Το Κυπριακό περιλαμβάνεται στα θέματα που αναδεικνύονται στο Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την έκθεση της Κομισιόν του 2025 για την Τουρκία, το οποίο εγκρίθηκε την Τετάρτη από την Ολομέλεια με 381 ψήφους υπέρ, 107 κατά και 171 αποχές, με τους Ευρωβουλευτές να επαναβεβαιώνουν στήριξη στη Διζωνική Δικοινοτική Ομοσπονδία και να καλούν την Τουρκία να εγκαταλείψει τη θέση υπέρ των «δύο κρατών» στην Κύπρο.
Στο Ψήφισμα, το Ευρωκοινοβούλιο χαιρετίζει τα μέτρα που έλαβε ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών για την επανέναρξη των συνομιλιών για το Κυπριακό, περιλαμβανομένου του διορισμού προσωπικής απεσταλμένης για την Κύπρο, ενώ καλεί την Κομισιόν να διορίσει ταχέως νέο ειδικό απεσταλμένο της ΕΕ για το Κυπριακό.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επαναβεβαιώνει στο Ψήφισμα τη θέση του ότι «η μόνη αποδεκτή λύση του Κυπριακού είναι μια δίκαιη, συνολική, βιώσιμη και δημοκρατική διευθέτηση, στο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών και στη βάση δικοινοτικής, διζωνικής ομοσπονδίας με ενιαία διεθνή νομική προσωπικότητα, ενιαία κυριαρχία, ενιαία ιθαγένεια και πολιτική ισότητα, όπως προβλέπεται από τα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ».
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Στο κείμενο τονίζεται ότι η επιδιωκόμενη λύση θα πρέπει να εδράζεται επίσης στους συμφωνημένους τομείς σύγκλισης, στο πλαίσιο που έχει διαμορφώσει ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών, καθώς και στις αρχές και αξίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του διεθνούς δικαίου.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζητεί την «ταχύτερη δυνατή επανέναρξη των διαπραγματεύσεων για την επανένωση της Κύπρου υπό την αιγίδα του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, από το σημείο όπου είχαν διακοπεί στο Κραν Μοντανά το 2017».
Παράλληλα, καλεί την Τουρκία «να εγκαταλείψει τη θέση υπέρ λύσης δύο κρατών στην Κύπρο και να επανέλθει στη συμφωνημένη βάση επίλυσης του Κυπριακού, όπως αυτή καθορίζεται από τα ψηφίσματα των Ηνωμένων Εθνών και το πλαίσιο του ΟΗΕ».
Επίσης, χαιρετίζονται οι δύο άτυπες συναντήσεις σε διευρυμένη μορφή που πραγματοποιήθηκαν υπό την αιγίδα του ΟΗΕ στη Γενεύη τον Μάρτιο του 2025 και στη Νέα Υόρκη τον Ιούλιο του ίδιου έτους, καθώς και οι επαφές μεταξύ του Προέδρου της Δημοκρατίας, Νίκου Χριστοδουλίδη και του ηγέτη της τουρκοκυπριακής κοινότητας, Τουφάν Έρχιουρμαν, περιλαμβανομένης της συνάντησής τους τον Δεκέμβριο του 2025.
Το Ευρωκοινοβούλιο σημειώνει ότι στις επαφές αυτές υπογραμμίστηκε ως κοινός στόχος η επίλυση του Κυπριακού, με πολιτική ισότητα, όπως προβλέπεται στα σχετικά Ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Παράλληλα, οι Ευρωβουλευτές εξέφρασαν την ικανοποίησή τους για τη στάση των δύο πλευρών μετά την εκλογή του νέου ηγέτη της τουρκοκυπριακής κοινότητας, εκτιμώντας ότι έχει συμβάλει στη δημιουργία ευνοϊκότερων συνθηκών για την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων.
Στο Ψήφισμα χαιρετίζεται επίσης η συμφωνία για περαιτέρω μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης, τα οποία χαρακτηρίζονται ως θετικό και σημαντικό βήμα, ενώ υπογραμμίζεται η στήριξη του Κοινοβουλίου στη συνέχιση των επαφών υπό την αιγίδα του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ και στο έργο της προσωπικής απεσταλμένης του για την Κύπρο.
Το Σώμα καλεί την Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη μέλη, να στηρίξουν σθεναρά τη συνέχιση του διαλόγου και να είναι έτοιμα να συμβάλουν με κάθε αναγκαίο τρόπο στην επιτυχία της διαδικασίας. Παράλληλα, ενθαρρύνει όλα τα εμπλεκόμενα μέρη να αξιοποιήσουν τη δυναμική που έχει δημιουργηθεί και να προχωρήσουν στην επανέναρξη των διαπραγματεύσεων και να μην χάσουν την ευκαιρία αυτή.
Αναφορές σε Πράσινη Γραμμή και απόσυρση τουρκικών στρατευμάτων
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο καλεί επίσης την Τουρκία να σεβαστεί το καθεστώς της Πράσινης Γραμμής και την εντολή της UNFICYP, να τερματίσει και να αντιστρέψει μονομερείς ενέργειες και παραβιάσεις εντός και πέριξ της Πράσινης Γραμμής και να απόσχει από περαιτέρω ενέργειες ή προκλήσεις, περιλαμβανομένων περιστατικών παρενόχλησης και εκφοβισμού γεωργών.
Παράλληλα, επαναλαμβάνει την έκκληση για συνεργασία μεταξύ της Κυπριακής Δημοκρατίας, της Τουρκίας, του Ηνωμένου Βασιλείου και των Ηνωμένων Εθνών με στόχο την εφαρμογή συγκεκριμένων μέτρων αποστρατιωτικοποίησης της Πράσινης Γραμμής, ώστε να μειωθούν οι εντάσεις και να δημιουργηθούν ευνοϊκότερες συνθήκες για επανέναρξη των συνομιλιών υπό την αιγίδα του ΟΗΕ.
Στο Ψήφισμα καλείται επίσης η Τουρκία να αποσυρθεί από τα Στροβίλια και να διευκολύνει την πλήρη εφαρμογή της συμφωνίας για την Πύλα, καθώς και να αποσύρει τα στρατεύματά της από την Κύπρο και να απέχει από ενέργειες που θα μπορούσαν να παγιώσουν τη διαίρεση του νησιού ή να αλλοιώσουν τη δημογραφική του σύνθεση.
Το Ευρωκοινοβούλιο καταδικάζει παράλληλα τις προσπάθειες αναβάθμισης του καθεστώτος της αποσχιστικής οντότητας στα κατεχόμενα, μεταξύ άλλων μέσω διεθνών οργανισμών, και καλεί όλα τα κράτη να σεβαστούν την κυριαρχία της Κυπριακής Δημοκρατίας όπως αυτή καθορίζεται στα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.
Άνοιγμα του Βαρωσιού
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στα Βαρώσια, με το Κοινοβούλιο να καταδικάζει τις συνεχιζόμενες προσπάθειες ανοίγματος και εποικισμού της περιοχής κατά παράβαση των σχετικών ψηφισμάτων του ΟΗΕ. Παράλληλα, καλεί την Τουρκία να αναστρέψει τις ενέργειες αυτές και να παραδώσει την περιοχή στους νόμιμους κατοίκους της υπό προσωρινή διοίκηση των Ηνωμένων Εθνών, σύμφωνα με τα Ψηφίσματα 550 και 789 του Συμβουλίου Ασφαλείας. Εκφράζει επίσης λύπη για προσπάθειες μετατροπής των Βαρωσίων σε αξιοθέατο σκοτεινού τουρισμού και καταδικάζει τον συνεχιζόμενο σφετερισμό, την πώληση και την παράνομη αξιοποίηση ελληνοκυπριακών περιουσιών στα κατεχόμενα.
Το Ψήφισμα εκφράζει ακόμη ανησυχία για τους περιορισμούς που αντιμετωπίζουν οι εγκλωβισμένοι Ελληνοκύπριοι στην εκπαίδευση και στη θρησκευτική ελευθερία και καλεί την Τουρκία να εφαρμόσει πλήρως τις υποχρεώσεις της βάσει της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, διασφαλίζοντας μεταξύ άλλων την ελευθερία θρησκείας, έκφρασης και πρόσβασης σε χώρους λατρείας και πολιτιστικής κληρονομιάς. Παράλληλα, καταδικάζεται η καταστροφή πολιτιστικών και θρησκευτικών μνημείων, ενώ επαινείται το έργο της δικοινοτικής Τεχνικής Επιτροπής για την Πολιτιστική Κληρονομιά.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εκφράζει επίσης λύπη για τη συνεχιζόμενη άρνηση της Τουρκίας να δημιουργήσει απευθείας κανάλι επικοινωνίας μεταξύ των κέντρων ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας της Τουρκίας και της Κυπριακής Δημοκρατίας, επισημαίνοντας ότι η απουσία του δημιουργεί κινδύνους για την ασφάλεια των πτήσεων.
Παράλληλα, επαναλαμβάνει την έκκληση προς την Άγκυρα να εφαρμόσει πλήρως και χωρίς διακρίσεις το πρόσθετο πρωτόκολλο της Συμφωνίας της Άγκυρας έναντι όλων των κρατών μελών της ΕΕ, περιλαμβανομένης της Κυπριακής Δημοκρατίας, καθώς και τις υποχρεώσεις που απορρέουν από το διαπραγματευτικό πλαίσιο της ενταξιακής της πορείας.
Τουρκοκυπριακή κοινότητα
Σε άλλο σημείο, το Ψήφισμα καλεί την Τουρκία να επιτρέψει στην τουρκοκυπριακή κοινότητα να ασκεί τον ρόλο της ως νόμιμη κοινότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας, ενώ απευθύνει έκκληση προς την Κομισιόν να εντείνει τη συνεργασία της με τους Τουρκοκυπρίους, με στόχο τη διευκόλυνση της επίλυσης του Κυπριακού και την ενίσχυση των δεσμών τους με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Το Ευρωκοινοβούλιο εκφράζει επίσης την ανησυχία του για περιορισμούς στην ελευθερία της έκφρασης και των μέσων ενημέρωσης στην τουρκοκυπριακή κοινότητα, ενώ υπογραμμίζει τη σημασία του έργου της Διερευνητικής Επιτροπής Αγνοουμένων, ζητώντας καλύτερη πρόσβαση σε στρατιωτικές ζώνες υπό τουρκικό έλεγχο, πρόσβαση σε στρατιωτικά αρχεία και πληροφορίες για πιθανές μετακινήσεις λειψάνων αγνοουμένων.
Αναφορές στις ελληνοτουρκικές σχέσεις και την Ανατολική Μεσόγειο
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επαναλαμβάνει στο ψήφισμα την έκκλησή του προς την Τουρκία να ακολουθήσει εποικοδομητική προσέγγιση στις σχέσεις της με τις γειτονικές χώρες, αντί πολιτικών που χαρακτηρίζονται από διεκδικήσεις ή εντάσεις.
Παράλληλα, χαιρετίζει τη συνέχιση του διαλόγου μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, περιλαμβανομένων των επαφών υψηλού επιπέδου και της συνόδου μεταξύ του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη και του Προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Σύμφωνα με το κείμενο, η συνέχιση των επαφών αυτών μπορεί να συμβάλει στη διαμόρφωση θετικού κλίματος και στην περαιτέρω αποκλιμάκωση στην Ανατολική Μεσόγειο, σε μια περίοδο αυξημένων εντάσεων στην ευρύτερη περιοχή.
Το Σώμα υπογραμμίζει το ενδιαφέρον του για τη διατήρηση της σταθερότητας και της ασφάλειας στην περιοχή και ενθαρρύνει όλες τις πλευρές να συνεχίσουν τον διάλογο και τη συνεργασία με στόχο την επίλυση εκκρεμών διαφορών στη βάση του διεθνούς δικαίου.
Την ίδια στιγμή, το Ευρωκοινοβούλιο εκφράζει βαθιά ανησυχία για τη διατήρηση από την Τουρκία της απειλής πολέμου (casus belli) κατά της Ελλάδας σε περίπτωση επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια, δικαίωμα που προβλέπεται από τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας.
Γίνεται αναφορά, μεταξύ άλλων, στην προώθηση του δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας», στις παραβιάσεις του ελληνικού εναέριου χώρου και των χωρικών υδάτων, στην εργαλειοποίηση του συστήματος NAVTEX, καθώς και σε ενέργειες που, σύμφωνα με το ψήφισμα, παρεμποδίζουν την πρόοδο έργων κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος, όπως η ηλεκτρική διασύνδεση Great Sea Interconnector και ο αγωγός EastMed.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εκφράζει ακόμη σοβαρή ανησυχία για πρόταση νομοθεσίας που εκπονήθηκε από το Εθνικό Κέντρο Θαλάσσιου και Ναυτιλιακού Δικαίου του Πανεπιστημίου της Άγκυρας (DEHUKAM), εκτιμώντας ότι ενδεχόμενη κωδικοποίηση του δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας» θα μπορούσε να έρχεται σε αντίθεση με το διεθνές δίκαιο.
Τέλος, το Ευρωκοινοβούλιο επαναλαμβάνει τη θέση του ότι το μνημόνιο Τουρκίας–Λιβύης για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών στη Μεσόγειο παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων χωρών, δεν συνάδει με το διεθνές δίκαιο της θάλασσας και δεν μπορεί να παράγει έννομα αποτελέσματα έναντι τρίτων κρατών.
Πηγή: ΚΥΠΕ
