Το ζήτημα της περίκλειστης περιοχής της Αμμοχώστου, όπως και η προστασία των περιουσιακών δικαιωμάτων των εκτοπισμένων, εξακολουθούν να απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, επισημαίνει σε συνέντευξή της στο ΚΥΠΕ η Ισπανίδα Ευρωβουλευτής, Έλενα Νεβάδο ντελ Κάμπο.
Η συντονίστρια της κοινοβουλευτικής Ομάδας του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (ΕΛΚ) στην Επιτροπή Αναφορών (PETI) του Ευρωκοινοβουλίου, αναφέρει πως η υπόθεση των Βαρωσίων παρακολουθείται από την Επιτροπή Αναφορών εδώ και χρόνια και εξετάστηκε εκ νέου τον Φεβρουάριο του 2026, έχοντας ως κύριο ζήτημα τα δικαιώματα των εκτοπισμένων κατοίκων, την προστασία των περιουσιών τους και τον κίνδυνο οι εξελίξεις επί του εδάφους να δυσχεράνουν μία μελλοντική διευθέτηση.
Παράλληλα, η κ. Νεβάδο ντελ Κάμπο εξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η PETI προωθεί τις ανησυχίες των Ευρωπαίων πολιτών, επισημαίνοντας τόσο τις δυνατότητες κοινοβουλευτικού ελέγχου που διαθέτει όσο και τα όριά της. Τονίζει ακόμη ότι η ανταπόκριση των εθνικών αρχών στα αιτήματα της Επιτροπής δεν είναι πάντοτε ομοιόμορφη, ενώ μεταξύ των βασικών προτεραιοτήτων της PETI παραμένουν η ορθή εφαρμογή του ευρωπαϊκού δικαίου, η προστασία του περιβάλλοντος, τα θεμελιώδη δικαιώματα, η δημοκρατία και το κράτος δικαίου.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Πώς στάθηκε οικονομικά η Κύπρος μετά το 1974
Αναφερόμενη στη συνέχεια που δίνεται αφότου μία αναφορά κριθεί παραδεκτή και εξεταστεί από την PETI, η κα Νεβάδο ντελ Κάμπο εξήγησε ότι η Κομισιόν είναι αρμόδια για τη διασφάλιση της παρακολούθησης της εφαρμογής του δικαίου της ΕΕ. Όπως ανέφερε, οι υπηρεσίες της Κομισιόν συμμετέχουν στις συνεδριάσεις κατά τις οποίες συζητούνται αναφορές και καλούνται τακτικά να διερευνούν ζητήματα που εγείρουν οι αναφέροντες σχετικά με πιθανή εσφαλμένη εφαρμογή του δικαίου της ΕΕ σε εθνικό ή περιφερειακό επίπεδο.
Η αξιολόγηση αυτή, σε συνδυασμό με τις πληροφορίες που υποβάλλουν οι αναφέροντες και τις απαντήσεις που λαμβάνονται από τα κράτη μέλη και άλλους φορείς, αποτελεί, όπως σημείωσε, τη βάση για την περαιτέρω εξέταση της υπόθεσης από την Επιτροπή Αναφορών.
Η ίδια ανέφερε ότι, μετά την εξέταση μίας αναφοράς, η PETI μπορεί να διατυπώσει συστάσεις, να αποφασίσει να διατηρήσει την αναφορά ανοικτή και να συνεχίσει τη διερεύνησή της ή να κρίνει ότι το ζήτημα έχει εξεταστεί επαρκώς. Πρόσθεσε ότι μπορεί επίσης να παραπέμψει την αναφορά σε άλλη κοινοβουλευτική επιτροπή για ενημέρωση, γνωμοδότηση ή περαιτέρω ενέργειες. Όταν μία αναφορά αφορά συγκεκριμένη κατάσταση σε ένα κράτος μέλος, η PETI μπορεί, όπως εξήγησε, να απευθύνει συγκεκριμένα ερωτήματα προς το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος, συνήθως μέσω της Μόνιμης Αντιπροσωπείας του, η οποία διαβιβάζει το αίτημα στην αρμόδια εθνική, περιφερειακή ή τοπική Αρχή.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, η PETI μπορεί να διοργανώσει ακρόαση ή εργαστήριο, να πραγματοποιήσει διερευνητική επίσκεψη και να εγκρίνει έκθεση αποστολής που περιλαμβάνει παρατηρήσεις και συστάσεις, να εκπονήσει έκθεση ή σύντομη πρόταση ψηφίσματος ή να υποβάλει προφορικές ερωτήσεις προς την Κομισιόν ή το Συμβούλιο. Διευκρίνισε ότι διερευνητικές επισκέψεις μπορούν να διοργανώνονται όταν η Επιτροπή Αναφορών εξετάζει αναφορές, επιχειρεί να εξακριβώσει τα πραγματικά περιστατικά ή αναζητεί λύσεις. Τα μέσα αυτά χρησιμοποιούνται, όπως επισήμανε, για τη συγκέντρωση πρόσθετων αποδεικτικών στοιχείων, την ανάδειξη των ανησυχιών που έχουν διατυπωθεί και την υπαγωγή της αντίδρασης των αρμόδιων Αρχών σε κοινοβουλευτικό έλεγχο.
Τόνισε ακόμη ότι, όταν από μία αναφορά προκύπτει εσφαλμένη μεταφορά ή εφαρμογή του δικαίου της ΕΕ, αυτό μπορεί να οδηγήσει την Κομισιόν στην ανάληψη δράσης έναντι του συγκεκριμένου κράτους μέλους. Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι αυτό που δεν μπορεί να κάνει από μόνη της η PETI είναι να ακυρώσει μία εθνική απόφαση ή να επιβάλει κυρώσεις.
Πρόσθεσε ότι η παρακολούθηση της υπόθεσης διασφαλίζεται επίσης μέσω της διαφάνειας και της επικοινωνίας με τον αναφέροντα. Όπως εξήγησε, περιλήψεις των αναφορών και σχετικά έγγραφα δημοσιεύονται στη διαδικτυακή πύλη αναφορών, ενώ οι αναφέροντες ενημερώνονται γραπτώς για τις αποφάσεις της Επιτροπής Αναφορών και για τους λόγους στους οποίους αυτές βασίζονται. Κατά κανόνα, πρόσθεσε, μία αναφορά παραμένει ανοικτή όσο η PETI αναμένει πληροφορίες που θεωρεί απαραίτητες για την εξέτασή της.
Αναφερόμενη στην ανταπόκριση των εθνικών Αρχών όταν η PETI ή η Κομισιόν ζητούν πληροφορίες ή διευκρινίσεις, ιδίως για αναφορές που αφορούν την εσφαλμένη ή καθυστερημένη εφαρμογή του δικαίου της ΕΕ από τα κράτη μέλη, η κ. Νεβάδο ντελ Κάμπο δήλωσε ότι «ο βαθμός ανταπόκρισης δεν είναι ομοιόμορφος». Όπως εξήγησε, οι κατευθυντήριες γραμμές της PETI προβλέπουν ότι, όταν μία αναφορά αφορά συγκεκριμένη κατάσταση σε ένα κράτος μέλος, η Επιτροπή θα πρέπει να διαβιβάζει την αναφορά, συνοδευόμενη από συγκεκριμένα ερωτήματα, στο ενδιαφερόμενο κράτος μέλος. Υπογράμμισε πως η PETI ζητεί απάντηση από το κράτος μέλος και εάν δεν τη λάβει εντός τριών μηνών, η Γραμματεία αποστέλλει υπενθύμιση στην αρμόδια Αρχή.
Πρόσθεσε ότι η Γραμματεία με τη σειρά της ενημερώνει τους συντονιστές για τις απαντήσεις που εξακολουθούν να εκκρεμούν. Σε περιπτώσεις επίμονης άρνησης ενός κράτους μέλους να παράσχει πληροφορίες, η PETI μπορεί, όπως σημείωσε, να απευθύνει το αίτημα στην Κομισιόν. Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι οι διαδικασίες αυτές δεν παρέχουν στην Επιτροπή Αναφορών την εξουσία να υποχρεώσει μία εθνική Αρχή να απαντήσει ή να εφαρμόσει μία συγκεκριμένη λύση.
Η κ. Νεβάδο ντελ Κάμπο τόνισε ακόμη ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζητεί συστηματικά από τις εθνικές Αρχές να παρέχουν έγκαιρες και λεπτομερείς απαντήσεις και από τα κράτη μέλη να συνεργάζονται πιο ενεργά. Αυτό είναι υψίστης σημασίας, υπογράμμισε, καθώς μία παρατεταμένη διαδικασία εξέτασης μπορεί να μειώσει τη χρησιμότητα της απάντησης που θα δοθεί τελικά, ιδίως όταν τα πραγματικά περιστατικά είναι χρονικά ευαίσθητα ή εξελίσσονται γρήγορα.
Επισήμανε, ωστόσο, ότι πρέπει να γίνεται διάκριση μεταξύ των πολιτικών και κοινοβουλευτικών αιτημάτων της PETI και των επίσημων εξουσιών επιβολής του δικαίου που διαθέτει η Κομισιόν.
Οι αναφορές των πολιτών καθορίζουν τις προτεραιότητες της PETI
Αναφερόμενη στις βασικές προτεραιότητες της PETI για το υπόλοιπο της τρέχουσας κοινοβουλευτικής περιόδου, η κ. Νεβάδο ντελ Κάμπο δήλωσε ότι οι δραστηριότητες της Επιτροπής βασίζονται στα ζητήματα που θέτουν οι αναφέροντες. Ως εκ τούτου, εξήγησε, «η ημερήσια διάταξή της διαμορφώνεται ανάλογα με τις ανησυχίες που οι πολίτες και οι κάτοικοι της ΕΕ θέτουν απευθείας ενώπιον του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου». Οι αναφορές παρέχουν, όπως σημείωσε, πολύτιμες πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο το δίκαιο και οι πολιτικές της ΕΕ λειτουργούν στην πράξη.
Τόνισε ότι «μία από τις κύριες προτεραιότητες θα εξακολουθήσει να είναι η εφαρμογή και η επιβολή του δικαίου της ΕΕ». Όπως ανέφερε, πολλές αναφορές αφορούν καταγγελίες για εσφαλμένη μεταφορά, καθυστερημένη εφαρμογή ή πλημμελή εφαρμογή της νομοθεσίας της ΕΕ από τα κράτη μέλη. Ως εκ τούτου, η PETI θα συνεχίσει, όπως υπογράμμισε, να ζητεί προκαταρκτικές έρευνες από την Κομισιόν, να επιδιώκει τη λήψη απαντήσεων από τις εθνικές αρχές και να εξετάζει κατά πόσον η Επιτροπή αξιοποιεί αποτελεσματικά τις εξουσίες που διαθέτει για την επιβολή του δικαίου της ΕΕ.
Πρόσθεσε ότι ζητήματα που αφορούν την ελεύθερη κυκλοφορία, τα δικαιώματα διαμονής, την αναγνώριση επαγγελματικών προσόντων, την προστασία των καταναλωτών, τις μεταφορές, τις συνθήκες εργασίας και τη θέση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων αναμένεται να εξακολουθήσουν να έχουν σημαντική θέση στην ατζέντα, όπως συμβαίνει και σήμερα. Η προστασία του περιβάλλοντος και η δημόσια υγεία θα παραμείνουν επίσης, όπως επισήμανε, βασικοί τομείς δραστηριότητας.
Υπογράμμισε ότι τα θεμελιώδη δικαιώματα, η δημοκρατία και το κράτος δικαίου αποτελούν ακόμη μία διαρκή προτεραιότητα, με ιδιαίτερη έμφαση στα δικαιώματα των παιδιών, τις διακρίσεις, τη διαφθορά, τη δικαιοσύνη και την ελεύθερη κυκλοφορία.
Αμμόχωστος, περιουσιακά δικαιώματα και περιβάλλον για την Κύπρο
Εξηγώντας τον τρόπο με τον οποίο η PETI αξιολογεί τις υποθέσεις που αφορούν την Κύπρο και στα ζητήματα που χρήζουν μεγαλύτερης προσοχής σε επίπεδο ΕΕ, η κ. Νεβάδο ντελ Κάμπο δήλωσε ότι οι σχετικές αναφορές αξιολογούνται βάσει των ίδιων κριτηρίων και της ίδιας διαδικασίας που εφαρμόζονται και στις αναφορές σχετικά με τα υπόλοιπα κράτη μέλη. Υπενθύμισε, ωστόσο ότι όπως είχε προαναφέρει, η PETI δεν μπορεί να αποφανθεί επί μεμονωμένων διεκδικήσεων ιδιοκτησίας ούτε να υποκαταστήσει τα εθνικά δικαστήρια ή άλλους αρμόδιους μηχανισμούς.
Επισήμανε ότι οι αναφορές που αφορούν την Κύπρο έχουν επικεντρωθεί κυρίως στις συνεχιζόμενες συνέπειες της διαίρεσης του νησιού. Η σημαντικότερη υπόθεση εξακολουθεί, όπως τόνισε, να αφορά την Αμμόχωστο και την περίκλειστη περιοχή των Βαρωσίων. Στο πλαίσιο της PETI, εξήγησε, η συγκεκριμένη αναφορά παρακολουθείται εδώ και πολλά χρόνια μέσω συζητήσεων στην Επιτροπή και διερευνητικής επίσκεψης, ενώ εξετάστηκε εκ νέου τον Φεβρουάριο του 2026. Η ιδιαίτερη σημασία της έγκειται, όπως υπογράμμισε, «στις ανησυχίες που αφορούν τα δικαιώματα των εκτοπισμένων κατοίκων, την προστασία της περιουσίας τους και τον κίνδυνο οι νομοθετικές αλλαγές και οι εξελίξεις επί του εδάφους να καταστήσουν δυσκολότερη μία μελλοντική διευθέτηση».
Η ίδια ανέφερε ότι στενά συνδεδεμένες με το ζήτημα αυτό είναι οι αναφορές που αφορούν τα περιουσιακά δικαιώματα των ανθρώπων που εκτοπίστηκαν μετά την τουρκική εισβολή του 1974. Οι αναφέροντες έχουν θέσει, όπως σημείωσε, ζητήματα όπως η απώλεια πρόσβασης στις κατοικίες και τη γη τους, η στέρηση της χρήσης της περιουσίας τους και η συνακόλουθη απώλεια εισοδήματος, με άμεσες νομικές και οικονομικές συνέπειες.
Διευκρίνισε ότι, παρότι η PETI δεν μπορεί η ίδια να αποφανθεί επί του ιδιοκτησιακού καθεστώτος ή να επιδικάσει αποζημιώσεις, «μπορεί να διατηρεί το ζήτημα υπό κοινοβουλευτικό έλεγχο, να ζητεί πληροφορίες από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και να διασφαλίζει ότι οι συγκεκριμένες ανησυχίες εξακολουθούν να προβάλλονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο». Παράλληλα, υπενθύμισε ότι, όπως είχε εξηγήσει προηγουμένως, η PETI μπορεί, όταν κρίνεται αναγκαίο, να ζητεί διαβουλεύσεις και απαντήσεις από τα κράτη μέλη.
Καταλήγοντας, πρόσθεσε ότι άλλες σχετικές αναφορές αφορούν την προστασία του περιβάλλοντος, την περιφερειακή ανάπτυξη και τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία. Σε ορισμένες περιπτώσεις έχουν επίσης επισημανθεί, όπως ανέφερε, οι πιέσεις που συνδέονται με τον μαζικό τουρισμό, ιδίως σε σχέση με την προστασία της βιοποικιλότητας και τις επιπτώσεις στις τοπικές κοινότητες.
Πηγή: ΚΥΠΕ
