Νέα σχέδια στρατιωτικών επιθέσεων κατά του Ιράν, τα οποία περιλαμβάνουν ακόμη και τη χρήση της ισχυρότερης μη πυρηνικής βόμβας του αμερικανικού οπλοστασίου, της αποκαλούμενης «μητέρας όλων των βομβών», έχει καταρτίσει το Πεντάγωνο, σύμφωνα με το CNN. Στόχοι των ενδεχόμενων πληγμάτων είναι ενεργειακές υποδομές και πυρηνικές εγκαταστάσεις της Τεχεράνης, εφόσον ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ αποφασίσει την επανέναρξη των πολεμικών επιχειρήσεων, είτε πριν είτε μετά τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ.
Όπως μεταδίδει το αμερικανικό τηλεοπτικό δίκτυο, επικαλούμενο πολλούς Αμερικανούς αξιωματούχους που γνωρίζουν τον σχετικό σχεδιασμό, η χρήση της βόμβας GBU-43/B Μαζικών Eκρηκτικών Υλών Αεροδιασποράς (Massive Ordnance Air Blast – MOAB) θα συνιστούσε σημαντική κλιμάκωση της σύγκρουσης. Ωστόσο, ακόμη και μεταξύ των αξιωματούχων που συμμετέχουν στις στρατιωτικές συζητήσεις εκφράζονται σοβαρές αμφιβολίες για το κατά πόσο ένα τέτοιο όπλο θα μπορούσε να συμβάλει στην επίτευξη των στρατηγικών στόχων της Ουάσινγκτον ή να μεταβάλει ουσιαστικά την πορεία του πολέμου.
For the first time in history a GBU-43/B Massive Ordnance Air Blast bomb was used. The #MOAB was used on an ISIS-K tunnel in Afghanistan. pic.twitter.com/zI9d2CXOfa
— U.S. Air Force (@usairforce) April 13, 2017ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Οι αποκαλύψεις έρχονται σε μια περίοδο κατά την οποία ο Τραμπ δέχεται πιέσεις να τερματίσει τον ιδιαίτερα αντιδημοφιλή πόλεμο στο Ιράν, που έχει κρατήσει περισσότερο από έξι μήνες, ενώ οι Ρεπουμπλικανοί ανησυχούν για τις πολιτικές επιπτώσεις ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών. Παράλληλα, δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι η Ουάσινγκτον και η Τεχεράνη βρίσκονται κοντά σε μια συμφωνία μέσω διαπραγματεύσεων. Παρότι ο αμερικανικός στρατός συνεχίζει να παρουσιάζει στον πρόεδρο επιλογές για ενδεχόμενα πλήγματα κατά ιρανικών στόχων που δεν έχουν ακόμη καταστραφεί, ορισμένοι αξιωματούχοι αμφισβητούν κατ’ ιδίαν εάν ο Λευκός Οίκος διαθέτει μια συνολική στρατηγική που θα μπορούσε να οδηγήσει στον τερματισμό του πολέμου, όπως αναφέρει το αμερικανικό πρακτορείο.
Τα σχέδια για πλήγματα σε ενεργειακές και πυρηνικές εγκαταστάσεις
Σύμφωνα με μία από τις πηγές του CNN, ο Τραμπ έχει δώσει εντολή στις ένοπλες δυνάμεις να καταρτίσουν πρόσθετα σχέδια επιθέσεων εναντίον ιρανικών στόχων, τα οποία περιλαμβάνουν «πολλές ενεργειακές υποδομές», αλλά και την πιθανή χρήση της MOAB.
Η ίδια πηγή ανέφερε ότι στον σχεδιασμό χρησιμοποιείται η διατύπωση πως τα πλήγματα θα πραγματοποιηθούν «πριν από την αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων από την περιοχή ευθύνης της CENTCOM», της Κεντρικής Διοίκησης των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων. Αυτό θα μπορούσε να υποδηλώνει ότι η αμερικανική κυβέρνηση εξετάζει το ενδεχόμενο να εξαπολύσει νέες επιθέσεις, να ανακοινώσει στη συνέχεια ότι πέτυχε τους στόχους της και να προχωρήσει γρήγορα στην αποχώρηση των δυνάμεών της.
Δεύτερη πηγή ανέφερε στο CNN ότι τα στρατιωτικά σχέδια για επιθέσεις σε πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν προβλέπουν επίσης ρητά τη χρήση της MOAB. Μεταξύ των πιθανών στόχων περιλαμβάνεται η υπόγεια εγκατάσταση που είναι γνωστή ως Pickaxe Mountain, όπου οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εκτιμούν ότι η Τεχεράνη έχει αποθηκεύσει εξαρτήματα του πυρηνικού της προγράμματος.
Τους τελευταίους μήνες, ο Τραμπ έχει απειλήσει επανειλημμένα ότι θα πλήξει τη συγκεκριμένη εγκατάσταση, παρά την απόφασή του να αναστείλει τις γενικευμένες πολεμικές επιχειρήσεις νωρίτερα φέτος. Ο Αμερικανός πρόεδρος εξακολουθεί να υπογραμμίζει ότι βασικός του στόχος είναι να διασφαλίσει πως το Ιράν δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο.
Γιατί υπάρχουν αμφιβολίες για την αποτελεσματικότητα της βόμβας
Η GBU-43/B είναι η μεγαλύτερη μη πυρηνική βόμβα που διαθέτουν οι Ηνωμένες Πολιτείες, ωστόσο η καταστροφική ισχύς της δεν σημαίνει απαραίτητα ότι είναι κατάλληλη για την εξουδετέρωση εγκαταστάσεων που βρίσκονται σε μεγάλο βάθος κάτω από την επιφάνεια του εδάφους.
Αμερικανός αξιωματούχος εξήγησε ότι ο στρατιωτικός σχεδιασμός περιλαμβάνει συνήθως ένα ευρύ φάσμα επιλογών, από περιορισμένα πλήγματα έως επιχειρήσεις μεγάλης κλίμακας. Στόχοι υψηλής δυσκολίας, όπως βαθιά υπόγειες εγκαταστάσεις, απαιτούν ισχυρότερα πυρομαχικά, με τη MOAB να αποτελεί τη μεγαλύτερη διαθέσιμη μη πυρηνική βόμβα.
Ωστόσο, σύμφωνα με τις πηγές του CNN, η συγκεκριμένη βόμβα, η οποία καθοδηγείται μέσω GPS και μπορεί να προκαλέσει καταστροφές σε έκταση αντίστοιχη με εννέα οικοδομικά τετράγωνα, πιθανότατα δεν διαθέτει την ικανότητα να διεισδύσει αρκετά βαθιά ώστε να καταστρέψει τις υπόγειες εγκαταστάσεις στο Pickaxe Mountain. Οι εγκαταστάσεις αυτές θεωρείται ότι προστατεύονται από στρώματα γρανίτη, γεγονός που δυσχεραίνει σημαντικά την προσβολή τους.
«Η MOAB είναι ουσιαστικά ένα τεράστιο όπλο ψυχολογικού πολέμου, εξαιρετικό για την ισοπέδωση μεγάλων εκτάσεων, αλλά όχι για πολλά περισσότερα», δήλωσε τρίτη πηγή με γνώση των στρατιωτικών συζητήσεων για το Ιράν. Όπως πρόσθεσε, «σίγουρα δεν έχει σχεδιαστεί ως πολεμική κεφαλή βαθιάς διείσδυσης».
Σε περίπτωση χρήσης της, η βόμβα θα προκαλούσε καταστροφικές συνέπειες στην περιοχή της έκρηξης, αλλά πιθανότατα κυρίως στην επιφάνεια του εδάφους. Παράλληλα, η τεράστια ακτίνα δράσης της εγείρει σοβαρές ανησυχίες για ενδεχόμενες απώλειες μεταξύ αμάχων, ιδιαίτερα εάν χρησιμοποιηθεί εναντίον ενεργειακών υποδομών που βρίσκονται κοντά σε κατοικημένες περιοχές ή σε εγκαταστάσεις μη στρατιωτικού χαρακτήρα.
Το ενδεχόμενο χρήσης της ως όπλου ψυχολογικής πίεσης
Παρά τις αμφιβολίες για τη στρατιωτική της αποτελεσματικότητα, ο Τραμπ θα μπορούσε να επιλέξει τη χρήση της MOAB ως μέσου ψυχολογικής πίεσης προς την ιρανική ηγεσία, η οποία εμφανίζεται αποφασισμένη να μην υποχωρήσει στις διπλωματικές απαιτήσεις της Ουάσινγκτον.
Αμερικανοί αξιωματούχοι προειδοποιούν ότι η ανάπτυξη του συγκεκριμένου όπλου δύσκολα θα μπορούσε να οδηγήσει σε συνθηκολόγηση του Ιράν ή σε μια αποφασιστική στρατιωτική νίκη. Θα μπορούσε, ωστόσο, να προσφέρει στον Αμερικανό πρόεδρο μια πρόσθετη επιλογή για να μεταβάλει τις σημερινές ισορροπίες, χωρίς να χρειαστεί να επαναλάβει πλήρως τις πολεμικές επιχειρήσεις.
«Ο πρόεδρος έχει δυστυχώς φέρει τον εαυτό του σε μια κατάσταση όπου είναι σχεδόν υποχρεωμένος να κάνει κάτι και, χωρίς τα πυρομαχικά που έχουν σχεδιαστεί για να διεισδύουν σε τέτοιο βάθος, πρέπει να εξετάσει τις ψυχολογικές επιπτώσεις, για τις οποίες η MOAB είναι ιδιαίτερα κατάλληλη», ανέφερε η τρίτη πηγή του CNN.
Η MOAB αναπτύχθηκε κατά τη διάρκεια του πολέμου στο Ιράκ και σχεδιάστηκε ώστε να εκρήγνυται λίγο πριν προσκρούσει στο έδαφος, προκαλώντας ένα τεράστιο ωστικό κύμα που εξαπλώνεται προς όλες τις κατευθύνσεις. Kατά τα τελικά στάδια των δοκιμών της, το 2003, Αμερικανοί στρατιωτικοί αξιωματούχοι είχαν δηλώσει στο CNN ότι η βόμβα είχε σχεδιαστεί κυρίως ως μέσο «ψυχολογικών επιχειρήσεων». Η προσδοκία ήταν ότι μια έκρηξη τόσο μεγάλης ισχύος θα μπορούσε να κλονίσει το ηθικό των ιρακινών στρατευμάτων και να τα οδηγήσει στην παράδοση ή ακόμη και στην αποφυγή εμπλοκής σε μάχες.
Αρχικά, η MOAB προοριζόταν για χρήση εναντίον μεγάλων συγκεντρώσεων στρατευμάτων και στρατιωτικού εξοπλισμού, καθώς και οχυρωμένων εγκαταστάσεων πάνω από την επιφάνεια του εδάφους. Στη συνέχεια, το φάσμα των πιθανών στόχων της επεκτάθηκε και σε εγκαταστάσεις κάτω από σχετικά μαλακό έδαφος, όπως σπήλαια και υπόγειες σήραγγες.
Ο Τραμπ ήταν ο πρώτος Αμερικανός πρόεδρος που ενέκρινε την επιχειρησιακή χρήση της συγκεκριμένης βόμβας. Τον Απρίλιο του 2017, κατά την πρώτη προεδρική του θητεία, οι αμερικανικές δυνάμεις χρησιμοποίησαν τη MOAB εναντίον θέσεων του Ισλαμικού Κράτους στο Αφγανιστάν. Η επίθεση είχε στόχο ένα δίκτυο οχυρωμένων υπόγειων σηράγγων, τις οποίες χρησιμοποιούσαν μαχητές του ISIS για να εξαπολύουν επιθέσεις κατά των κυβερνητικών δυνάμεων. Σύμφωνα με τις αφγανικές αρχές, σκοτώθηκαν 36 μαχητές του Ισλαμικού Κράτους, ενώ καταστράφηκαν τρεις υπόγειες σήραγγες, καθώς και όπλα και πυρομαχικά. Αφγανοί και Αμερικανοί αξιωματούχοι είχαν αναφέρει τότε ότι δεν υπήρξαν απώλειες μεταξύ αμάχων.
Η χρήση της βόμβας εκείνη την περίοδο είχε προκαλέσει έντονη συζήτηση, καθώς σηματοδοτούσε μια σημαντική μεταβολή στη στάση του Τραμπ, ο οποίος κατά την πρώτη προεκλογική του εκστρατεία είχε προτάξει μια περισσότερο απομονωτική εξωτερική πολιτική με κεντρικό σύνθημα το «Πρώτα η Αμερική». Μετά την επίθεση του 2017, οι αμερικανικές στρατιωτικές αρχές είχαν δεχθεί ερωτήσεις για το κατά πόσο ήταν αναγκαία η χρήση μιας βόμβας βάρους περίπου 9,8 τόνων εναντίον του συγκεκριμένου στόχου. Ανάλογα ερωτήματα αναμένεται να τεθούν και σε περίπτωση που η Ουάσινγκτον αποφασίσει να χρησιμοποιήσει τη «μητέρα όλων των βομβών» εναντίον του Ιράν, ιδιαίτερα με δεδομένες τις αμφιβολίες για την ικανότητά της να καταστρέψει βαθιά οχυρωμένες πυρηνικές εγκαταστάσεις.
