Την πρόταση να υπόκειται κάθε νέο κράτος μέλος σε ενισχυμένο πλαίσιο δικλείδων για έως και 15 χρόνια μετά την ένταξή του, κατά το οποίο θα μπορεί να χάσει δικαιώματα ψήφου ή χρηματοδότηση σε περίπτωση σοβαρής παραβίασης των αξιών της ΕΕ, παρουσίασε σήμερα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στο πλαίσιο της δέσμης «Προετοιμάζοντας μια ευρύτερη Ένωση».
Η δέσμη, που ανακοίνωσε η Κομισιόν και παρουσίασε η Επίτροπος για τη Διεύρυνση Μάρτα Κος στο Στρασβούργο, εξετάζει πώς θα προετοιμαστούν η διακυβέρνηση, οι πολιτικές και ο προϋπολογισμός της Ένωσης για τις επόμενες διευρύνσεις, με την Επιτροπή να επιδιώκει παράλληλα μια πιο ευέλικτη διαδικασία λήψης αποφάσεων.
«Πρέπει να είμαστε βέβαιοι ότι μετά την ένταξη δεν θα υποχωρήσουν ποτέ ξανά κάτω από αυτά τα πρότυπα. Και αυτό είναι κάτι που μάθαμε από τις εμπειρίες του παρελθόντος. Πρόκειται για την προστασία της ίδιας της Ένωσης», δήλωσε η Μάρτα Κος.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Η νέα θεσμική δικλείδα θα αφορά σοβαρές παραβιάσεις των αξιών του άρθρου 2 της Συνθήκης, αλλά και της αρχής της καλόπιστης συνεργασίας του άρθρου 4. «Θέλουμε ισχυρότερες δικλείδες για οποιοδήποτε νέο κράτος μέλος απέναντι σε σοβαρή οπισθοδρόμηση στις δεσμεύσεις που ανέλαβε κατά τις διαπραγματεύσεις, ιδιαίτερα όσον αφορά το κράτος δικαίου, τη δημοκρατία και τα θεμελιώδη δικαιώματα», είπε η Επίτροπος.
Στα μέτρα που θα μπορούν να ληφθούν περιλαμβάνονται η περικοπή ή αναστολή χρηματοδοτικής στήριξης και ο περιορισμός του δικαιώματος ψήφου στο Συμβούλιο. «Θέλουμε να καταστήσουμε ευκολότερη τη διακοπή χρηματοδοτικής στήριξης ή τον περιορισμό των δικαιωμάτων ψήφου», ανέφερε η Κος, χαρακτηρίζοντας τη νέα δικλείδα «ασφαλιστική πολιτική» για την Ένωση.
Η Επιτροπή επιμένει ότι ο μηχανισμός δεν δημιουργεί καθεστώς «δεύτερης κατηγορίας» για τα νέα κράτη μέλη. «Όλα τα κράτη μέλη, και το τονίζω αυτό ιδιαίτερα, θα απολαμβάνουν ίσα δικαιώματα. Επίσης και οι νεοεισερχόμενοι. Δεν θέλουμε μια ένταξη δύο ταχυτήτων», υπογράμμισε η Κος.
Σύμφωνα με την Επιτροπή, η νέα δικλείδα θα λειτουργεί συμπληρωματικά προς το άρθρο 7 και θα είναι ευκολότερο να ενεργοποιηθεί σε περίπτωση σοβαρών παραβιάσεων. Η περίοδος εφαρμογής των σχετικών δικλείδων για τα νέα κράτη μέλη θα επεκταθεί σημαντικά σε σχέση με το σημερινό τριετές πλαίσιο, με αξιωματούχο της Επιτροπής να αναφέρει ενδεικτικά διάρκεια έως και 10 ή ακόμη και 15 χρόνια.
Παράλληλα, η Κομισιόν προτείνει αλλαγές στη διαδικασία λήψης αποφάσεων, με μεγαλύτερη χρήση των ρητρών γέφυρας (passerelle clauses) και επέκταση της ειδικής πλειοψηφίας όπου το επιτρέπουν οι Συνθήκες. «Είναι δυνατό να μειώσουμε τον αριθμό των τομέων στους οποίους μία μόνο χώρα μπορεί να ασκήσει βέτο σε αποφάσεις που υποστηρίζουν όλοι οι υπόλοιποι, για παράδειγμα στις κυρώσεις ή στην καταπολέμηση της φορολογικής απάτης», δήλωσε η Κος.
Η Επιτροπή προτείνει επίσης ειδική πλειοψηφία σε ορισμένα ενδιάμεσα στάδια της ενταξιακής διαδικασίας, ενώ η τελική προσχώρηση θα εξακολουθήσει να απαιτεί ομοφωνία.
Παράλληλα, οι υποψήφιες χώρες θα μπορούν να εντάσσονται νωρίτερα και σταδιακά σε επιλεγμένες πολιτικές της ΕΕ, υπό την προϋπόθεση ότι προχωρούν στις απαιτούμενες μεταρρυθμίσεις και ευθυγραμμίζονται στρατηγικά με την Ένωση. «Η σταδιακή ενσωμάτωση δεν αποτελεί υποκατάστατο της πλήρους ένταξης. Είναι ο επιταχυντής της διεύρυνσης», δήλωσε η Κος.
Η συμμετοχή θα είναι αναστρέψιμη και θα αφορά χώρες που μοιράζονται τις αξίες και τα στρατηγικά συμφέροντα της ΕΕ, με την Επιτροπή να προκρίνει την ενσωμάτωση σε τομείς όπως η ενέργεια, οι μεταφορές, η τεχνητή νοημοσύνη, η ασφάλεια και η άμυνα.
Στο πακέτο διεύρυνσης της 28ης Οκτωβρίου, η Κομισιόν προτίθεται να παρουσιάσει ενδεικτικούς οδικούς χάρτες για τους τέσσερις «πρωτοπόρους» υποψηφίους, Μαυροβούνιο, Αλβανία, Μολδαβία και Ουκρανία. Οι οδικοί χάρτες θα περιλαμβάνουν επόμενα βήματα, ενδεικτικά χρονοδιαγράμματα και συγκεκριμένα παραδοτέα, χωρίς ωστόσο να δημιουργούν συντομεύσεις στην ενταξιακή διαδικασία.
«Η πορεία θα συνεχίσει να βασίζεται στα επιτεύγματα κάθε υποψήφιας χώρας. Δεν θα υπάρξουν συντομεύσεις», υπογράμμισε η Κος.
Για την Ουκρανία, η Επιτροπή προτείνει παράλληλα στοχευμένες ρυθμίσεις για ευαίσθητα γεωργικά προϊόντα, ώστε η ένταξη να μην έχει αρνητικές επιπτώσεις στους Ευρωπαίους αγρότες, ενώ η αξιολόγηση του αγροτικού τομέα θα ληφθεί υπόψη στις συζητήσεις για το άνοιγμα του Cluster 5.
«Η διεύρυνση σήμερα είναι εφικτή», κατέληξε η Επίτροπος. «Υπάρχουν όμως τομείς στους οποίους βλέπουμε προκλήσεις που πρέπει να αντιμετωπίσουμε», μεταξύ άλλων ως προς το μέγεθος των θεσμών και την ανάγκη για «πιο ευέλικτη και αποτελεσματική λήψη αποφάσεων».
Οι Μόνιμοι Αντιπρόσωποι της ΕΕ θα συζητήσουν για πρώτη φορά τις προτάσεις που φέρνει το έγγραφο εργασίας της Κομισιόν την Τετάρτη, κατά τη συνεδρίασή τους.
Πηγή: ΚΥΠΕ
