθαίνουμε επίσης κάτι ιδιαίτερα σημαντικό: ότι οι σκέψεις και οι φόβοι μας δεν αποτελούν πάντα γεγονότα. Και ότι η ζωή, όσο κι αν προσπαθούμε να την οργανώσουμε, σπάνια ακολουθεί ένα απόλυτα προβλέψιμο σενάριο.
Δεν χρειάζεται να σταματήσουμε να θέτουμε στόχους, να επιθυμούμε ή να ελπίζουμε. Χρειάζεται, όμως, να αφήσουμε χώρο και για το απρόβλεπτο.
Γιατί η προσωπική μας αξία δεν είναι ένα βραβείο που κερδίζουμε μόνο όταν όλα πάνε σύμφωνα με το σχέδιο.
Υπάρχει και όταν πετυχαίνουμε και όταν αποτυγχάνουμε. Όταν κάποιος μένει και όταν κάποιος φεύγει. Όταν το σχέδιο πραγματοποιείται και όταν η ζωή μάς οδηγεί αλλού.
Και ίσως εκεί βρίσκεται η μεγαλύτερη ελευθερία: να μπορούμε να επιθυμούμε ένα αποτέλεσμα, χωρίς να χάνουμε τον εαυτό μας στην προσπάθεια να το εξασφαλίσουμε.
