Σε αποτίμηση της άτυπης Συνόδου στο Άλντεν Μπίσεν προέβη ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, εξηγώντας σε μια κλειστή ομάδα δημοσιογράφων, με τη συμμετοχή του ΚΥΠΕ, τόσο το περιεχόμενο της άτυπης συζήτησης των ηγετών των «27», όσο και το θεσμικά κρίσιμο συμπέρασμα, ότι όσον αφορά το πλάνο που θα έρθει στο τραπέζι από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Μαρτίου, την παρακολούθηση θα κάνουν οι ίδιοι οι ηγέτες, παρά το Συμβούλιο της ΕΕ.

Όπως είπε στην ενημέρωση, «κάτι καινούριο που προέκυψε χθες είναι η κοινή κατανόηση ότι οι ηγέτες πρέπει να διατηρήσουν την ιδιοκτησία αυτής της διαδικασίας και τον ισχυρό πολιτικό έλεγχο» προσθέτοντας ότι «δεν μπορούμε να βασιζόμαστε μόνο στα διαφορετικά σώματα του Συμβουλίου της ΕΕ· οι ηγέτες πρέπει να αναλάβουν τον έλεγχο». Παράλληλα, αποκάλυψε ότι υπάρχει ακόμη και πρόταση να υπάρχει παρακολούθηση κάθε δύο εβδομάδες ή περισσότερο μέσω τηλεδιάσκεψης, για το πώς προχωρά αυτή η διαδικασία σε επίπεδο ηγετών. 

«Το πλεονέκτημα των ηγετών είναι ότι δεν εγκλωβίζονται στις λεπτομέρειες. Το πρόβλημα στο Συμβούλιο είναι ότι συχνά επικεντρώνεται στις λεπτομέρειες και χάνει τη μεγάλη εικόνα», καθώς η ιδέα «δεν είναι απλώς να εγκρίνουμε έναν ακόμη οδικό χάρτη, αλλά να συμφωνήσουμε σε μια σταθερή και στοχευμένη διαδικασία, ώστε να επιτύχουμε τον στόχο έως το τέλος του 2027 και να υπάρχει ουσιαστικός έλεγχος», καθώς «το σημαντικό είναι να διατηρηθεί ισχυρή παρακολούθηση από τους ίδιους τους ηγέτες – είτε κάθε δύο εβδομάδες, είτε κάθε τρεις εβδομάδες, είτε κάθε μήνα». Σύμφωνα με τον Κόστα, το πιο σημαντικό είναι «να καταλάβουμε ότι δεν αναθέτουμε απλώς στους υπουργούς να κάνουν τη δουλειά, αν περιοριστούμε στο Συμβούλιο, υπάρχει ο κίνδυνος να περιμένουμε δεκαετίες για ένα απτό αποτέλεσμα».

Σχετικά με τη συζήτηση, τόνισε ότι από την ίδια την άτυπη Σύνοδο προέκυψε ουσιαστική σύγκλιση σε μια σειρά κρίσιμων θεμάτων που βρίσκονταν εδώ και καιρό σε συζήτηση. Υπήρξε «ισχυρή στήριξη στην ατζέντα απλοποίησης», καθώς και στήριξη σε «μια φιλόδοξη και πιο ενεργητική εμπορική ατζέντα».

Ιδιαίτερα σημαντική, κατά τον ίδιο, είναι η ευρεία συμφωνία για την υιοθέτηση της ευρωπαϊκής προτίμησης: «Υπάρχει μεγάλη συναίνεση ότι πρέπει να υιοθετήσουμε την ευρωπαϊκή προτίμηση σε πολύ επιλεκτικούς και καλά στοχευμένους τομείς και, για ορισμένους από αυτούς, σε προσωρινή βάση». Όπως εξήγησε, «οι τομείς στους οποίους όλοι συγκλίνουν είναι ουσιαστικά οι ίδιοι: άμυνα, διάστημα, καθαρές τεχνολογίες, κβαντική υπολογιστική, τεχνητή νοημοσύνη και συστήματα πληρωμών». Παράλληλα, κατέστη σαφές ότι απαιτείται προσαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού. «Χρειάζεται να προχωρήσουμε σε αλλαγές στους κανόνες ανταγωνισμού, ώστε να επιτρέψουμε στις επιχειρήσεις να αναπτυχθούν, να αυξήσουν την κλίμακά τους και να επενδύσουν στην ενιαία αγορά, για παράδειγμα στις τηλεπικοινωνίες και να δημιουργήσουμε πραγματικούς ευρωπαϊκούς πρωταθλητές». Όπως είπε με έμφαση, «η ευρωπαϊκή οικονομία χρειάζεται νέα “μαξιλάρια ασφαλείας” για το μέλλον της».

Ο Κόστα χαρακτήρισε τη συζήτηση για την ενέργεια ως μία από τις πιο ουσιαστικές της Συνόδου, με όλους τους ηγέτες «να κατανοούν την πολυπλοκότητα του ζητήματος και ότι, στην πραγματικότητα, δεν υπάρχει μία “μαγική λύση”». Όπως εξήγησε: «Ούτε η κατάργηση, ούτε η μείωση, ούτε το πλαφόν στο ETS λύνουν από μόνα τους το πρόβλημα. Το πρόβλημα είναι πιο σύνθετο και πρέπει να δούμε τον συνολικό σχεδιασμό της αγοράς», τόνισε, εξηγώντας πως αποτελεί συνήθως μικρό μέρος των συνιστωσών της τελικής τιμής του ηλεκτρισμού, αναγνωρίζοντας παράλληλα ότι «σε ορισμένα κράτη μέλη είναι ιδιαίτερα σημαντικό ως πηγή εσόδων για τους εθνικούς προϋπολογισμούς». Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στις ανισορροπίες μεταξύ κρατών-μελών: «Υπάρχουν χώρες με υψηλή ένταση χρήσης πυρηνικής ενέργειας και ανανεώσιμων πηγών που, παρ’ όλα αυτά, έχουν πολύ υψηλές τιμές – υψηλότερες από άλλες χώρες που χρησιμοποιούν λιγότερες ΑΠΕ και λιγότερη πυρηνική ενέργεια».

Γι’ αυτό, όπως τόνισε, «η Επιτροπή πρέπει να αναλύσει και να αξιολογήσει τα δεδομένα, ώστε οι ηγέτες να μπορούν να λάβουν αποφάσεις». Αναφερόμενος στο υφιστάμενο μοντέλο, υπογράμμισε ότι απαιτείται πραγματική και τεχνική συζήτηση για το σύστημα οριακής τιμολόγησης (merit order). Όσον αφορά τις διασυνδέσεις, ο Κόστα τις χαρακτήρισε «απολύτως αναγκαίες για τη δημιουργία πραγματικής ενιαίας αγοράς και για την ενίσχυση της κοινής μας ασφάλειας», αλλά ταυτόχρονα προειδοποίησε ότι «σε ορισμένες περιπτώσεις, η εξαγωγή φθηνότερης ενέργειας έχει το αντίθετο αποτέλεσμα και αυξάνει τις τιμές στις χώρες εξαγωγής». Κατά τον ίδιο, αυτή η προσέγγιση είναι κρίσιμη γιατί «μας επιτρέπει να μετακινηθούμε από μια ιδεολογική συζήτηση σε μια πιο τεχνική και πραγματιστική συζήτηση».

Ο Κόστα τόνισε ότι το format της άτυπης Συνόδου δημιούργησε χώρο για νέες ιδέες, αναφέροντας το παράδειγμα της Λιθουανίας, που μίλησε για εμπροσθοβαρή απόδοση των ωφελειών από τις ανανεώσιμες πηγές και αποπληρωμή των επενδύσεων αργότερα, όταν θα υπάρχει αφθονία φθηνής πράσινης ενέργειας, καθώς και την ενίσχυση των μακροπρόθεσμων συμβολαίων για να μειωθεί η εξάρτηση από το υφιστάμενο μοντέλο της αγοράς. Όπως σημείωσε, αυτή η προσέγγιση υποστηρίζεται και από τον Mario Draghi.

Όσον αφορά τη λήψη αποφάσεων με ενισχυμένη συνεργασία, ο Κόστα επανέλαβε ότι αυτό προβλέπεται μεν από τις Συνθήκες, ωστόσο «δεν αποτελεί πρόβλημα, δεν έχει σημασία. Και κανείς δεν το συζήτησε αυτό στην αίθουσα», τόνισε. «Έχουμε ήδη διαφορετικές μορφές στην Ένωση. Ορισμένα κράτη μέλη αποτελούν μέρος της Σένγκεν, άλλα αποτελούν μέρος της ευρωζώνης», συμπλήρωσε, για τη διαδικασία που προβλέπεται μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις, από το Αρ. 20 της Συνθήκης της Λισαβώνας.

Σχετικά με το μετασχηματισμό της ενιαίας αγοράς, ο Κόστα χαρακτήρισε αυτό το σημείο ως το πιο σημαντικό πολιτικό αποτέλεσμα της Συνόδου. «Το πιο ενδιαφέρον αποτέλεσμα της Συνόδου είναι η πρόταση να περάσουμε από την ενιαία αγορά σε μία αγορά – One Market,» προσθέτοντας ότι τόσο οι ηγέτες, όσο και η Επιτροπή αποδέχθηκαν την πρόκληση του Ενρίκο Λέττα. «Η νέα αποστολή είναι να ολοκληρώσουμε αυτή τη μία αγορά έως το τέλος του 2027,» τόνισε. Όπως υπενθύμισε, «Το 1992 δημιουργήσαμε μια ελλιπή ενιαία αγορά, γιατί αφήσαμε εκτός τις τηλεπικοινωνίες, την ενέργεια και τις κεφαλαιαγορές».

Σχετικά με τη δομή του νέου One Market, σύμφωνα με τον Κόστα, αυτό θα βασίζεται σε τρεις βασικούς κάθετους πυλώνες: την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, τη διασυνδεσιμότητα στην ενέργεια και τις τηλεπικοινωνίες και την Ένωση Ενέργειας». Παράλληλα, κεντρικό ρόλο παίζουν οι οριζόντιοι μοχλοί, με έμφαση στην πέμπτη ελευθερία: «την αμοιβαία αναγνώριση προσόντων και σπουδών» και «ένα κοινό καθεστώς για τους Ευρωπαίους ερευνητές».

Για το 28ο καθεστώς σημείωσε, «Προχωρούμε στο 28ο καθεστώς, τουλάχιστον σε πρώτη φάση, μόνο για τους εταιρικούς κανόνες», τονίζοντας ότι οι ηγέτες συμφωνούν ευρέως στην αναγκαιότητα μιας τέτοιας πρότασης, με αμφιβολίες να υπάρχουν για τη στόχευση της ρύθμισης. 

Επιπλέον, τόνισε τη σημασία της «ελευθερίας της παραμονής,» καθώς είναι θεσπισμένη η ελευθερία της κίνησης, αλλά «πρέπει να έχει το δικαίωμα όποιος θέλει να μείνει, να μείνει εκεί όπου θέλει να μείνει».

Όσον αφορά την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, σημείωσε, ότι υπάρχει μόνο ένα κράτος μέλος που εξακολουθεί να διατηρεί επιφυλάξεις σχετικά με την πρόταση για συγκέντρωση της χρηματοπιστωτικής εποπτείας στην Ευρωπαϊκή Αρχή Κινητών Αξιών και Αγορών (ESMA) στο Παρίσι, χωρίς να κατονομάσει ο ίδιος ποια χώρα από τους “27” εννοεί. Ωστόσο το Λουξεμβούργο υποστηρίζει ότι η υπερεθνική ολοκλήρωση των κεφαλαιαγορών θα προκαλούσε υπερβολική ρύθμιση, αυξάνοντας το κόστος για τις επιχειρήσεις και θα αποτύγχανε να απελευθερώσει νέες επενδύσεις.

Ο Κόστα μίλησε ακόμη και για επιπλέον στοιχεία της ατζέντας απλοποίησης, με το «οnce only». Σύμφωνα με τον πρόεδρο, «χρειαζόμαστε οριζόντια μέτρα απλοποίησης, όχι μόνο τομεακά πακέτα», τα γνωστά Omnibus. Επιπλεόν εργαλείο «η αρχή once only – μόνο μια φορά», ώστε «οι διοικήσεις να διασυνδεθούν και οι πολίτες και οι επιχειρήσεις να μην υποβάλλουν τα ίδια έγγραφα και πιστοποιητικά ξανά και ξανά». Όπως είπε χαρακτηριστικά, «αν μια εταιρεία έχει πιστοποιηθεί για την κατασκευή αυτοκινητοδρόμων στο Βέλγιο, αυτό θα πρέπει να αναγνωρίζεται αυτόματα στην Ελλάδα ή στη Σουηδία».

Σημαντική και η μετατόπιση που έγινε ήδη σαφής από τη συνέντευξη Τύπου των ηγετών της Πέμπτης: «Πρέπει να σταματήσουμε να νομοθετούμε με Οδηγίες και να χρησιμοποιούμε Κανονισμούς, για να αποφύγουμε τον μόνιμο κατακερματισμό και τις 27 διαφορετικές ερμηνείες,» επανέλαβε στους δημοσιογράφους την Παρασκευή.

Πηγή: ΚΥΠΕ