Στην κρίσιμη χρονική συγκυρία της επίσκεψης του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, Αντόνιο Γκουτέρες, στην Κύπρο και στο κατά πόσο οι διεθνείς ανακατατάξεις δημιουργούν πραγματικές προσδοκίες για το Κυπριακό, εστίασαν οι ακαδημαϊκοί Γιώργος Κέντας και Ζήνων Τζιάρρας στην εκπομπή «Alpha Ενημέρωση».
Αναλύοντας το υπόβαθρο της επίσκεψης, ο Αναπληρωτής Καθηγητής Πολιτικής & Διακυβέρνησης του Πανεπιστημίου Λευκωσίας, Γιώργος Κέντας, σημείωσε ότι ο ΓΓ του ΟΗΕ επιδιώκει να αφήσει το προσωπικό του «αποτύπωμα», υπογραμμίζοντας παράλληλα ότι η νέα γεωπολιτική πραγματικότητα στην Ανατολική Μεσόγειο, όπου ο ρόλος της Τουρκίας αμφισβητείται, δίνει δυνατότητες στη Λευκωσία.
Από την πλευρά του, ο Λέκτορας του Τμήματος Τουρκικών και Μεσανατολικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Κύπρου, Ζήνων Τζιάρρας, εμφανίστηκε πιο συγκρατημένος, εξηγώντας πως η Άγκυρα δεν θα θέσει διαδικαστικά εμπόδια, καθώς επιθυμεί να παρουσιαστεί εποικοδομητική για να αποσπάσει ανταλλάγματα από την Ε.Ε. και τις ΗΠΑ. Όπως χαρακτηριστικά τόνισε ο κ. Τζιάρρας, «η επίσκεψη του Γενικού Γραμματέα έρχεται ως κερασάκι στην τούρτα αυτού του γεωπολιτικού περιβάλλοντος και όχι ως καταλυτικός παράγοντας», εκτιμώντας ότι δύσκολα θα υπάρξει ουσιαστικό αποτέλεσμα όσο οι θέσεις των πλευρών παραμένουν εκ διαμέτρου αντίθετες.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Όσον αφορά τα σενάρια περί «χαλαρής ομοσπονδίας» ή νέων διαπραγματευτικών ιδεών, ο κ. Τζιάρρας προειδοποίησε για τον κίνδυνο μιας προσπάθειας «τετραγωνισμού του κύκλου», η οποία ενδέχεται να διολισθήσει προς τη λογική των δύο κρατών.
Στον αντίποδα, ο κ. Κέντας υπογράμμισε την ανάγκη αυστηρής προσήλωσης στα ψηφίσματα του ΟΗΕ, αναφέροντας ότι «η γεωπολιτική συγκυρία σήμερα δεν ευνοεί τις τουρκικές θέσεις για δύο κράτη», ενώ προειδοποίησε ότι στόχος της Άγκυρας είναι να επιρρίψει ευθύνες στη δική μας πλευρά σε περίπτωση αδιεξόδου. Καταλήγοντας, οι δύο αναλυτές συμφώνησαν ότι η ελληνοκυπριακή πλευρά οφείλει να ξεπεράσει την αμυντική, «ad hoc» διαχείριση και να διαμορφώσει μια αρραγή εσωτερική στρατηγική.
Διασταύρωσαν τα ξίφη τους Κυπριανού και Σιζόπουλος
Έντονη πολιτική αντιπαράθεση για το πλαίσιο και τις προσδοκίες από την επίσκεψη του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, Αντόνιο Γκουτέρες, στην Κύπρο είχαν στην εκπομπή «Alpha Ενημέρωση» ο τέως Γενικός Γραμματέας του ΑΚΕΛ, Άντρος Κυπριανού, και ο τέως Πρόεδρος της ΕΔΕΚ, Μαρίνος Σιζόπουλος.
Ο Μαρίνος Σιζόπουλος εμφανίστηκε ιδιαίτερα επιφυλακτικός απέναντι στις πρωτοβουλίες του ΓΓ του ΟΗΕ, υποστηρίζοντας πως η μέχρι σήμερα στάση του «δεν ήταν η καλύτερη δυνατή και δεν χειρίστηκε το θέμα στη βάση του διεθνούς δικαίου». Παράλληλα, προειδοποίησε την κυβέρνηση να αποφύγει κινήσεις που θα βοηθήσουν την Τουρκία να κεφαλαιοποιήσει οφέλη —όπως η συμμετοχή της στο αμυντικό πρόγραμμα SAFE της Ε.Ε.— χαρακτηρίζοντας ως «ψευδαισθήσεις» την τακτική της ελληνοκυπριακής πλευράς και εγκαλώντας την ότι «υιοθετεί βήμα με βήμα τις τουρκικές προτάσεις».
Για την έξοδο από το αδιέξοδο, ο κ. Σιζόπουλος επανέλαβε τη θέση για σύγκληση Διεθνούς Διάσκεψης με τη συμμετοχή των πέντε Μονίμων Μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας.
Στον αντίποδα, ο Άντρος Κυπριανού υπεραμύνθηκε της προσωπικότητας του Αντόνιο Γκουτέρες, αποκαλώντας τον «αντικειμενικό, σοφό και έμπειρο», ενώ σημείωσε ότι οι επιδιώξεις της Άγκυρας για προσέγγιση με την Ε.Ε. και την Ανατολική Μεσόγειο πρέπει να αξιοποιηθούν ως κίνητρο για να πειστεί η τουρκική πλευρά να συμβάλει σε μια βιώσιμη λύση.
Ασκώντας κριτική στους χειρισμούς του Πρόεδρου Χριστοδουλίδη, τόνισε πως «δεν έκαμε τίποτε ουσιαστικό για να μετακινήσει την τουρκική πλευρά από την απαράδεκτη αξίωση για λύση δύο κρατών», ενώ εξέφρασε την απαισιοδοξία του για το κατά πόσο η παρούσα επίσκεψη μπορεί να παράξει άμεσα αποτελέσματα, πέραν μιας παρακαταθήκης για τον επόμενο ΓΓ.
Προθέσεις, σενάρια και ναρκοπέδια
Τις προθέσεις, τα πιθανά σενάρια αλλά και τα διπλωματικά «ναρκοπέδια» που περιβάλλουν την επίσκεψη του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, στην Κύπρο, αναλύουν στην εκπομπή «Alpha Ενημέρωση» διακεκριμένοι ακαδημαϊκοί και πολιτικοί αναλυτές.
Η πρώην Υπουργός Εξωτερικών, Ερατώ Κοζάκου Μαρκουλλή, υπογράμμισε τη σημασία της παρουσίας του ΓΓ πέντε μόλις μήνες πριν από τη λήξη της θητείας του, υπενθυμίζοντας ωστόσο τη διαπίστωση ότι «τα Ηνωμένα Έθνη δεν μπορούν να επιβάλουν την ειρήνη» αν δεν υπάρξει βούληση από τα εμπλεκόμενα μέρη και τις εγγυήτριες δυνάμεις.
Στο κομβικό ζήτημα της ασφάλειας εστίασε η πρώην Υπουργός Δικαιοσύνης, Άννα Κουκκίδου Προκοπίου, εξηγώντας πως η λύση απαιτεί ισορροπία ανάμεσα στην αποχώρηση των κατοχικών στρατευμάτων για τους Ελληνοκύπριους και στην πολιτική ασφάλεια για τους Τουρκοκύπριους.
Παράλληλα, ο πολιτικός επιστήμονας Βασίλης Πρωτοπαπάς έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου για την απουσία κοινού βηματισμού, τονίζοντας πως «το μεγάλο πρόβλημα είναι ότι έχουμε χάσει τον κοινό προσανατολισμό, καθώς η τουρκική πλευρά έχει αποκηρύξει την ομοσπονδία», με αποτέλεσμα να απαιτείται ξεκάθαρο «πράσινο φως» από την Άγκυρα για μια ουσιαστική πρωτοβουλία.
Από την πλευρά του, ο δικηγόρος Αχιλλέας Δημητριάδης απέρριψε τη λογική της αναμονής μιας «μεγάλης έκρηξης» ή μιας πολυμερούς συνάντησης στη Νέα Υόρκη, προκρίνοντας την άμεση υιοθέτηση ουσιαστικών Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης. Προειδοποίησε μάλιστα χαρακτηριστικά ότι «αν δεν αρχίσουμε αυτά τα μικρά βήματα, η διχοτόμηση θα εδραιωθεί».
Κλείνοντας την ανάλυση, η κ. Μαρκουλλή εκτίμησε ως πιθανότερο σενάριο ο Αντόνιο Γκουτέρες να διατηρήσει ανοιχτό το παράθυρο του διαλόγου, επιδιώκοντας μια άτυπη σύγκληση μερών τον Σεπτέμβριο, ως παρακαταθήκη για τη μελλοντική πορεία του Κυπριακού.
