Μετά την ενημέρωση του Συμβουλίου Ασφαλείας για τις εξελίξεις στο παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο η Μόνιμη Αντιπρόσωπος της Ελλάδας στον ΟΗΕ πρέσβυς Αγ. Μπαλτά απέστειλε χθες επίσημη επιστολή στο Γραφείο του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ για να καταστούν σαφείς οι ελληνικές θέσεις επί του θέματος ενώπιον της διεθνούς κοινότητας.
Σύμφωνα με πληροφορίες η επιστολή επαναλαμβάνει τις πάγιες θέσεις της Ελλάδας, μεταξύ άλλων ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο είναι άκυρο, ανυπόστατο και δεν παράγει έννομα αποτελέσματα έναντι τρίτων κρατών.
Αντίκειται κατάφωρα στο Διεθνές Δίκαιο και συγκεκριμένα στο Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), παραγνωρίζοντας τα κυριαρχικά δικαιώματα και τις θαλάσσιες ζώνες των ελληνικών νησιών.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Αναφέρει ότι η Τουρκία και η Λιβύη δεν διαθέτουν ούτε επικαλυπτόμενες θαλάσσιες ζώνες ούτε κοινά θαλάσσια σύνορα και προσθέτει ότι η έγκριση/επικύρωση του δεν του προσδίδει νομιμότητα ούτε αναιρεί την εγκυρότητα των ελληνικών θέσεων.
Παράλληλα, υπενθυμίζει ότι η Ελλάδα είναι προσηλωμένη στην οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών μέσω ειρηνικών μέσων και με καλή πίστη στη βάση του Διεθνούς Δικαίου της θάλασσας, όπως αναδεικνύεται στις αντίστοιχες συμφωνίες που έχει συνάψει ήδη η χώρα μας με την Αίγυπτο και την Ιταλία.
Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, ανάλογες επιστολές αναμένεται να αποστείλουν και άλλες ενδιαφερόμενες χώρες της περιοχής.
Επιστολή της Κύπρου προς τον ΓΓ του ΟΗΕ
«Σοβαρές ανησυχίες για τα κίνητρα πίσω από αυτή την κίνηση και τα συμφέροντα που αποσκοπεί να εξυπηρετήσει» εκφράζει η Κυπριακή Δημοκρατία για τη χρονική στιγμή της απόφασης της Βουλής των Αντιπροσώπων της Ανατ. Λιβύης, να εγκρίνει το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019.
Σε σημερινή επιστολή της προς τον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, η Μόνιμη Αντιπρόσωπος της Κύπρου στον Οργανισμό, πρέσβης Μαρία Μιχαήλ, αναφέρεται στην απόφαση της 20ης Οκτωβρίου και επαναλαμβάνει τις θέσεις που η κυπριακή κυβέρνηση έχει διατυπώσει σε προηγούμενες επικοινωνίες της με τον ΟΗΕ, στις 20 Ιανουαρίου 2020, 24 Απριλίου 2020 και 20 Ιουλίου 2020, καθώς και στη ρηματική διακοίνωση της 18ης Αυγούστου 2025.
«Η ανεξαρτησία, η κυριαρχία και η εδαφική ακεραιότητα της Λιβύης, δεν πρέπει να υποτάσσονται στις γεωπολιτικές επιδιώξεις και φιλοδοξίες τρίτων κρατών», υπογραμμίζει η κ. Μιχαήλ στην επιστολή της. Αναφέρει ότι η Τουρκία εκμεταλλεύεται τις πολιτικές και θεσμικές συνθήκες στη Λιβύη για να προωθήσει παράνομες θαλάσσιες διεκδικήσεις, επιδιώκοντας «να επιβάλει μια τεχνητή θαλάσσια πραγματικότητα εις βάρος των κυριαρχικών δικαιωμάτων τρίτων κρατών».
Τέτοιες ενέργειες, σημειώνει, αντανακλούν «μια σκόπιμη πολιτική κλιμάκωσης στην Ανατολική Μεσόγειο», υπονομεύουν το διεθνές δίκαιο και συνιστούν «σοβαρή απειλή για την περιφερειακή ειρήνη, ασφάλεια και σταθερότητα».
Σύμφωνα με την επιστολή, το τουρκο-λιβυκό μνημόνιο δεν συνάδει με το διεθνές δίκαιο, ιδίως με τους κανόνες για τη σύναψη συνθηκών και με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, όπως αποτυπώνεται στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS). Ως εκ τούτου, «δεν παράγει έννομα αποτελέσματα για τρίτους», ούτε επηρεάζει τα δικαιώματα οποιουδήποτε τρίτου κράτους σε θαλάσσιες ζώνες, περιλαμβανομένων των κυριαρχικών δικαιωμάτων του.
Η Κυπριακή Δημοκρατία επισημαίνει ότι το μνημόνιο επιχειρεί οριοθέτηση μεταξύ δύο κρατών που «δεν διαθέτουν αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές», κατασκευάζοντας έτσι «ένα ανύπαρκτο θαλάσσιο σύνορο» και αγνοώντας σκόπιμα την παρουσία και τα δικαιώματα σε θαλάσσιες ζώνες άλλων παράκτιων κρατών, περιλαμβανομένων των ελληνικών νησιών.
Υπενθυμίζει ότι το άρθρο 121 παράγραφος 2 της UNCLOS, αντανακλά εθιμικό διεθνές δίκαιο και δεσμεύει επίσης κράτη που δεν είναι συμβαλλόμενα μέρη στη Σύμβαση. Προβλέπει δε ρητά, το δικαίωμα των νησιών σε «χωρική θάλασσα, συνορεύουσα ζώνη, υφαλοκρηπίδα και αποκλειστική οικονομική ζώνη».
Η κ. Μιχαήλ υπογραμμίζει ότι οι συμφωνίες θαλάσσιας οριοθέτησης πρέπει να συνάπτονται μεταξύ κρατών με αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές, «με καλή πίστη και σύμφωνα με τις παγιωμένες αρχές του διεθνούς δικαίου», όπως κωδικοποιούνται στην UNCLOS και με γνώμονα τη διεθνή νομολογία. Ζητά δε, την κυκλοφορία της επιστολής ως εγγράφου της Γενικής Συνέλευσης και του Συμβουλίου Ασφαλείας, καθώς και τη δημοσίευσή της στον ιστότοπο της αρμόδιας Διεύθυνσης του ΟΗΕ και στο Δελτίο του Δικαίου της Θάλασσας.
Επιστολή HALC προς Μ. Ρούμπιο
Να απορρίψει δημόσια το τουρκολιβυκό μνημόνιο και να ξεκαθαρίσει ότι δεν παράγει έννομα αποτελέσματα εις βάρος τρίτων χωρών, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, ζητά από τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο το Συμβούλιο Ελληνοαμερικανικής Ηγεσίας (HALC), προειδοποιώντας ότι οι τουρκολιβυκές διεκδικήσεις θέτουν σε κίνδυνο και αμερικανικά ενεργειακά και στρατηγικά συμφέροντα στην Ανατολική Μεσόγειο.
Σε επιστολή προς τον επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας, το HALC, του οποίου εκτελεστικός διευθυντής είναι ο Έντι Ζεμενίδης, ασκεί κριτική στην πρόσφατη τοποθέτηση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, υποστηρίζοντας ότι είναι ασθενέστερη από τη θέση που είχε διατυπώσει η Ουάσιγκτον το 2019.
Η παρέμβαση έρχεται μετά την επικύρωση του μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης στις 20 Οκτωβρίου, εξέλιξη που προκάλεσε την αντίδραση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και επανέφερε στο προσκήνιο τις επιπτώσεις της συμφωνίας για τις θαλάσσιες διεκδικήσεις και τις ενεργειακές έρευνες στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η οργάνωση αντιπαραβάλλει την αμερικανική στάση με εκείνη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία στις 21 Οκτωβρίου, με τη στήριξη και των 27 κρατών μελών, επανέλαβε ότι το μνημόνιο παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας και είναι «άκυρο και δεν μπορεί να παράγει έννομες συνέπειες για τρίτα κράτη». Αντίστοιχες αντιρρήσεις, όπως επισημαίνει, έχουν διατυπώσει η Αίγυπτος και το Ισραήλ.
Αντίθετα, στην απάντησή του στις 22 Οκτωβρίου, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ ενθάρρυνε την επίλυση των θαλάσσιων διαφορών μέσω διαπραγματεύσεων καλής πίστης και τον διμερή διάλογο μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, ως συμμάχων στο ΝΑΤΟ. Το HALC υπενθυμίζει ότι το 2019, όταν υπογράφηκε το μνημόνιο, η αμερικανική διπλωματία είχε χαρακτηρίσει τη συμφωνία «αντιπαραγωγική και προκλητική».
Κατά το HALC, η αποφυγή σαφούς αμερικανικής τοποθέτησης επί της νομικής διάστασης του μνημονίου ενέχει τον κίνδυνο να ερμηνευθεί από την Άγκυρα και την Τρίπολη ως σιωπηρή αποδοχή των διεκδικήσεών τους.
Στο επίκεντρο οι αμερικανικές ενεργειακές επενδύσεις
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην παρουσία αμερικανικών ενεργειακών εταιρειών στις θαλάσσιες περιοχές γύρω από την Κρήτη.
Η επιστολή αναφέρεται στις συμβάσεις που υπέγραψε τον Φεβρουάριο η Chevron για την έρευνα και εκμετάλλευση υδρογονανθράκων σε τέσσερις υπεράκτιες περιοχές στην Ελλάδα, με ποσοστό συμμετοχής 70%, συμπεριλαμβανομένων των οικοπέδων «Νότια Κρήτη 1» και «Νότια Κρήτη 2».
Όπως επισημαίνεται, η Λιβύη έχει διαμαρτυρηθεί επισήμως για τις ελληνικές έρευνες στις συγκεκριμένες θαλάσσιες περιοχές, ενώ το τουρκικό υπουργείο Άμυνας έχει υποστηρίξει ότι τα οικόπεδα της Chevron επικαλύπτονται με τη θαλάσσια ζώνη που το τουρκολιβυκό μνημόνιο αποδίδει στη Λιβύη.
Παράλληλα, γίνεται αναφορά στην ExxonMobil, η οποία διαθέτει δικαιώματα έρευνας ως διαχειρίστρια σε δύο θαλάσσια οικόπεδα δυτικά και νοτιοδυτικά της Κρήτης, όπου έχουν πραγματοποιηθεί σεισμικές έρευνες από το 2022.
Το HALC συνδέει τις συγκεκριμένες επενδύσεις με την προσπάθεια της Ευρώπης να περιορίσει την εξάρτησή της από το ρωσικό φυσικό αέριο και με την ευρύτερη αμερικανική ενεργειακή στρατηγική στην περιοχή.
Επικαλούμενη μάλιστα την ίδια την τοποθέτηση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, σύμφωνα με την οποία η επίλυση των θαλάσσιων διαφορών ανοίγει τον δρόμο για εμπορικές επενδύσεις και έρευνες, η οργάνωση υποστηρίζει ότι η αμφισβήτηση των θαλάσσιων ορίων δημιουργεί αβεβαιότητα για τις αμερικανικές εταιρείες που καλούνται να επενδύσουν σημαντικά κεφάλαια σε έρευνες μεγάλου βάθους.
Η στρατηγική σημασία της Σούδας
Η επιστολή επεκτείνει το ζήτημα και στον τομέα της ασφάλειας, επικαλούμενη τη σημασία της αμερικανικής ναυτικής εγκατάστασης στη Σούδα, μιας από τις σημαντικότερες υποδομές των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ στην Ανατολική Μεσόγειο.
Σύμφωνα με το HALC, οι προσπάθειες αμφισβήτησης της θαλάσσιας δικαιοδοσίας γύρω από την Κρήτη εντείνουν την αστάθεια στο περιβάλλον ασφαλείας της βάσης και ενδέχεται να θέσουν σε κίνδυνο αμερικανικά αμυντικά συμφέροντα.
Στο πλαίσιο αυτό, η οργάνωση καλεί τον Μάρκο Ρούμπιο να επιβεβαιώσει τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας βάσει του διεθνούς δικαίου, συμπεριλαμβανομένων των θαλάσσιων ζωνών που παράγουν τα νησιά, και να καταστήσει σαφές στην Άγκυρα και την Τρίπολη ότι οι μονομερείς θαλάσσιες διεκδικήσεις δεν πρέπει να παρεμποδίζουν τις νόμιμες ερευνητικές δραστηριότητες αμερικανικών εταιρειών.
Ζητά επίσης τον συντονισμό της Ουάσιγκτον με την Ευρωπαϊκή Ένωση και τους περιφερειακούς εταίρους της, ώστε να διαμορφωθεί κοινή θέση απέναντι στο μνημόνιο.
«Η Τουρκία και η Λιβύη δεν πρέπει να αφεθούν να δημιουργήσουν τετελεσμένα εις βάρος ενός συμμάχου στο ΝΑΤΟ, των αμερικανικών συμφερόντων ασφαλείας και των αμερικανικών εταιρειών που δραστηριοποιούνται νόμιμα στα ελληνικά ύδατα», τονίζει το HALC, καταλήγοντας ότι η θέση των Ηνωμένων Πολιτειών θα πρέπει να είναι τουλάχιστον εξίσου σαφής με εκείνη της Ευρώπης.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Επιστολή Κύπρου προς ΟΗΕ για τουρκολιβυκό μνημόνιο: Σκόπιμη πολιτική κλιμάκωσης στην Ανατολική Μεσόγειο | AlphaNews
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
